Literarishe bleter · 1929-08-16 · 33 (16.8.1929) · p. Seite 640

?יססר&ר^שס *?סססר (■<כ. 33 '276) /ײע 640 * ג ת ם ן סייזי7',77־#ד־שע איז ער גערעכט אױ זײן אװעלוגײן איז בארעכטיקט? ־ראװינץ, דער קאן זיך נארני׳סט פאר־סטעק, װאס פאר א װאקכא־ נאייע טיטן ײד״סן טעאטער עס הער׳סט רארט. טרופעס און טרו- פערעך נײע; אװעס, און טרופעס און טרופערעך קוטען א; אפטטאר צו צװײ-ררײ ט־טאטאי טעז קוײט א; צו כרעריײ שװינדיערײען. פענסאציעם, נישט־נע׳סטויגענע הבטחות, או; צוס םור ברײבט רער עויס אוטבאפרידיקט. רערנאך װעט טע; ׳סוי; רארט קײ; ׳סוס צו- נעזאנטע נאירענע בערנ ני׳סט גרויכ;. טעז ״•סנײדט-צו י נרויפע פ־עסעס פין א 31-15 פערזא; אוװ־ ן-,־. טענט׳ס;, טע; טאכט פאד- ׳סײרנערי״ טיםברויכן. און עס װעט נעװים טײער קאסט; אזא טין טעאטער-׳ספיר;. עס װעט אויפװאקסן פון דעס איעטען א װידער- װייז צוס ״ד״סן טעאטער אין פראװיגץ, או; דא; זענע; אוגזעדע רעצטע פאזיציעם דא אװעקנעגעב;. דער איטפורסױוער קװעקזירבערדיקער גאסט קוקט זיך א״ן אי; דעס איס פו; ז״ן םינאר באטראכט עם אויפטערקזאס און רעדט װײטער: --- ״איז ײא״ רארץ אזא אײנעד װ• א־ך איצט טון׳ איך כין נענאננע; ״סנעי או; זייער אייץ דעס יײטער פון יסאפ; און פו; עיפאינ או; עריסט איצט רייי נעװאר;. עריסט איצט פיי איך זיך כבה עפעס טון ־און אויפטון בײ א נעזונטער יסעפערייסער אריעט, אבער די װירקרעכק״ט האט טיך פארטיספט צו יײד; נרות, אדורכ- צוטאכ; אין די העקן שבעה טרור• גיהנוס. או; סיאיז נאר קײן אויס־ װענ נייסטא. די אינעטײנע אביעקטױוע יאנע פון דעס ״דישן טע- אטער אין פויק איז איצט ערנער, װי װע; עס איז פאר די רעצטע ״ן יאר און טו; יאר צו יאר װערט עס ׳סריטזרריקער װאס-זיסע זאי אזא איינער, װי איך. טון׳ אדרכא, ואנט איח ניט א; עצהי און גראד היי-יאר איז כיי טיר א יסטיקר ױס-טוכ. סיווערט י־,ן יאר זינט איך בי; נעקוטעז צו דער ײדייסער בינע. אט דער ױבירײ-יאר האט באראדפט זײן פאר טיר א; אפיסיום פון א״; פעריאד אין טײן סצע- נייס; יעכ; או; א; אנהויכ פאר װ״טערדיקער אינטענסיװער סצע-;ייעער ארכעט. אבער... עד האט איבערנעריסן דאס נעיספרעך איכער זײנע פרײריק- פרײלעכע אוינן איז אדורך א נעדיכטער טרויער ז״ זענע; װי טונ- קעיער נעװאר;. אניסטאט פייער;, האבן זיך ״סאטנס א•; זײ נעטיניעט האט ער װידער אננעהויב;. נאר יסטירער או; ראננזאטער: — ״װיי איך טיטאטאר א סוױ טאכן צו אזא טי; צויסטאנד נענונ, כיהאב טער ק״; כה נייסט צו יסיעפן אזא יעב;. ג״ איך אװעק פון דער ײדייסער בינע. ״אויק וויפיר, אויץ װ• יאננ־■ כיװײס נייסטן איך טו ער קײנעס נ־יסט אויק צו-יהכע־ס, איך נ״ נייסט אװעק טיט א קיאפ אין טיר אדער טיט א יספײ אין עויטס פניס איך באיסוידיק קײ־ נעס ני׳סט או; װארױ ק״נעס קײז נט נייסט צו די פיס. איך קע; שוין טער נייסט ז״ן אייץ דער יידישער בינע ביי אזערכע באדינננ- נע;. װעי איך פרװון ט־י; טזי אויך א; אנדער נעכיט. איך װעי נ״; צוס פירס. כינ״ װעק א יסייער, כיװעי;״; יערנעז בײ אנדערע... פא־״אז איך טאקע איצט הכי-ככי און פאר אװעק פון פויין. װו איך ראכ אװי פיר בהות אװעקנעיײנט או; עפעס דאך נעיסאפ;. עפעס דאך אויפנעטון פאר דעס ײדייסן טעאטער ער האט װי אפנעז־פצט סיא-ז איס װי יײכטער נעװאק נאך זײן װידוי ־ זײנע אוינ; האב; װ־דער אננעהויכ; זיך צו צינד; ט־ט טויזנט פר״דיקע פײעררעך. נעקוקט האט ער אוי־ טיר או; װי נעזוכט כ״ טיר א; ענטפעד אויץ די איע װערטער װאס ער האט אקאר״סט ארויסגעזאנט א־ך בי; זיך טודה-וטתורה: איך האכ קײן אײ; טונטערנדיק װארט נײסט געהאט פאר ט״ן פרײנט זיגטונט טורקאװ. װע; איך נעס טיך אפיסיאנ; זײנע װעדטער, װארט עס נעװען נ״סט-אויפריכטיק או; פאי״ס. בײ זיך ארער האכ איך נעטראכט או; טראכט אויך איצטעק — איז ער נערעבט און ז״; אװעקנײן איז בארעכטיקט׳ אר״נגעקוטע; איז ער די טענ צי טיר, װי זײן יסט״נער איז ארעטאר, ב־״טרעך, ענערני״ס, או; טיט זײ; א־״נקוטע; האט ער טיט זיך אר״כנע־ראבט א יסטראס רעכ;, ענערניע או; איטפעט, װי עס איז ״סטענידיק טיט טענט״ס; נריקרעכע י־כר־ננע;, װערבע זענען נעװוינט צי ערפאינ או; זענען צופריד; פ־; זיך או; פו; זײעד אדכעט. ער איז ־אך זינט יאק אײנער פון אונזערע כעסטע אקטיאר;, פעיקסטע ־עזיסיסייד; או; נעכעכ״סט איז ער ט־ט ד• איע טעיות. װאס א נוטער אדטיסט און יעזיסיסע־ באראדץ — א יספע טיט אינטואיציע, אויסעררעכע או; אינעררעכע קינסטרערייסע טעניעכ- עס א־ז איצט בין-הזניניס אין ״די׳צן צעאטער, און אזוי פוסט אין װיסט איז ארוס און אײש. בין איך זיכעד געװע;, אז ער איז נעקוטען צי דיר אנגעיאח דיט גרויסע פרזןןיעקט; צו דעב נײעב טעאטעד־סעזאן, און ער דוז זײ פאר טיר או־סלאדן, טוז זיך טײין ט־ט דעס ארעס. װאס ער גרײט זיך צו טון אינב קוטענדיקן טעאטער־ סעזאן א פעםטער טרוס־עריכס, ער זעצט זיך ברי־ט און פײע־רעך אװעק. :עטט ארויס א ב־גאי יסני־דט :-*פ דעב ״פיטום״, פארויסערט טי־ל און ק־קט טיד נרייך אין די אויג;. עס פ־נקרען זײנע עטענדיק־פאריצכורטע או־גן, װארפן פאר־סנדיקע בריהך ער איז נרײט אנהויבן צו רעד;, נאר כ־איז א־ס •צװער ז־ך ריר; פון אי־ט. ײירט זיך ז־ײס ארו־סהעיפ;: - *־אס-ז־סע, גר״ײ א־ר זיך ־טוין צוב נײעס טעאטער-סעזא;: האט איר עפעס רעכטס פא־ אמר• האט איר אפ׳ער ברעה צז פרוײז װ־דער א״ װאי׳״עע׳ איז ער װי פון א בים אויפנע״ספרוננען: — ״װאר־צע, זאנט איר טיין פופ װעט טוין אין װאי־־סע ק״ן דאר אוי־־ רער בינע נ־״צט *טטײן. װאר״טע איז א קברן פון רעס ״רי־ען טעאטעי װיפיר נוטזו אנהויבן זענען דא צו קבורה געבראבט געװארן -עדדאנט זיך נאר גריצע, פרויצקאװ, גאכובין, ראצ־אנז־צ, — גאר נ״סט װארטע. װאריטע איז ערנער פון ארע ײדי״טע יסטעט און *טטעטרעך אין פוירן פא־ רעס ״דיישן טעאטער ״װײא א גוטע טעאטער-נעבײדע א־ז נ״סטא׳.־ ראזט צ־ר־י עס זענען סתס ת־רוצ־ס װען ־־אס ײר״סע װאײסע װאי־ט בארא־־פיז האכן א נ־טן ״ר־־סן טעאטעי װאאט *סײז י־אננ אי־םנעװאהסן ־א גיטע ײר־־סע טעאטער־געב״דע דערדאנט זיך נא־ װיפיר טר־פעכ זענען רא אודנעקוסען. צעפארן געװאר;. א־ן ארץ, װ״ר ה־א־ז רא נ־־סטא ק״ן;וטע ״רי־סע טעאטער־סב־כה עס פארן דעריבעד ר־ הענט י״ רעב;וטן ײד״סן איטיסט. עס װע־ט װאם־אדאא ארץ־ װײניקער רי צאא פון גוטע ״די״סע ארטיסטן אין פויאן. געכ־ט, רעבגט אייס, ײער ס־א־ז נאך פארראיב;. און די, װאס זענען נאך דא. די פאאנרזטען ארוב אין רי פארװארפנסטע ײר־״סע יטטעטרעך, *סרעפן זיך ארום נ־־ט א רעפערט־אר װעיכן זײ זענען כ־עאה-נדה הר״סיב ״אז־רבא,;יט אן עצהי אט פיי איך אזא כײן ני״סטיק װאידער־ רעבן טוין ראס צװײטע יאד טען ״ספירט ארץ די זעאבע זאבן. װעא- כע האכן זיך רערעםן ב־ז צדם עקי־ען. ס־טדעפט אפט, דען ברײבט אדאר יסטײן איגדיטן ״ספירן או״־ דעד בינע. און די אפנעריבענע ײעי־־טעד פון דעד פ־עסע באײבן *סטעקן אין הארז ביז צום דער״סטיקט ײער;. ק״ן אײטי״סע פ־עסעס קאן דען ני־סט אײפפירן דיט א װאנ־ ־ער־אנסאדבי. ק״ן פ״נע א״ס־סטאטיננ א־ז נאמי״סט דעגרעך ״ספיאט דע; אזוי דיט ־עד טעאטער-קאטארינקע און דען װערט ד־אוכ זיך אר״;. ״א־ך האכ אננעײײרן רי'עדע צו זיך אר״ן. ארע אין דער טרופע נ״ען איב אויסגעיסעפטע, אפנעבר־אקעװעטע. דירא, די ערטע־ע—זײ זענען ׳סוין פארפארן. אבער פאראן נאך ױננע, װנ־ געדע קרעפטן,—װאכ װעט ז״ן פון זיך־ ז״ װערן ראך אודקודען אין אזא דין אטדאספער פון ק״ען הונדערטער דאר ־* זעאבע װער- טער פין עפעס אן אויסנעדרא־סענעי פיעםע, װאס דען ״װײזט״ פון *סטאט צו ׳סטעטך ״רוער ס־איז ני״סט ארודנעפארן אין רער ײד״טער פוירייסער