Literarishe bleter · 1929-08-16 · 33 (16.8.1929) · p. Seite 651

ז"ס /65 ס י נ 7 סזזר *רישס 93זגסזגר גזם 33 (276)^ א ▼ ר כ םעאסטר ־א?/ קזנסס ןימ זונכיק דעה װ־טן אריגוהכ איז פאײ.ע־ עימען דאה פײעז־דעכע אייפדעען פין א געדענק־ צאפל פין אבי־יזם גאי־דפאדען אין מא־יעננאר בײב הייז ״ײיסבאדן״, רוי דעי *=עפער פינה ײדי״הן כעאבעי וזאה געײוינצ אין ייני 7<ול.1. אין פיאגיאה פין דעי־ פײערובג: ״אין דעה בית־המקד־ס״ (פין ,.*סיימיה״) — בלאז־איעעס־ טער, די פײערלעבע יעדע — ד״ר דיאמאנס. אין נאמען פון די ײדײדע איסיססן — א. מ״זעיס נאך דעי פײעיינג א באנעעס אין;אלדפאדען־ צימער מאנסיע אין *ײנס — א;אידפאדען־ פײערינג אין לײסנערס נאציאנאי־האסע״ ־ די אײנלאדינגען זענען. פא־ידסײס זיך.;עידײבן אין ד״ט״ וןןן כי*==;אר ײאס סיערםען נײסס צי קײן נײע עיעפסן צו דעס פארײאײאזסן ײדײסן סע־ אסעי אין פיילן, נאי אדיבא א רײ ײדי־דע איסיססן פאייאזן פויין מיי *ססײען פאי אן אמהן הורבן פינס היגן ״דײבן סעאסעי דיבס זיך. אז ײייסער ^"1 ׳ןאן מען *סוין;ײדס. ײעס סיאבס געבן יועגן דעי קאסאססיאפאיעי יאגע פון סעאסעי אין איסיסס׳ ןןןן יאנאס סדיקאײ אין דיאנא בױמענפעי־ד האבן זיך אומגעקעיס פין *ײער דערפאיגיײ• בעי סורנע איבעי דעי פיייי־דעי םיאױינץ. און נאך א פאי ויאבן אפיי באנײען זיי זײעיע ןןןן די איסיססן פון דעס העביעײדן סאסי- רי־דן סעאסעי ״מסאסא״ אין איץ־י־דיאי זענען פאימ־דבס געויארן דורך דעס תי־אביבעי;עריבס צו א הד*ד סורמע יעדער. אדעי צו באצאין יא' פונס *דסערלינג, דעיפאי, ווייל זיי האבן אין א פאר־דסעלונג באלײדייס דעס ענגלי־דן פאייצײ־ אינספעיסאי דאה. ,ן״ אין דער ײאר־דעװעי פרעסע איז אפגע־ דיייס א ידיעה, אז דעי יידי״דעי קאמינסקי־ סעאסעי ײעיס פאידינגען פאי אן אויסא־גא־ יאז־ד. דאר־* מען נאך דעם ״סקאיאי פאידינגען אוי? א יעססאיאן״ דעס,, עליזעים״ אוי,־* א קאפע.—און אלץ ײעס זײן דערלײדיקס א דאנק דעל רי און דעי פאײסיק פון די סעאסעי־אנ־ פירער איי,־* לע״דנא 2' ןוון אין א *דמיעס מיס א מיסאיבעסעי פון ״פײמארגן״ האבן די דײעקסאין פונס ריגעי רעפעיסואי אויפן נײעב סעזאז געפינען זיך אין דעי עיידסעי ריי: צװײ פיעסעס פון גאידפאדען־ יעפעיסואי, וואס זענען אינגאנצן נײ מאנסא־ ז־דירס געװארן מיס מוזיק פון רוסי״דן קאמ־ פאזיסאי *דײנין, די באײמסע פיעסע פין בא־ בעל ״בעני לןעניג״ מיס סוזיק פון י. יאמפאל־ סקי, ״בראנקס עקבפיעב״ און ״זײן לעצסע געליבסע״ פין אסיפ דימאױ, ״געײאיס. דאס פינסעלע״, ״זײן יעצסעי סאנץ״ פון ל. מ־־אך. ״די פױי אין דרײסיק יאי״ פין פויל יעז״די- נאלד און אנדעיע. דער סעזאן ײעס געעפנס ײערן אינמיסן חיד״ד סעפסעסבער ד ע ד. מיסאי־צײסונג ״לעצסע נײעס״, װאס ײעס מסהמא אייך ארײנידיאגן אין די צענעי־ סויזנ־ סע• אמד״ מען ״דלאגס אין די צײסינגען *דסאיק אייף סענסאציע אבעי סענסאציאנעי זענען דאך אייך די איע מיסאג־בלעסיעך אין ױאר״דע, ײאס דעי־ד״נען אין פײדי־ד. — פאיאן :אך ״דן, װאס לײענען ײדי־ס אין פוילןי 1111 עריך סאריא רעמאיקס ײעיק ״אויפן מעיב־פראנס קײן נײעס״ דײקס זיך אין המ־ •־.ײס אין בוענאס־אײיעסעי ״איגענסינער סאג און אין נױ־יארקעי ,.פי״ע איבעסעי־-דסימע ־ ־־- צי דעס <*.1־סן יאיסאג פין דעס אײסירוך ביך געדױקס געײען אין פיל ײדײדע צײסינגען. ןןןן אין ײײסריסי״דן ײדי״דן מלובה־פאײאג אין מינסק איז דעי-דינען א בוך פרן דעס נײדס־ לאנג פאי״דסארבענעס מ. ײײנגער — ״יידײדע דיאלעקסאלאגיע״. דאס בוך האיס זײסן. ןאן הײ-יאר געפאיס דעי ס5־יעײקער יאי־ צײס נאסן בארימסן ײדײדן מאלעי מאריץ גאס־ ליב. א דאנק דעי איניציאסיײ פוי ךער קיאקע־ ײער קהלה, איז געגרינדעס געײאין א ספע־ ציעלער קאמיסעס, ײעלבער דארף זיך פאינעמען מיסן יארצײס. אין צוזאמענהאנג דעימיס ײעיס אײנגעאידנס א בילדער־אויס*דסעיונג פון גאס־ ליבן. דער קאמיסעס ײענדס זיך צי די אלע. ײאס האבן גאסליבס בילדער. זײ זאלן זײ צי־ *דיקן אויף דער אויס״דסעלרנג. סיאיז אייך בא״דלאסן געײאין אױיסצוגעבן א ביסל ײעגן גאסריבן, צו רעמאנסירן זײן קבר אויפן קרא• קעײער בית־עולס. ןןןן אין בערלין געפינס זיך א קלײנער מוזי־ — ״א מוזײ קעגן מיהמה״, ײו עס געפיכען זיך איע צײסונגען און ז-ײרנאין, ײו עס ײעיס גע״דריבן קע״ן דעי .םלהמה. און אזיך די אנסי־ קריג־ביכער. כיײארס ני״דס גע־דאדס, אז דעי ײדײדעי ײיסנ״דאפסדעבער אינססיסרס זאל אויך איינארדנען אין זײנע צימעין א ײינקל פין דער ײדי״דער אנסי־מלהמה־ליסעראסור. — אין ײעלב״״ י״דיידע מיהמה־ריסעראסור איז ני״דס אנסי־קריגעדייד׳' וןון די פאיײאלסונג פון דעי ײדי״דעי פארקס־ ביבליאסעק א פין י. י פרץ אין איײיע ײענדס זיך צי אלע ביבליאסעקן, פאילאגן אין סתם פיײנס פינס ײדי״דן ײארס. זײ זאלן םיס־ העיפן ציריקאויפצי״דסעלן די ײדײדע ביבליא־ סעק״ ײעלכע האס פאר דער ״דרפה אין ״דסעסל פארמאגס א יאילצי ביבער. ײער עס קאן, ייערפ געבעסן ״דיקן אהין ביבעי אין ײדי״ד. העברעי״ד און ״דילײד אויפן אדרעס: .39 .!בססק 3^חץ12^51 .)1 .10^1 .מו?יכ־1ד:י)־_?ד אזן קזלסזר ,ןןן דעי־ באקאנסער ײדײדעי• דיבסער, רעדאק־ סאר פון ״אויפקוסי/ דע• סיס*דאפער־םיסבויער פין די י־די״דע קולסור־אינססיסיציעס אין אמע־ ריקע, ז. ײ״נפער, איז געקומען קײן ײאי־דע. אין קומענדיקן גומער ״ליסערארי״דע בלעםער״ ײעלן קיכען איסיקלען פין דיד בערגעדסאן, ן!ןן פיץ היר״דבײן פארענדיקס איצס זײנע אײנדײקן אינעי דער י־די״דער אייערײאנדעױנג אין יאסנפאיבאגד, ארן די סעג ייערן זײ איבער־ געגעבן אין זאץ. דאס ביך װעס הײסן ״•דויאיצ־ נױק״, עפ יועס האלסן איבער יאי1 זײסן. עפ;יס א פילע אפ״דפיגלונג פין דעפ נײעפ ״די״דן ־עבן, ײאפ *דאנ־ס זיך אין די נײ־געגײנדעסע ײדי״דע דעיפער. יוןן צײײ לעםבעיגער פיילי״דע אנסיפעסיסי־ ״דע צײסינגען זענען לעצסנס ארויפ מיס אר־ סיקדע״ קעגן ״דליס א״דפ ״סי״דיפמאבערין פון קאססיליען״, זײ זעען אין א״דס ראמאן ״א :אלײדיקונג קעגן דעי קריססלעבער רעליגיע,/ אין ״א פינססערן יידי״דן פאנאסיזפ אין האס אין פאראבסינג צי דער רעליגיע פון פאלק, צײי״דן ײעלבן די ײדן לעבן״. זײ פארלאנגען דערידער. ״מ׳זא־ בא״דיצן די :ײדס־ײדי״דע :אפעלקעױנג קעגן דעי פי־אפ^גאנדע פין האס אין פאראבסונג״, ײעלבע איז דא אין דעס ײערק. א גאס־יהמנות, נענעך״ אוי־ל די יעײאיסן! ײאס זײ קימס אייס אויסצי״דסײן, נעבעך, פון ײדן! זיי קיסס אױיס! כען איז זיי :אך ״דילדיק! דער ייגגער ײדי״דער *דריפסידסע־^ער אין איגענסינע. א קינד פין ײדי״דע קאיאכיססן, ״יאס האס געענדיקס די יק״א־ידול אין דער קא־ ־אניע ד״ר לעאן דובאײסקי, דער איבערזעצער פין ״ד. דיבנאײס גע״דיבסע פין י״די״טן פ*1ללו אויץ ״דפאכי״ד אין אייך א רײ איבעסן פון ד״י תײפ ז״דיסלאײסקי פון ״די״ד אוי:* ״דפאני״ד, איז איצס בא״דסיכס געײארן אלס פראפעהאר פון דער קאסעדרע פון פסיבאלאגיע אין בוענאס־ אײרעסער אוניײערפיסעס. ״ד״ר לעאן דובאיי־ בקי — ״די־ײבס ״די ײדי״דע צײסונג״ ״*— איז אײנער פין די ײינציקסטע היגע י״די״בע ־ינגע געלערנסע, ייאס איז ביבולת צו ״דעפן די־ ־עקם פון די ײדײדע אין העירעײדע קײעלן פין איגזער דענקען אין באזיצס א זײער פא־ פילערן ססיל אין ײדי״ד״. ןןןן אין דער ײדי״נער פיעפע זעגען אפגע־ ״ױקס פיל איסיקלען ױעגן דעם פאר״דסארבע־ :עפ העברעײד־ײדײדן פיבליציסס ״דמואל ס״דער־ ומ אינסעי דער רעדאקציע פין דוד קעניגס־ בעיג דער״דײנס די סעג אין לעמיערג א דרי•־ הד״דים־ידײפס פאר ליסעיאסוי, קונסס און קיל־ ס*ר א. ״צו־דסײעי״. — אין ער״דסן;ו־ מער קוכען ארײן לידער, דערצײלונגען און ארסיקלען פון דוד קעניגפבערג, בער האיאײיץ, רהל ה. קארן, רהל אויעדבאך, ד״ר דבורה פאגעד, ױפף פאלק, ד״ר י. גרינזײכ״ י״דיאד א״דענדןןרז, נהום באמזע, י. א. ליסקי־פוקפ, מענדל נײגידדל, י. ז. דעײ, נחמן בלומענסאל, יער ״דנאפער. יעקב ־דודריך. — אין ז־דירנאל װעלן אויך אי־״ין יעפיאדוקציעס פון גאליצי״דע מאלעי. ןןן מיר מײנען אפס, אז אינזער ײדי״דע ^יעסע אין פוילן האס ״דיין דעיגרײבס די העב־ :סע ״דסיפע פין פאר״דפרײמרנג. קומען אבער יאקסן אין ײײזן, אז עס זעגען נאך דא פיל ׳עזעױו־לעזער, ײעיבע מיקאן;אך צוציען צי ־די״ד. די ײאר־דעײער מיסאג־צײבינג ״ראדיא״ זיז ביז כי״דס לאנג דער״םינען אין *:—1• םויז. :קזעמפלארן. לעצסנס איז דעי פײיז םין ־א״דן אראפגעזעצס געײארן אייף 10 גרא״דן, *ױן דער סיראז״ד דערגרײבס ״דיין איבער 0!'. :ויז. עקזעמפלאי־ן. — איצב דער״דײנב א נייע ס ״; י? נ ח ס ן