Literarishe bleter · 1929-08-16 · 33 (16.8.1929) · p. Seite 636

4 ליםסר^ריש^ ב7עםער גזס. 33;276) דיע 636 טער אי; םינעאפאייס, נעהארטן רעפעראט; א־בער די םקאנדינא־ װי׳עע קיטעראטורן. א•; ז״נע פאדטראג; האט ער געקעטפט קעג; די ריכטוננע;, װאט האבן דעכ־ארט געהער׳צט אץ די דערנואנטע ייטעדאטורן, און דעריבער זענען זי־ נייטט אזוי עעאיק נעפעהן גע־ ,ױארן די פקאנדינאװײעע ענײנראנטן, זײן אוידיטאריע. האביפדן איז צוריקנעפארן קײן קאפענהאנע;, ,יװ ער האט זיך אװעקגעזעצט ״צרײבן ״הוננער*־. האבוסונפ װידערװילן קעגן אטעריקע האט פאר אונז אפנע- ראטעװעט א גדויסן ׳ערײבער זײן פטיכיעער פאריאננ נאך גײפט- קער פרײהייט האט זיך קעגנגעיטטעיט דעם דרוק פון דער אנוערי־ קאנער עפנטיעכער בויינונג. זײן פײנגעפיי האט נ״צט געקאנט פאר־ טראנן די גראבע פארײען פון דער רעקראטע, פון דעם בלאר, א*ן װעיכער דאכ יעבן האט זיך אויםגעדריקט. אכיעריקע איז ראך גע■ װען א הינטערגדזנט פאד האטסונס ׳עאפן. די יטװערע איבעריעבונ־ נען פון זײן נע־ונר־ז״ן אין א פרעטד יאנד האבן זײן דיכטונג צו־ גענעבן א נרויהן ־טװונג, — צװייצן די נעפ־ין פון הײכייאזיק״ט און דער הײם־ריבע צו דער נאדװעגי׳בער ערר דאס אדטעטיקע יעבן פון א נע־ונדניק צװ״טן פרעײדע אין אטעריקע איז דער ׳עטיטונגס־ באדן, פזן װערבן עס ׳הטײגט-או־ר- האטסונם פאטאס פאר דעפ רעבן, װאס א*ז אײננעװארצרט א ן דער ערד און אין דער ה״ם־נעננט. צופ רעננסטן פרארוקטיװ זענען יענע דיכטער װערכע טראגן אין זיך א געװיסע םתירה, א געװיפע דיסהאדטאניע, װאס איז נ ־םט אזוי נריננ אײסצונרײכ;. די ביטערע און אװאנטוריסט״עע ױננט איז געװען פאר האבוסונען א קװאר פון אינםפידאציע, װערכער האט אים אויך אין זיין ״פפעטערע ערטער נע׳עענקט א וװנדעררעכע, רײכע און פר״טע פראדוקטיװקײט די צװ״טע טערקװירדיקײט פון האטסונס דיכטונג איז די אנטװיקרוננ אירע צו א נדויסן עפ״טן פארנעם. פריער איז זײן יצא־ פונג געװען טער א פאר״פיײעדטע איך-דיכטונג. אוטעטום באגעגנט בוען אין איר ארכ הויפט-פערזאן רעטזערבן גרונט־טיפ: דעם ריטער- רעכן, פאראראקכאר;, עקיפנותדיקן און באיםײדן־צוריקנעהאיטענעס האכיסון-הערד, װערכער איז אין ערגעץ :״עט געװען אײנגעבירנערט; אן איבערביעסיק־באנאבטע און צוציענדיקע נע־טטאלט, װאס איר אויפטרעטן יםטערט אװעק די ארזידקע געצאטטע בוענט׳ערעכע ט טר־ כועסיקײט אין א קאכי״ט ריכט. כדט דעם דאזיקן הערר האט האט־ סון באװיזן צו נעבן נאר א סך; די פײנע ריבע־יםיידערונגען אין ״װיקטאריאי■ און אין אגדערע װערק, װאס גיבן אזא אוכיכויטרבאדן אויסדרוק — ײי כטעט בײ קײן ־טום אנרערן דיכטער — פאר דער ביטער-כאטעטטער כותוקותדיקײט פון ױננט־ריבע און פזגם הרום־ צו׳טטאנר פון פאררייטקײט, װי אויך די ׳טטארצע נאטור־יטירדערוג־ נען אין ״פאך, וװ עס ברויזט א טענעריע, דערהויבן, נייטט־ צעברעקרט רעבנס־געפיי און דאך איז, אין גרונט נענדבוען, עפעס נעװען אוטצופדידניטטעלנריקס און נעבונדנס אין דער דאזיקער יטטענדיקער גיטטהדיקער טיט־זיך־פאדנובוענקײט און הײיוראזיק״ט פונם הערך װען האטסון האט זיך רערנענטערט צו ז״ן רעבנס-רײפקײט, האט די דאזיקע ׳טטיטונג, װאכ איז אין אים פארבריבן נאך פון זײנע ױננע יארן, אננעהױבן פאריפװעדן. איצט ער׳טט האט ױך־ אנט־ פרעקט, סארא נעיעטארט־יעאפעד״סעד דערצײרער עס האט זיך בא־ הארטן א־ן קגוט האביסונען; בײ אן ערטעך װען אנדערע דיכטער האבן יטוין ס־רוב נעזאנט דאם, װאס ז״ האבן געהאט צו זאגן, האט ער אנגעהויבן צו יטאפן זײנע נרעסטע װערק, ר״ך אין ארינינער־ טענטיטרעכע גע׳סטאלטן און פור בײט פײנער און רײפער רעבנס־ חכביה. עס ה,זט זיך איצט אדױסנעוױזן, אז זײן ׳עזוערע ױננט איז נייטט אדורך אוכוזיסט, — די דערפארונגען פון דער ױננט ׳צטײען־ אוי;? נערײטערטע אין די דאזיקע ׳ספעטערע װערק זײנע. אויך קנוט האבוסון איז נעװען א פארקויפער אין א דארפ״ט נעװעלב און דארט זיך יאקענט טיטן לעבן פון א נאנצער דארפי׳סער געננט. פונקט װי טעאדאד פון כוא אין ״יצטאט זעגלפאס־' און פונקט וױ אױנזיסט אין ״װאנלער״ האט אויך האכיסון זיך אדוטנעיצלעפט װי א פעדלעך באהעריעט פון א ׳םפילנדיקער פאנטאזיע, און אײױ זײן װאנדערונג טיטן פאק סחורה אײפן רוקן קענען געלערנט רי גענײטער פון אסך בוענטיטן. — הן פון ה״טלאזע, אזוי װי ער אלײן, הן פון באזעםענע. א פאגטאסטייעע און באדײטדננספורע רענענדארי׳טע װעלט עפענען די ראזיקע האטסינס װערק פאר ױיערע צײט-כוענטיטן, אבער להיפוך צו סערא לאנערלעפס פונקט אזוי אריגינעלער און זינפולער װעלט, װאס זי האט געריכטעט, איז רי װערט, װאס האטסון יצירדערע פאר דיט הײדענסטאדען*) האט ער אין דער ריטעראטור הויך נעהאלט; רי סוװערעניטעט פון רעם אינערלעכן ניפכוה־לעבן און פון רער פאנ־ טאזיע. כ־א־ז :אטירלעך אז רעם אר״נרעדער איטפאנירט גערערנט־ קײט, און ז״ן סטיר א־ז אפטטאר ׳סװער און בארעכטיקט פו; באנאריטעטן. אבער האטסונס ער׳טט בוך ״הוננער־׳1 האט נע- טאבט יצטוינען אין פאדבאפט טיט ״ער אי־ינינעלק״-ט פון יעטװע־ דער יעורה און טיט רער אינטענסױוער, דרײפטער און פילבארער ׳עירדערוננ פון דעד נאנצעי גאביע פון א ׳צטיטוננסלעבן: פון דעד פארצ״עינדיקער הוננער־צערײצטק״ט, באנר״ט טיט ערנטעד הירפ־ ראױקייט, ביז רי פרײלענע פאראיאקסן פון א הײטעדעי פאנטאזיע. די ראזיקע יעירדערונג פון דער װעלט פון נויט איז ני׳טט איבערגע־ לאר; טיט דהקות, נאר זי איז אלײן א טוכטער פון דיכטערייפע קונץ־יעטיק, װאס איז רעב־ארט נעװען רחלוטין נײ, — אין יעגער ױסטער דעאריסט״עער תקופד,. ידי ד־ ראזיקע קינסטלער״עע גע־ :יאריטעט זאר קאנען קוטען צו איר אויסדרוק, האט זיך נעפאדערט, א הוץ זײן אויסערנעװײנרעכעד נאטיררעבעד באגאבוגנ, אויך א ראנגע און ענעדנ״טע בילדוננס-ארבעט, װערכע האבוסון האט פארט־ נעזעצט אויך אין רי צ״טן, װען אים איז ז״עי יסרעבט געגאנגען. עס װעט זײן אינטערעפאנט צו נעבן דא עטלעבע ׳עטדיכן־ עפיזאך פון האנוסונכ ױגנטלעבן רעבן, װאס איז פארלאפן א־ן אוט־ אײפהעיי־עך־געענרערטע בא־יננונגע;, באגר״ט פון ׳סטענדיקן נייסט- אײנגעבן־זיך אין ז״ן *צטרעבן צו נעפינען אן אנתארט, אן עקזיסטענץ. האנוכון איז נעבוירן אין פא־װא־־פענעם דאךר יאם א־ן טאר גודביאנרסרארע;, וװ רער פאטער א־ז נעװען אן ארעכיע־ *סנײרע־ װען קניט איז ארט נעװען הרײ יאך האט די כ־יסבחה זיך אריבער־ נעקריבן ק״ן האטארעי אין :ארדי־אנך װו ער האט פארביעכנט ז״ן ע־׳צטע ױננט. א־ן ערטעד פון װ יאר האט ער יטוין געבױזט פא־- דינען אויױ חױנך און א־ז אננעקוטען פאר א ׳ציק׳ױנגל א־ן א דאר־ פייס נעױעלב, און ״טפעטער אלכ פערלעך רער פדי־אנגעהויבענער *סװערער קאט־ פא־ עקזיסטענץ האט אבער נ״צט אײננעיצטילט ז״ן אויסע־געװײנלעבן בירדונגכ-דוריטט, און ראכ האט נעצוינן אויי אים רי אויפדערקזאטקײט פון רי אי־טיקע ביײרוננכ־טועך אין יאר ,זװ װערט ער בא־צטיטט פא־ א פארקס־רערער אין ־עי, אויך א־י־ :עם פון רי צפונדיקכטע :איװענ״צע לאפאטען־אינזלן. נל״כצ״טיק האט ער אין קל״נע אויסנאבעכ אין באדעי און טראטהעי אפנעדרוקט זײנע עריסטע קויצע, אוטרײפע נאװעלן. יןלאו האט ער אגגעיסריבן די דעדצײרינג ״פרירא־• (.װאכ איז יטוין איצט פארישוװנד;), און טיט דער דאזיקע־ דעדצ״רונג א־ז עד אװעקנעפאדן עוב פארלענער העגער אין קאפעגהאגען. — ״אבער װען עי האט טיר אפנעזאנט,— יסרײבט האטכון אין א ברױו צו טיך — האב איך אינגאנצן פא־׳ י־וירן דעפ דוט און בין *צ׳ײן צו קײן צװײטן פארלענער נייצט גע־ :אננען־; — ג״צט האבנדיק פון װאה צו לעבן, האט האטכון צװײ יאר זיך אדיפנעהארט; אלס ׳צאסײ-ארבעטער אין דער נעגנט טאטען אין טאר נורבראנדכדארען. האט ער עטיגרירט קײן אטעריקע, געװען צועריצט א יצװארץ-ארבעטער א־ר־ א פאדטע, דערנאך אן אננעיטטערטער א־ן א נעװערב. אין צוס הו־־ אלס כעקרעטאר ב״ א פאסטאר אין טינע־ אפאריס, אין האיבסט ן-ייאן איז ער נעפעררעך קראנק נעװאדן: ער האט באקוטען א בלוט־יסטדרץ פון רי לוננען. זײנע פרײנט צװי׳צן סקאנד־נאױ״טע עטינראנטן האבן פאר אים צונויפנעזאטלט אביסר נערט אוי? רייזע־הוצאות אה״ם.;*יאן האט ער נעניטע; זוכ; פרנסה אץ קייסטיאנא, ראכטאר יציײן אייפ פרײער זיצורגאליכט. — ״איך האב נעיצריבן אץ נע־צריבן, — האט ער טיר אטאר דעדצ״רט,— נעזובט פאסטנס, אבעי כ־האט זיך טייי קיץ יצום זאך ני׳צט אײננע־ נעב;. איך בץ געװען זײע־ ארעס. טײרטאל איז פאר טיר נעװען טטיס א גייק צו באקוטען א פאר קראנען פא־ אן אייטיקל אין א צײטוננך — רי דאזיקע ׳צוידערלעכע צ״ט זײנע האט ע־ טאקע נעיסירדערט אץ ״היננערי־, אבער אויך דערנאך האט עד זיך ני״כט געקענט דעריכלאגן צו עפעס. װינטער;יאאו נעפינען טיר ־צוץ האט- סינעז אױפן פאסטן פץ א טדאטװאי־קאנדוקטאר אץ יציקאנא, דעם זוטער דעדנאך האט ער געאיבעט אייה א ריזן־פארטע אץ דאקאטא, און טיט אביכל אפגעיצפארט געלט האט ער גערעבט איבערן װינ־ טאס, נאיימטעי :י־אטוי-. י ולעי־נעי• פאן ד״ײדעני טי־עגע,־ פון נאוך־גײז £א' יי: