Literarishe bleter · 1929-08-16 · 33 (16.8.1929) · p. Seite 637

1 ₪₪₪₪/₪₪₪₪^₪₪^ ז"ס 637 דיקםטע אױפגאבע םון דיכטוננ: פארצויבער;, דערװארעכיעז. א!ב־1ר■ רא־גץ און נעפערן, ער קא; רערצײין כיעיבױת. טײלכיאר גייעט־ גע־עטױנענע, ני־עט-נעפרויגענע, אבער פארב־עופנדיקע, חנעװדיקע, ארץ-װיכנדיקע טע־עױת, װעיכע װעק; װידער אוי,־־ צןב רעב;:דאב פארנענינ;, װאם דע- דעגע.״ פ,.ב טענט׳״; -■,•;יד־-ד: ט פאײער*־?'ספר$רישע ^ב?טם1ר ג1מ. 33 (276) אונז, :י׳עט אויפגע׳עטיגן פון פ־עוטע ניעיעױת און רערצײיונגעז פון א פארגאננעכער צײס, נאר זי איז געבײט אויױ אײגענער רערפא- רונג; דערפון רןוכיט איר ברויז צו די סערה פון װיררןרעביוײסס־װאני- יזײט און איר באזונדערער רײץ פון ראיןארער כיענט־ערעכער נאיװרױיט. יןנוה האכיסון האט ריכסיק באנוכיען די ער״טסע א,ין די עיקר־ דײטשע קינםטלער באגױסן הנוט האמסונען צו זײן סל-טז,געבוױן-נאג אין קנוצ האבזסונס װערק העי׳דצ א •די־ופ ןװוײדן די ןװוײ בחוד.: גיױיסע קונסט און גרויסע נאטור. מיר פיעגן ני׳דצ, פון װעלכער חארגאנ־ גענהײט האמסונס מײסטעייצאפצ קומס, און װוהין זי פירט אונז. מיר פייערן פאר אים דאס זערטענע: די קעגנװאי־ס פון א הויכן דיבמער. אכקאר רערקע מײן גרוס ןװ קנוט האמסון איז א געפרעכט פון דאנק און באװונ־ דע־וגג. איך זע אין אים דעם גרעסטן לעבנדיקן דיכצער פון אוכזעי־ זוײט; אײנעס פון די רײבכטע, באגליקנדיקסטע, טיןש־בליקנדיקסטע״ װאס האבן געלעיט. ער האט די קיאפט פון די גאי גיויסע. אםילו אין דעם סטי•* פון דעם אײרא3עײטן פעריעטאן קאן מען זײן געדעמפטן, אידאניט־ איבערהויכטן גלאנץ פון זײן סײסטעי־טאפט, אומעטום געפינען. עי• ה$ט דעס טיפקײטס־הומאר פון די אמהע פ*עטי*ע גײסטעי, די פרײלעכקײט. װאס ־כפיגלצ אפ אירע •טמײכלען אין די אומדערגרינטלעבע ברונימע,־. און ער ה*ט דאס אויג פון א ז־טעני: דורך דער אוסמיטליארער קעגנװארט אין דער צײטלאזיקײט צו קוקן. ,,מיסצעריען״, ,,ירכה פון דעי ערד״. ״װי־בעי בײם ביונעס״, ״װאגלער״ — זײ קעגען ני׳טט אלט װערן. װ״י זײ האן אײנגעװאנדעיט אין דעל ספערע פון די גײונט־אמהן פון מענט׳דנ־ פר^נת סהיס האססון — די רעצטע דיכטע־־־נזןז, װאפ האט דע־־״פירט דעם מענט׳ס דורך דעם בענזינגע׳עטאגק; װ$ױם דאכ, װאס םען איז אלײן. דאס פירט מען יײ אנדעלע. דער גי־ויסער פאן רעדט נאי־ נאך דילך קנוט האמסון. בערנן&רד דיב^רד װען מיר זענען װיפט צעטרײסרט געװיןרן דורך דער צײט. דעפ*לט האבן מיר געקוקט צו אײך, קנוט האססון אין זענט געטטאנען פונדער־ זײט אי־ץ־פאײטטײענדיק, אביכל ביצער. *דטיר״ גרייפ, אומפארענדערלעך, און אונזער אי־נער האט זיך װידעי געקאנט *יך געםונען. מײ חזןין אײך איע צו דאנקען, קגוט האמסון. ייאן פױכטװאנגער אזוי אייערא׳טט :אר א זטעני: גןןך דעי־ ״רעצםער פיײד״ — דעם ,דעצטן קאפיטל״ און די באמה־וװגדעייארע ״װ#גלער", אין וועלכע גאט אדעי־ דער גורל, *דער דאס לעבן אלײן אין דעל געיטמאלט פון אן אי־טן זײגערמאכער־ײד װאנדערט ארום! םיטאמאל זענען די אלע מע׳טיוה װעגן זײן אלטקײט צו גארני׳טט געװאי־ן. מיטאמאי האט מען געזען. אז א זיגעני קאן גארנײטט אלט ײעלן. ײי עם גע׳געט רענע *טיקעי־ע איך האלט קגוט האמסונען פאי דעם גרעפטן לעבנדיקן דיכטעי הײנט; דאפ װארט מעג אן אייעי־םרײבונג געזאגט װערן. אים צום סד־טן געיוירנטוןג צו גײאטולירן איז א פאראדןוקס. .ער איז דעיי ױנגסטעי־ פון אונז אי־ע װאיטער האזענקרעויער װי ױנג איז קנוט האססון געבליבן ביי זײנע 70 יאין דאס איז נאך פיל ־טװערער, װי דעם ו*קעאן איבע-צופליען. — ני״טט מיט קײן פארמינעלטן אינטערעס. נאי־ סיט אן אלץ־׳טטײצנדיקער ׳טפאנונג אין אומ־ געדולד דערװארטן מיר די קומענדיקע װערק פון דעם מאן; און צי איז ני״דט זײן לעצט יוך דאפ הערלעכסטע געװעזן* א 8אי פיא-דן, א בארג־ ביידל. א וואפערפאל קערנעבן׳ — דאפ אלץ װעי־ט אונז אזוי נאענט מיט אן אומענדלעך געפיל װערט דא אלײנגענומען די ערד, װי זי דרײט זיך, דאכ לעבן. די זון, װי זי גײט אויף און ךיט אונטעי־. ז#ל די?זא־ פונגספײד פון דעם װונדעדיארן קיגםמלעל און געזוטאלטע- :אך לאנג זיך אזוי זיגדײך דערהאלטן. קנוט האמסון װערטיאיצט אלט זיבעציק י^י־. דעי גרויםעי :*־־־ װעגי׳טער דיככער, װאס האט זיך זיין אײגענע פאלפ געטאפן, לעיט זינט א מענט״דן־עלטער און נאך לענגער אין באװוסטזײן פון דער קולטור־װעלט. לוןקאל פארװוןרצלט, ביייטערט ער זיך אויס ני׳טצ נ$- איבער ימים אוי קאנטינענטן פון אונזער ערד. נאל אלזײטיק אין אחמענדיעבן ױים פון דער נ״םמה. — אין וועלכן עה ליגט זײן גױיסקײט? — אין אײנעם פונקט װי אין דעם אגדערן: אין דער בא׳טרענקטקײט און אין דער איךסופיקײב. אין דער ״*טטאט זעגלפאם״ איז אזוי בולט לזאמסונפ ־טאיפקײט און די גױיםע קלןןרקײט. און וײן אינטואיכיװער בליק קען אלץ מיט אײנםאל ארומנעמען: די גאנצע קלײנע ׳גטאט דרינגט על אדורך, געמצ ארופ ד*פ אינערלעכע און דאפ אויסערלעכע פון די אײנצל־זזיקזאלן פון אירע אײנוװינער. זײן בליק, זײן צײכגענדיקע האנט איז דזן זיבער און אומירהמנוה־ דיק. ״הונגער״, זײן ער׳טט װערק, איז געפײניקטע *רײד. פראדוקטױוע נוימ״ — פאר׳טװינדנדיקע קערפעילעכע קיאפט און װאקסנדיקעי כח פון דער נ׳טמה. ״פאן״ מעסט־אויס, װי איבעריקנפ אויך ״הונגע-". זעלטן־ דעיגרײכטע טיפענײםן פון נאטור און לײדנ׳םאפט אבער ,.פאן״ איז אןיסערדעס אײגפ פון די גרעסטע לעבכס־דיכטונ־ גען פון אלע צײטן. די װערטער מײנע זענען איצט ני׳דט קײן קריטיק״ :אר אן אויכ־ דרוק פון יענער פולער ההפעלוה, פון יענער פולער צו׳נזטימוגג, פון װעל־ כער קײנער װעט זיך ני׳םט אויפכאהאלטן, װער גאר עם פאר׳םטײט האספונען. איך, װאס זוך אײייק לײדנ״דאפטלעך גרויפע פארבילדער. כדי פון זײ צו לערנען, פארער איך און פיט פײן אײגענער װ״־יניקײט פאי־גלײכנ־ דיק, קוק איך זינט י#רן אן אויפהעי־.אויף דעם מאן פון צפון־לאנד. און הײנט, .װען צוזאמען מיט די אן א *ייער אנדערע״ יײ זײן זיבעציקכטן געיוירנטאג, נעם איך א װא-ט. — טו איך עפ אדורכגעדױנגען מיט א געפיל, אז יעדע דעפיניציע איז הוזק. אין דער דעפיגיציע איעי זענען פאיײניקט הויבע אכטונג, דאבק און ערנסטע פארעזדונג צו דער אײן גרויסער פרײד, אז אזא צעב-ױנג, איז מעגלעך גאך אזוי פיל צענדליק־ יאר מיט אומפארמינערטער יוגנטלעכקײט און כאראקטער־קראפט כבוד — צו דעם״ װאפ פארדינט כבוד! דאגק — צו דעם, וואפ פאידינט דאנק! ליבע — צו דעם, װאפ װעקט זי: קנוט האמפון! נעהארד הױפעטאן בײ קנוט האמסון האט מיר קײנמאל ני״טט געטראפן. — אזוי װי דז)ס מאבט זיך מיר אפט מיט געװיסע אנדעלע. אויך .יאװונדערטע דיכ־ טער, — אז איך זאל יײ אײן קאפיט- אדער אײן סצענע מיך פילן פײנלעך״ מיד אדער גאר אנטוי״םט איך קען ני־םט קי״ז ריינערע לופט, קײן זיכערע קלארקײט און ק־ין אײדעלערן גלאנץ פון די, װאס לײכטן מיר אײין אין דער נ״םפה פון האמפוגס אטמאספערע. ארפור ׳טניצרער זײט אייער דריטהאלין צענדליק יאר באגלײטן אונז דעל נאמען און די װערק קנוט האמסונפ. עה איז איבעריק צו זאגן״ וואס ער איז פאר מיר אלפ גע״גטאלטער״ אלפ דיכטער. אלפ עדות פון דער עפאכע. װי יעדעי־ גױיכער דיבטער האט ער פון א כלומי־״בט ענגער װע-כ ארויסגעבראכט דעם גאנצן קאספאפ, און די מיט דער צײט צונויפגעװאקפענע פיגורן פזן דער קלײנער װעלט האין ון דאנק אים באקומען אן אײביק לעכן׳ אדער לאמיר זאגן: לאנגע יאר. דאנקען אים איז פאר מיד א באדעי־פעני־כ. וויסן. אד עי אױ פאיאן אין אונזער צײט — איז א .גליק. יעקב ײאפערראן אנעטע י,ארב