Literarishe bleter · 1929-08-25 · 34 (25.8.1929) · p. Seite 656

?יסלנד^דיישיע בלטםער נזם. 34 (277) זייכ 656 * ׳טאטנט זיך מיין יעאטן דארט און אויןז מראטוארן—צ״כנט נזןוך פון טיינע זוייצ;, ק$ן די גערקייט דאאיקע, די שטאט םון םיינע.אוינן נישט פארהויגן.״ װיינפער זינדיקט אקעגן זיך איציין, אויב אין זיין גיד ״דער פאעט (״אײגנס״, ז. 79), ׳פיקט ער $פ דעם פיא-ליידנדיקן װ$גגענ- דיקן דיכטער צו ״זיך אהיין״, צו ״א ציד צו זיינע אידער״ : ״און איכער אהץ און אגעמען א?יד צו זיך אגיין — אט דורך געזאנג און אט דורך א געװיין, — א איד צו זיינע לידער.׳ ער, ז. װיינפער אאיין, װאס איז אין זיין דיכטוננ ״א?יד צו ארץ און צו ארעמען״, ׳עטעימ דא פאר מיט ז־ך אאיין די גרעםטע םתירה פונקט אזוי פתירהדיק צו זיך אריין איז ער אין זיין פרװו צו פאי־אטן זיינע פריידיקע אייגניכאפטן דורך זיינע צװיי לידער ״טרו־ער״ און ״איכה״. ער פרוװט און עפ;עלונגט איט ני׳טט: אין ״איכה״ פילט זיך, װי די באנראבענע פרייד װעט זיך כאלד אויפכאפן פון איר קבר, און עס װערט דערפון... פריילעך. און אין ״טרויער״, װו ער אליין ׳טדייט אן אויפן צעבילטן הונט: ״רויק... ס״איז דאך בלויז מיין טרו־ער״, — פיאט זיך מכו״/ װי ער װיל זאנן: — מה רע׳ס׳... װאם נעמםטו עס אזוי ערנסט* — א־ך טרו־ער דאך בלויז אוױ־ א רנעלע, בלויז אויך קאטאװעם... ז. װיינפערפ סטיכיע איז פרייד און נאיק פון לעבן. אין דעם זינען איז ער, ׳םיינט מ־ד, פראלעטאריים (,׳,־ יל ד־ פראלעטארי׳עע דיכטוננ האט א ׳עטרעבונג צו באזיננען דאם ,״עיבע ה־גװעלטיקע לעבן, וואם די קאפיטאליםטייטע װעלט האט א ׳•:״.;- דענץ דאם צו פאריםװארצן). אין דעם זינעל איז װיינפער אין א־נ־יור יידי׳םער ליטעראטור ביז נאר ניי און פרי׳ט. זיינע ל־דער געבן ערטערװייז דעם זעלבן נענום, װאפ מוזיק. עס דרייט זיך די ערד ארום דער זון און זינגט איר ערד-ליד עם דרייען זיך םיםטעמען-׳םטערן א־וב זיך אל־ין און ז־ננען טאג-איין-טאג-או־ס. ער איז אליין מיט זיינע לידער א מייל פון אט דעם געזאננ. בערלין, 12 אויגוסש 1929. פון װעלדער און פעלדער צעגר־נטע און כאטקעאעך װי־סע. די ־עקצ־ם און ׳ע־קםעם — א יעפיא פון סעדמיאגעס, קימאנקעס און אאץ האט נעדרייט ז־ך אין טאנץ צו דעם יעפיא פון הארמאנקעם.״ פון צװי׳שן אט די ׳טורות הער איך, דאכט זיך, װיינפערם ־קוא: — — מ־ר זאא זי־ן פאר א־װאנציעס קאי־ענדאעך... פאראן מוטערס, װאפ זייער פארריבטקייט א־ן א־־גענע קינ- רער י־ופט ארו־ם א װ־דער-געפיא יסו־ן מיט דעם אאיין, װאס זי ־ם־־־סט או־ס ז״עד איבע צו קינדער פון א צװייטער מאמע. װ״נפעדפ איבע איז אן אנדערע — ז״ן א־בע צום ״אייגענעס ״דײצ״ ײעדט אננענומען און בארעכט־קט דורך זיין נ־יעט-קרענערער י־בע צו אױואנצ־ע מאזעפ־ך און. אויב א־ד װ־רט. אפ־רו צוס ז־עומען פ־ן א פר־ג, אדער ציס יםטומען װ־נקען פו;: ״א יםםערן נריט א־ן הימר, נא־ט און יםטרארט און פרוצר־ננ בא־צט ער או־־ און פארט — און װע־ט נ־־םט.״ װ־־נפערס א־בע צו דא-זיין א־ז א־ן נרעסטן ט״א אן עפ־יםע. א־ך װארט זאגן אפיאו: א מאזיםאר־יםע;ײאס אין ה־פערר־רייםע־ פאעז־ע א־ז זי נ־יםט נאר ב;מצאן: ״ס־ון-צ־־ט רופט נר־נע ע־ד ד־ך, װי א מ־ידאים או־ננפ־נטר, טראנט ז־ך א־בע־ א־־ א ר״כטער, װי א-־־בעד דיר, דאכ װ־נטר, הוא־ע-קוא־ע, אן א ס־בה, נראט אזו־ דאס הארץ דערפרײט זיך, או־ג א־ן אוינ פאריםלינגט ז־ך, באיק מ־ט בר־ק אויןז יםטוס פאריםטייט זיך״ ״•םפיאט די פװן-זון ז־ך איבער או־פנעיםפרי־טע אקװארעק, װעקן זיך ד־ ׳םאעפעד־קע טענ אויף, װי פון צארטע האנט א טארקע, ציען זיך די יםעהן מיטן ײאםער-פאר-געזאננ און ׳םטיאן טויבן-װארקע״ באויז אין אייניקע, באויז אין זי־נע אעצטע אידער, הייבן זיך אן דורכװארפז טענער פון מ־נאר״םער פארטדאכטקייט*: ״ערדץ—"ך פיא זי איצטער, װי א יםארפן אפקראנג פון א מעיםה, — עדנעץ איז א יםטאט פאראן מיט נאפן העא-צעצונדענע און װייםע, פ ר ץ ה י ד ש ב י י / פ ע ל ד מ־טאמאא אזוי זיך פארנוינמ צוס טיפן הארבםט. מען מוז די ער׳םטע צ־יט דעם זוםער דערהאאטן מיט אפטע יםמחות. אװדאי האב איך געענטפערט, אז איך קום און אז איך האב פארן נייעס דארך א נאר ים״נעם נאמע;. די א־בערײאנדערער, װאס האבן מ־ר נעבראכט ד־ א־ינלאדוננ, האבן אפיאו נעװאאט ביי מיר דערנ״ן דעם םוד פאר דער צייט, נאר א־ך האב פארזיכערט, או רער נאמען ײעט בא׳ם־״נען דעם דארף, װי דער דארף װעט אװדאי בא׳םיינען דעם נאמען. ׳םפעטלעך אין אװנט זענען מיר א נאנצע קאמפאניע אנ.ע- קומען פון אונזער דארף. מען האט געצוינן פון ארומיקע דערפער, װי אויף א רייכער חתונה. אזא ױב-טוב איז אװדאי נאך מער װי א חתונה. אן עדה דערװאקסענע יידן און א פ״נער עולם ױננװארנ און קליינע קינדער זענען געקומען פון ׳םטאט און זיך פארקנםט מיט מאמע ערד. פ ד ץ ־־ פון נעזערדישן ערד-חלק 21, אין קרים, זענען צו מיר א־ן דאר־ געקומען צװיי ״ד־יםע פויערן און פארבעטן אויף א •םמחה: הױת װי דאס דעבן אין נ״עס דארף קר־גט ׳םוין א נארמאלן פניס; מען עפנט אויף א לייען-יםטיבל, א יםול פאר ד־ ק־נדער. אנב, קלייבט מען ז־ך געבן דעם נייעם דארף א נאמען — כעט מען םיך, א־ך זאר צ־טראכטן פאר דעם נומער 21 א ׳םיינעם נאמע;. הארבסט. ד־ קר־מער נעכט זענען נעװארן טריבע. אפטע טומאנען. ג־סט א רעננדל — װערמ דער נרונט קלעפעד־ק. דער דרויסן א קילבלעכער אבער א ׳םמחה איז א ׳םמחה. א דארפי׳שע יםמחה איז דאך מלא ח;. און דא, די דערפער װערן נעבוירן און װאקםן אויס, מכדש או־ף חדו׳שים. ׳םטאטי׳םע מענטיםן האבן א דארף אויסגעבויט און הויבן אן אליין פארדארפי׳םט צו װערן. באפאלט אמאל א טדאפעלע מרה יםחודה. בפדט, אז דער קר־מער זומער, װאפ מען האט נעםיינט, אז קיינםאל, קיינמאל װעט ער נייםט אװעק, האט