Literarishe bleter · 1929-08-16 · 33 (16.8.1929) · p. Seite 641

641 3">?'םער$ר'שס 3?עס7ר 012. 33 (276} ק א ז ײדיש ' $ נ $ ס עןד?ןז)ןן/ןן־ו)ד׳שז יידיש ט ע א ט ע ד א־נדערצייט, ײע; דיר ׳צטי״1; רא פאר א קאטאסטראפארעד טעאעער־ ירידה; אינדערצײט, װע; אי; דער וור.):-טױזגעיר,ער ײד״עער װאי״סע א־ז נ״עטא ר,יץ אײ; ״־״: ״עא״ער ןנ״טט־רעבענענדיח ד• צײט- װײייק-גאטטראר־רגדיקע טרופעו, אץ ס איז יעת-עתה אפייו נ״עטא קיץ האפגונג, אז אזא טעאטער זאי נעיעאפ; װעד; — קוטט איר טיט אײער ״פראיעקט י: יעאפ; א טעאטער, ןזן1ה זאר .״סירן ״ד״״ע פ־עטעכ אץ פויר״פער יעןראך. װ״טט איר, װאט דאט באדײט׳■ פא־יבטארק; ד־ אטיטייאציע ןבפירויט, הי טאטטבויט!ו, ברעגנע; צוט אינטערנאגג זעט פעיט נ״עט קיץ טאך: ן פוגט ייה״טן טעאטער. װער באזובט אײערע ״טירערע אפרת״- אץ ״נויט״-אויפפירוננעז אץ פויר״ע, װע; נ״בט 00ו>וי ״הן׳. ד■ זעיביקע ײד;. װאט בירדן טײ-װ־ רעט הו־פט-קאגטינענט פונט טעאטער-באזובעד אץ פרעבידע טעאטערט דאר-= טע; גאך, הײטט עט, פאד די %ו>ו! טעאטער-באזובער אויפפ־ר; ײד״טע פ־עטעט אץ איע אגדערע יטפראכ;. כדי זײ נאך ײאט טער אפציציע; פץ רעד ״טריפהנער״ י־ד״טעד יטפדאך אץ ״ד״ט; טעאטעד-. הײטט דע; דאס נייטטי: באװוסטזינ־קע אטיטייאציע. או; װי װעט איי אנרופ; דאט אפר״ט; יעט עורט פונט ״ד״ט; טעאטעיץ װ״י קיץ נ״טט-ײדייט; עויט האט דאך נ״טט אונזער טעאטער אץ אפיטר וו־יט א־ר. הי ארניטט־ץ, ט־ט דער פארבר־דערוננ פץ נא- צ־עט, אײך א־״נצ־ע; דעט פויר״ט; עויב ־אץ ײד״ט; טעאטעי אר־ץץי א־ך גיו־ב נ־־טט אץ דעט. א־ך ט־ץ, אז א־ר — או־ך נ״טט אץ נ־־טט נאר אץ דעט, נאי אויך נ־־טט־ א־נט עריטט־ז א טענטאצ־ע׳ ־א ראט א־ז עם: א־ך װארט אבער נ־־טט נע- נעב; ק־ץ טעניעבק־־ט צו ־טפעקוי־ר; ט־ט ־אונזעד ׳טרעבטער טעאטער-קאנ־וקטור א־־ערע בר־װ האב; געװ־רקט אט האט ־טוץ א גע־ו־טער טעאטע־-אונטערנעטעי ופאיי־טטײט ז־ך, א ײדן באיטיאטז צו ג־ץ נאך װ־־טער ער װ־י יטאפ; א ט־עאטער פץ ״ד־־טע פ־עטעט, ־•ד־־טע ארט־טט; או;, פאריטט־־ט ז־ך, פאר א ״ד־יט; עויט, אץ פו־י־־טעד ־טפדאך. עי האט ז־ך ־טוץ נע־וענדט אפייו צו אײנ־קע ײד־־טע אר- יטיסטן זײ זאלן •ט£ירן :?''ייי״צ דער אי;:זער:עדער האט אפעד פאינעס• אז ״ד״סע ארטיסטן זענען דיטן ״דייען טעאטער ארגאנײס צוזאטענגעײארהן, ־וי״* ־ידי• •עע ארטיבטן בריטיקן ציזאטען ט־טן יידי״סן טעאטעי און ךא,•־? ה״סן .,פאריעטארקן ד* פאזיציע פין דער ײדייעער קירטיר אין די אייגן פיי דער פוירי״עער געזעריטאפט״׳. נ״ן, ייאר :יאסטבויס. פא־יעטארקן אינזער קורטיר-פאזיציע אין פרעכידע אייגל ױערן דיר קאנען נאד דאן, ײען טיר ידעאן דאכן קידס־ כא אן א״גן, גיט טעאטער אין דע־* א״גענער *עפראך פארטטארקן אינזער קואטוד־פאזיציע ױערן טיר דאן. װען די בעסערע יידײעע ארטיסטן ױערן זיד נייצט דארפן ״ערעפן טיט די ציגיינער־טאבארן איבער די קרענסטע יטטעטרעך פין דער פראױינץ, פאריצטארקן אינלער פאזיציע װערן דיר נאר דאן. װען עס ײעט געיעאפן װערן א דעגרעבקייט פארן יידײען ארטיסט, יידײשן יסרייבעד יירייסן דאיער, ״רייבן טיזיקער פא״ קאנצענטרירטער *סעפערײסער צוזאטענארבעט אין זײער אײגענעס ״דייטן טעאטער אין דער ריכטיננ טיט עפע־ ױעט איר זיבעי טער אייפטין. בדי צי ״פאריצטארקן די פאזיציע פון ײדײטעד קורטור״. װע; ט־ר ארע, אדט־טט;, ד־טטער. ־טר־פט־טטערער, װאאט; געטי־רט א־־ער טײנוננ אץ נע־עאב; ןהאבנד־ק דערצו ד־ נו־ט־קע •ע־ראך-טעגרעבקײטזו אץ פרעכ־דע ׳טפיאב;. װ־ װאיט עט דעטארט או־טנעזעז ב־־ט אונזער ״קורטור-פאז־צ־ע״׳.׳ טא פארײאט-זיטע זענט א־ר אזוי קורצז־כטיק אץ ןעע נ״״ט אז ט־ט א־־ער פרא־עקט זענט א־ר נאר ב־בולת אונטערצוהאקז ה־ זערבטט־טטענדיקײט. רי עקז־טטענץ פץ רעט או־ך ה־נער־טע פ־טרעך- ׳טט־־ענדיק; ״ד״ט; טעאטעד אץ ־טאפ; רערבו־ט א נ־־עב — א־ך ראב נ״־״־ט ק־ץ פאטנד־קז נאדעז פא־ א־ט, ט״ד; א ״נ־־טס-ײד״ט- הוירייב נייבס־י^ייייייב־״דייפ סץאסץד״ יעדנפארס; ײדײט טעאטער — זיבעד נײסט. דאט קר־ננט פאראהאקסאר, נ־־טט אטת;׳ — בײ אונז א־ז אבער ארץ טענרעך. עפעט א קר״ניק״טן דאם ״ד״טע טעאטער רערװעדבט ראך װאט-א טאנ ־איץ-טער ט־עאטער-באדן... דער צופריס פון ״ד״טץ טעא- ט־ער-עורם איז דאך ״אזוי גרױט״, אז טיר יטט־־יע; פא^ א; ערנטטער פראנע, װי אזוי צו פארבר־־טערן אונזערע פאז־צ־עט, כר־ או־פ- צונעטע; די נ״ע ־טטראטען פץ װאט-אטאר ארץ-כוער אץ טער ״ד״ט-טעאטער-גארנד־קע״. האב; ז־ך געפונע; ״דערר״זער״. ז״ װ־ר; ברעננע; ד־ ייט־ועה. נ־־טט א״נע, נאנצע צװ״. טע; װיר ט־ט א־ץ ־טאט אװעקר־־ג; צװ־י װאזז. רא־ט־ת, נעב; א טענרעכקי־ט דער פרעטדער װערט צו בא- קענע; זיך ט־ט; ײד״־ט; רעפעדטואר, וה׳טנ־ת — ־טאפ; א בר־ק צו פארברידערוננ פ.ץ פערקער נאציעט, קראם; א.ץ״. װאט נאך׳,׳ ראט ארץ — א־בער א בר־וור, װאט הי טארק אינ־־טט־־ז ןאנדז־טײ טארעקן האט אפנעדרוקט אץ א ״ר״ט-פו־ר־־טעי צ־־טונג ארט ענטפער או־- א רעצענז־ע װעג; א ״ד״ט-פו־ר״טער או־שפירוננ א־ך ײארט דעט ענץ נ״טט געװען ב־אר־רט נ״טט ט־ץ טבע ז־ך צו פװפרע; אץ דער פרעטע, דעדו־ה זענע; י־א ״ספעצ־אריסט;״ בר־װ-־טרײבע־־, טעאט־ער-פאריטיקער — ײארט א־ך או־ך דעט ענץ פאר ז״ א־בערנעראזט־. קוכיט אבער םין רער זײט א יידײסער •צריפידסטערעו/ ױאס ז־ין נאכיען ױאר טאכטבייס איז;ייטט ציגויפגעבינרן דיטן טעא־ טער אין געכיט א ױארט אינב זערבייןן ע״ן אין א״ראבירט איס אין נייט אפירו נאך ײייטעך איז ־טוין יסװער — ב״ב בעסטן ײירן — פארבײצונײן עס טיט *טױ״נן הײסט עס, או דער עכין נעכיט אן אן ערנסטן כאראהטער אייב נאך ני־טט — ױעט עך אדער קאן ער אננעטען. ױאריס, טהתטא ױעט זיך ־טוין געפינען נאך איינער אין נאך א״נעך ױאס ױעט זיך ארייכזאנן אין דער ריכטיננ אין עס ױעט נאך גע־טאפן װערן אריס דעס א גאנץ נ״ע ״אידעאראגיע״: ״צי דאדץ טעז יטפירז ״דײט טעאטער א־ן פוירי־ט; צי ראר~ טען ־טפירן יידײט טעאטער אין אנדערע ־טפראכן; צי דאר? טען בנרר יטפילן ייד־׳ש טעאטער; צי דאױך טען בכרר ײדײט טעאטער א. א װ דאס א־ך ארזא, נײטט קײן פראנע פון ״דארפן״ און ״קאנען״. דאס איז א פראנע פון , זײן אדער נײטט ז״ןי־. ה־ הי־ה טאסטבויס, ארנ־טטײן א א.ן אייך אייעד פראיעקי; א־ז נאר דא איין ענטפעך ער איז ־טעדרעך, ־טעדרעך אין נאך אטאר *טעדרעך! אינדערצײט, װען די ײדייטע ־טפיאך האט זיך אױסנעקעטפט א זערבסטיטטענדיק״ט אין פאי׳ץעטט גאד א בבבידיחז ארט צױײטן א;דערע יטפראכל; װען דער איגטע־־נאציאנאלער פעז־קריב ױענדט זיך צו דער ״דײטער סעקציע אנצױױיזן איבערזעצעך ױערכע זאר; איבערטראנן װערין פון פיעטדע ריטעדאטודן אויה ײדײט,—קיטי: איר אין וױלט אונזער טעאטער ־טאפז אין א פיעטדער *טפראך אינ־ זערע פיעסעס אויפפירן אןי־* פרעטדע ר״שינותץן דאס רעצטע װאלט זיכעד נײטט נעױען קיין עװרה פארױאס זאאן זײ זיך טאקע ני־טט באיענען טיט אינזעיע פיעסעס און דורך זײ טיט אונזער רעבנס־טטײגעך עס פאר־טאפט אונז טאקע נײטט קײן אוטבבוך ױעז א פרעטדע בינע פירע אויה א ײדײטע פיעסע פון א ײדײטן טהבך אבער דאס טאר נײטט זײן אין דער פארס, װ־ איר רײגט עס פאך איר טארט נײטט פארגרײכן אונזער טעאטער טיט אינזער רי־ טעראטוך פונקט װי עס איז דורכויס נויטיק, אז װערק פרן ךער ײדי- יטער ליטעראטור זאלן ױאס־טער איבעמעזעצט װערן אין פרעטדע יטפראכן, — װײל טיר פארטאגן א ליטעראטוך װערבע ױערט קודס־ בל געלעזן אין דער יטפראך פון איר ־טאפוננ, ארן עס איז נײטטא קײן טורא, אז אויב טען װעט די װערק איבערזעצן אין פרעטדע ריטונות, װעט טען זײ אײפהערן צו רעזז אין ״דײטן, — איז ־טעדרעך און טען טאר נײטט פראפאנירן אזא ארט טעאטעך אינדערצײט, װען טיר פארטאגן בבאר ני׳טט קײן טעאטעך