Literarishe bleter · 1929-08-09 · 32 (9.8.1929) · p. Seite 629

;ייס 627 ב?עםער 013. 32 (275) װעלכע ביכער ל־ײעו איך אױ װעלכע ביכער קויף איך? ענםפערן אױף דער $נקעםע צוזישן די?עזער פק די .?יסעדעד״עע ב?עפעד״ סון א *סשעטערע קאםינסקי קיאגמ מען זיך: ״מיר ד-אין :י־צט קײן מעג- לעבקײט עו *טאפן א ביבריאטעק, בייר זענען איעם, דעײצו סקעפטיקעי־ און ציניקער״. פון אײן אים, קאראםײ, קראגט םען זיך: ״די ד־־ר העיצי־ כיבליאטע־ קויפה גיבער פויי״דע א״דער ״די־גע און העכיע״כע ביכעי' א״נער פון אזא •טטאט, װי ־אל״ט, ענטפעיכ: -ל״ען אין א געזעיזאכט־ יעכער כיכליאטעק, זי פא־מאגט אכעי בםעט גארני־טט א רעזעי פון א •*טעפעלע ריכניק ענטפעיט: ״מיר האכן ני׳טט ־״ן כיכייאטעק, נ״טט ק״ז געזעלזואפטלעבע און נ״דט ־״ז פיױואטע. א כוך איז כ״ אונז א פאנטאזיע: און עי עצהט רערכ״: ״פאילאג ״כידע־" דאי■* עפענען פיייעב אין אלע ״די־טע •טטעט און שטעט־עך און •דאפן אגענטן צו פאי־טפי״טן כיבער נ״טט ערגער װי צ״טונגען. א לעזער פון אפט •טר״בט: ״כיבין א מיטגליד אין צװ״ כיכליא־ טעקן און םיאיז נ״טטא װאם צו לייענען״. א לעזעי פון א •טט־עטי קיאטנ• ־לאגט זיך: ״די היגע נאציאנאל־כיבליאטעק גיט נ״טט ארוים ק״ן כיבעי, אויב מען קויפט נ״טט אוים קיין יטקל״. א ל״זע־ פון אנאפאי ענטפעיט: ״נ״טטא ביי אוני קיין ייר״טע ביבעי, נייטט ק״ן ״ד״טע כיכייאטעק. אין דער •טטאטי״טער ביב־יאטעק זענען :״טטא ק״ן ״ד״טע ביבעי' 38 לייענער האכן אל״ן ביי ייך כיכליאטעקן, עטלעכע פון ז״ יטר״כן צו: ביהאכ עטלעבע הונדערט ביבער, אין דער צאל מוז מען •טוין אי״נרעבענען עטיעבע פריװאטע י״־ביבליאטעקן, פון װעיבע דעי אייגנ־ טיסעי אדער ביכליאטעקאי ענטפערט אויף דער אנקעםע אויף דער פי8נע 4: ״קויפט איר אל״ן ״דיטזע ביםער? און אין אנדערע •טפראבן?" 71 ל״ענער ענטפערן, אי זיי קויפן כיויז ״די-טע ביבער, א קל״נע צאר זון זיי קויפט אויך העברעייטע. ״איך קויס נאר ״ד״טע און העכ־ רעייטע״, ״איך קןיז נאי יידייטע. הגם איך לייען גוט פוילי־ט און ד״ט״ט!" ענטפעיט א לייענער. אן אנדעריי ענטפעים: ״איך קוי־י במעט איע ייד״טע אויםגאכן, און פויל״טע כלויז די יאורעאטן־נאכלס״, ״ביקויס ״די־טע הגם פויל״טע קאםטן ביליקער״. 30 ענטפערן, אז ז״ קויפן ביבער אויך אין אנרעיע •טבראבן װי פוילייט, ענגליהז. פיאנצויזייט א א וו א״נעי *טרייכט: ..איך קויס פוי־ לייטע פון ״כיבייאטעקא גיא״טאווא" אין ״ד״ט דאיפן ז״ן אויך אזעיבע אויםגאכן״. 5 לייענעי ענטפעין. אז... ז״ קויפן נאי אין פיעסדע •טפיאבן 32 קויפן אינגאנצן נייטט ק״ן ביבעי צוליכ ג״ע־ט־מאנגי און אנדערע םיבות. פראגע 5 •— ״האט איד זיך יעצטנם א״נגעטאפן ״די־טע כיבע־?' 26 ענטפערן, אז זיי האכן לחלוטין זיך נ״טט א״נגעיטאפן ק״ן ביבער. םיכות — שטענדיקער געיט־מאנגל. לרוב זענען די דאזיקע נע־ נאטיװע ענטפעין כאגל״ט מיט ״צופ כאדויערן״, ״ליידער :ישטא ק״ן סעגלעבק״טן" א א. װ. א פך פון די זעלביקע לעזעי. אגכ. ענטפעין שפע־ טער אויס די פיאגן 8 און 16 ״צי זיי וואלטן זיך געװאיט א״נ־טאפן א ״דישע הויז־כיבליאטעק אייף יאטעם״ ״מיט פאיגעניגן״, ״דאם איז מ״ן אידעאי״ א א װ 3<ד האכן זיך א״נגעשאפן א״נצ־נע וועיק. אן ערך כיז 10, איכע— הויפט די פיעמיעם פון די ״ליטעיאיישע כדעטעי״, טייי יעבענען אוים די ביבעי, װאם זיי האכן געקויפט ״איך װאיט געין געקויפט מעי, װען בידאיף :ייטט אױיםנעסען א גיעםערע םומע געיט פאיאמאי, איך כין א גוטעי לעזעיי. איך האכ ליב א בוך״. א״ן יעזע־ ~רייכט: ״איך האב מיר איצט אנגעהויבן איינצוקויפן ביבעי לויט מיינע מעגלעבק״טן א דאנק די פרעיייעס האמ זיך אױפגעװעקין אין דיר רער אינפערעפ צו א יידײע בוך״. 15- האכן זיך א״נגעשאפן יעצטנם ביו 30 כיבעי, איינער ״ר״כט ״איך קויף לעצטנס יעדע צװ״ וואבן א כוך״ עס הע־־טט א געוויםע נ״־ גונג צו קאמפלעטירטע אויםגאכעס ״איך האב מיר א־ינגעשאפט גאנץ פ־ץ, םענדעלע, אש, שלום־עליבם״. 17 לעזער האכן זיך דעצטנם א״נגעשאפט ביז הונדעיט ביבעי און מער. איינער יפון םטאניפלאװ) •טרייבט: ״איך קויף דורבשניטלעך יעדע װאך א בוך״. ״איך קויף א״ן אלע ביבעד. װאם מען אנאנםײט און רע־ צענזירט אין די ״ליט. בעלעטערי'. א״נער שרייבט: ״איך קויס איין יעדעב װיפנשאפטלעך װערק, װאפ גייט נאר ארוים״ (המשך קומט) צוריק מיט עטלעבע װאבן האכן מיר פאנאנדערגעשיקט אונזערע -עזער אן אנקעטע, אין וועלבער םיר האכן גע־בטעלט 10 פראגן, װאס האכן א שייבות צו ״װעלבע ביבער לייען איך און וועלנע כיבער קויף איך)"'— אין אונזער װענדונג צו אונזערע לעזער האבן מיר געשריבן: ״אין פאר־ •ביידענע לענדער װאקםט לעצםנס שטאיק דער אינטערעם צום בוך. די װיבטיקםטע ווערק װערן איצט פארשפרייט אין צענדליקער און הונדערטעי טזיזנטער עקזעמפדארן. אזמעטום באמערקט זיך א םפעציעלע אויפ־ מערקזאמקיים און ליבע פון דעם לעזער צום בעםערן בוך. נאר ב״ אונז האט זיך דער מצב אויפן ייד״טן ביבער־מארק ווייניק געענרערט צום כעםעין. מיר ווייםן, יידישע כיבער ווערן?וטארק געלייענט. דער אינ־ טערעם צו ז״ איז זייער גרוים. אכער גארני׳סט אין פארגל״ך םימ אט רעם אינטערעם, איז די פארשפר״טונג פונם בוך. דאם יידישע פארלאג־ װעזן האט זיך שטארק פאנאנדערגעװאקסן, עם דערשיינען װערק אויף פארש״דענע געביטן. אייניקע װערק װערן מער געפאדערט, אייניקע — װ״ניקער. אבער דער אלגעמיינער טיראזש איז א קליינער. מיט אונזער איצטיקער אנקעטע װילן מיר הערן די מיינונג פון די לעזער, און אזוי־ איום דערג״ן די סיבות, פאדוזאם דאם ״דישע כוך װערט װ״ניק שאיספיײמ.״ אט װאס עם ענטפערן אונזערע יעזער אין די איבער 200 תשובור״ װאם זיי האכן אריינגעשיקט: אוױ דער ערי״טער פראג'!: ״װעלכע װערק לייענם איר אממערםטן: בערעםריסטיק, וויסנשאפט, אײגינעלע צי איבערגעזעצטע״, — האבן גע־ ענטפערם אין דער אנקעטע. 54 ל״ענער אינטערעסירן זיך אויםשליםלעך טיס בעלעטריםטיק, 12 פון זיי אויםשליםדעך מימ אריגינעלע, 10 — אויסשליםלעך מיט איבערזעצונגען. מ״סטנס פון דייטשע און ױםישע קלאםיקער. ״בעלעטריםטיק קלאסישע״ ענטנפעדן אנדערע—!אמאייקע!) שרייבט צו אן אנדערער אין קלאמערן. 36 ענטפערן, אז זיי אינטערעםירם קודם־בל װיםנשאפטלעבע װערק — װייל וויפנשאפט איז דא צו־װייניק אין יידיש א קליינער טייל פון זיי שי״כט צו: ״איכעיזעצטע וויםנשאפםלעכע װערק״. איינער פ־עגמ: ״װאפ פארא אריגינעלע וויסנשאפטלעבע וועדק זענען דען פאראן אין ״דיש?" דעם יעזערם פראגע כאציט זיך מערםטנס צו עקזאקטע װיפנשאפט עטלעבע ענםפערן קלאר ״סאציאלאגיע״. דאקעגן סאדערן עט־ לעבע יעזער יידיש אריגינעלע װיםנשאפטלעבע ווערק, למשל יודאיסטיק 44 לייענער לייענען אלץ: ״בילייען אלץ, וואם איך באקום אין דער האנט״. ״איך ל״ען אלץ, װאם קומט אן אין ביבליאטעק״, ענטפערט איינער. אן אנדעדער פון אפאטאוו קארעגירט די פראגע ני 1 אויף: װעלבע װערק װאלט איר אממערפטן געל״ענט? און ענטפערט ״ווען ביװאלט נאר געהאט אזוי װאם צו לייענען״. אויף דער פראנע 2: ״לייענט איר אויך אין אנדערע שפראבן? אין װעלבע?" 30 לייענער ענטפערן, אז זיי לייענען אויםשליםלעך יידיש. 36 לי־ענען ״דיש און פויליש. 23 לייענען אויפער יידיש — פויליש אדעי העברעיש די איבעייקע, א צאל סון 50 לייענען ״דיש און ענגליש, אדער פ־אנצויזיש, רוםיש, ד״טש, רומעניש, אוקדאיניש, א״ן ל״ענער — עבפעיאנטא אױף דער פראגע 3: ״צי לייענט איר די ביבער פוו א ביבליאםעק? װעלבע כיכליאטעק? געזעלשאפטלעבע אדער פייװאטע? פאימאגט זי אלע יידישע ביבער?" 17 לעזער ענטפעין, אדער, אז זיי לייענען אינגאנצן נישט, א טייל ענטפערן נישט אויף דער פראגע. 85 ל״ענען אין געזעלשאפטלעבע ביבליאטעקן. 25 פון זיי שרייכן, אז זייער ביבליאטעק פארמאגט א גרויםע צאל ביבער (פון סװענציאן, למשל, יאריםט מען זיך, אז דארט איז סאראן א גױיפע ביבליאטעק). 31 כאקלאגן זיך, למשל: ״פון א געזעלשאפטלעבע, זי האט אבער א קליינע פארשטענדעניש פארן יידישן בוך״. פון אזא שטאט, ווי קיעלץ, קדאגט מען זיך, אז דארטן פעלן די נייעפטע ביבער אין ביבליאטעקן. אויך איז ראוונע דאפ אייגענע. א גראדנער לייענער ענטפערם: בילעז רוםיש און פויליש פון א פריוואםער ביבליאטעק. קיין יידיש?ארמאגט זי נישט.