Literarishe bleter · 1929-08-09 · 32 (9.8.1929) · p. Seite 628

?דסער>)ר'שע ב?עםער נ*ס. 32 (275) זײם 628 * די ניר־יארלןער ארטאגראפיע- ארז שפראך-לןאמיסיע מיד היובן עוין געבראבם א קורצע ידיעה אין די ״לים. בלעטער״. אז אין ניו־יארק איז געעאפן געווארן אן ארםאגראפיע־ און •ג־ראך־ קאמיםיע♦ אין םאראנםעי ״יידיםן זיםורנאל״ געפינען מיר פארגנדיקן באריבם װעגן דער קאנפערענ•(, אין װעלבער םיאיז אויסגעקליבן גע־ װארן די קאםיםיע. דעם 20־־םן יוני איז אין זאל פון נױ־יארקער יידייםן לערער־ סעמינאר פארגעקומען א קאנפערענץ פון פארםיעםעי פון דער יידייםער פיעםע, קודםור־ארגאניזאציעס און שולן• מיטן צװעק אויסצוקלייבן א יידייםע אדםאגראפיע־ און •םפראך־קאםיםיע, װעדבע זאל אר״נברענגען אידנונג און איינהייםלעבק״ם אינם יידישן דא אין אמעריקע. די קאנפערענץ װערם געעפנט דורך יעקב לעװין. ער דערקלעדט, אז עם איז מים צוויי וויזבן פריער פארגעקומען א פארקאנפעיענץ פאי איטאגראפיע, פאררופן פון דער יידישער קולטור־געזעליםאפם. דעם ״דישן װיםנשאפםלעבן אינםםיטום, דעם בילדונגס־קאמיםעם פון אר־עםער־יינג שלופ־עליבס־פאלקם־אינסםיםוכ, דעם ״םאג״, דעם .,סארגן־ושודנאל״ און א ײי אנדעיע יידישע ארגאניזאציעפ יענע קאנפעיענץ האם באיםדאםן צו דע-קלערן זיך אלס איניציאםיוו־םאנפערענץ צו פאררופן א גרעסערע קאנ־ פעיענץ פאי איםאגראפיע און יםפיאך און איינלאדן צו איר אלע ״דישע שולן, געזעלשאפםן, ארגאניזאציעם א. ד. ג. די פארקאנפערענץ תאם אויך באיםלאסן צו רעקאמענדירן דעי בי״םערער קאנפערענץ. אז זי זאל אויס־ קלייבן א קאמיםיע, װאם זאי זיך אפגעבן נייםם בלויז מיט פראגן פון אויםל״גן ״דייםע און העירע״ם־״דייםע װערטער, נאר אויך מיט פראגן פון יידישער גיאמאםיק און פונקםואציע, װי אויך מיט אויסארבעםן א םערמינאלאגיע פאי פארשיידענע וויסנשאפטלעבע און אנדעדע געגנ־ יםםאנדן און אויך צו יעקאמענדירן, וועלביע אנגלאציזמען מען וואלט געדארפט געבן בירגער־רעבט אין דער יידישער שפראך. די ברייטערע קאנ־ פערענץ װעט אויך דארפן אנמערקן, וועלבע מיםלען מען זאל אנװענרן. אז די יעקאסענדאציעם פון דעד קאמיסיע זאלן אנגענומען ווערן פון אלע די, וואם גיבן זיך אפ מיט דרוקן יידיש. אלס פאיזיצער פון דער קאנפעדענץ ווערמ אויסגעקליבן דוד פינ־ םקי. אלפ םעקרעטאר — יעקב לעווין. ד. פינםקי גיט איבער. ווי עם איז געיםםאנען די פראגע פון איםאגראפיע און גיאמאםיק אין יענע צייטן, ווען ער האט אנגעהויבן צו יםרייבן און צוזאמען מים פיצן ארויםגעגעבן די ױם־טוב־בלעטלעך. די קאנפערענץ פאיהאנדלט צועייםם די רעקאמענדאציע אויסצובריי־ םערן די טעםיקייט פון דער געפלאנםער קאמיםיע, ד. ה. זי זאל נ״םם איבעטן בלויז אויפן געבים פון איטאגראפיע. :אך א לענגערער דיםקוםיע. אין ײעלבער םינעמען אנטייל '. לעײין, א קאפלאן, ײ״ניגםיין, אםטראײ־ םקי, א. לעיעלעם, געביגער, ים. ניגער, ש. הורוויץ, פ. גינגאלד, א, אויער־ באך א. א. װעדט באיםלאסן, אז די קאמיסיע זאל זיך אפגעבן נייםם בלויז מים איםאגראפיע. נאי אויך מים די אנדעיע פיאגן פון שפיאך, װי גיאמאםיק, אנגליציזמען און םעימינאלאגיע. עפ וועיט דערנאך אויך באשייאםן אויסצוקלייבן א קאמיםיע פון ה1, וועלבע זאל צוליב דעם עי־ פאלג פון דער ארבעם. זיך א״נםיילן אין םוב־קאמיסיעפ לוים דעם. ווי זי וועם געפינען פאי נויטיק. די קאמיםיע זא•1 אויך האבן א דעבט צו קאאפטירן נייע מיטגי׳ידעי. עס װערם באיםםימם, אז די באיםלוםן פון דעי קאמיסיע זאלן ז״ן אנםגילםיקע און זי זאל ז״ קענען פיבליקײן זי פאייופט אבי״יי די קאנפערענץ צו אינפאימי-ן זי וועגן אירע באשלוסן. עם װעיט אויך באשלאסן נייםם צו געבן דעי קאמיפיע ק״ן דײעקטיװן. אין דעי איטאגראפיע־ און יםפיאך־קאמיםיע ײעין אויםגעקי^יבן: י. אפאיםאיםו, ב. אםטראװםקי, ח. בעני, א. ביאמבערג, א. גלאגץילעיעלעט. אלבםנדר הארקאווי, ים. ניגער. פ. ײיערניק, ױדא א. יאפע, יעקב לעווין, ה. נאוואק, ע. ניגער. ד. פינםקי, א. פיאװאטינער. א. קאפלאן און י. קיעפליאק. די צענםיאלע פון ייד. וויפנים. אינםם. איו ווילנע, איז געווען פאיםיאטן דורך דייר מאקם װיינר״ך. די קאנפערענץ האט אויפן אים געזאמלט 50 דאיא־ פאי די )ןויים־ גאבן פון דער קאמיםיע. די צװ״ •םװאדץ־װ״סע טענעי די געהיימניםפולע ליניע, וועלבע ווירקם איוי שטאיק אויץ אונז, װ די פארבנײיבע בילדער. פאיש״דן זענען די םעבנישע מיםדען, מיט ײעלבע עס באנוצן זיך די גיאפ״םע קינםטלעי: איינעי שאפט האלץ־יםניטן, און אזוי־נאך גע־ לונגם אים אױיבצובאקומען די ארביםעקםאניעע פארם פון די ביבל״םע מאםיװן און דאם באיאקםעײםםייםע פון די פריסיטיװע פאלקם־טיפן. א צװייםעי גיאפיקעי ווידעי שאפם אקוואפאיםן, אין וועלבע ער דער־ ג־״בם דאם דיבםעײיםע און שםימונגםפויע פונם מענםים און פון דער נאםור. מײ, יידן, זענען אןי■־ דעם גיאפישן געביט נייםט הינםעייםםעדיק. מיר פא־מאגן א ריי קינסםיעי־גיאפיקע־, פון וועלבע עם דא־פן דעיםאנט װעין: מאקם ליבע־מאן. מ״דנעי, בודקא און שםיינהא־דם. דאם עישםע םאר האט ביי אונז די ״ד״םע קונםט־געזעישאפם א״נ־ געא-דנם אן אויםשםעלונג פון צ״בנונגען און גיאפיק. זי איז נייםם איבעייק רייך אין גראפייםע עקקפאנאם;. די פויל״ם־יידישע קינםטלעי האבן זיך װייניק םפעציאליזירט אויפן גראפייםן געבים. פון אדאם העייםאפםם 33 איבעטן זעט מען, אז דער קינםטיער פאימאגם קורטוי און עי באהעישם די אקוואפאיט־טעבניק. אסמייםטן געלונגען אים די פ״זאזיםן פון װענעדיג. דאקעגן ז״נע קעפלעד פעלם די בא־אנטע קינבסלעי־ין רעגינא סונדראק איז אריך פאי״יאטן מיכ א גי־עכערעי צא,־ עקכפאנאטן. און װי •דצענדיק, צי-נענען זיד איים איייע זאבן סיט דעי־ גדטעי טעבניק און בהעציפי׳כעי־ ליניע. אלע אירע ייידעי זענען ייעאליבטײט אויפגעפאבט. צום בעבטן זעגען אין דעיי פאים ״א לאבנדיק ױנגל״ און ״א יונגר״. אין די זעקה אויסגע־טטעלטע יירדעי־ פון מ. ־ינעצקי װײזט זיך אדדיפ, אז דעי־ קינבשלעי• איז א גוטעי־ צײבנער און פא־מאגט הוטו פאר קאמפאזיציע. מ. ־ביפמאנב ״מאטײלן פון ײדײכע מצנות״ מאבן דעב אײנדרוק, װי יציעבט־קאפײטע זאבן. אין ט־עפלעיב לינאיעוב־׳דניט ,,א פוקב״ פילן מיר דינאמיק און נאװעגוגג. ח. גאלדנערג, לןעלבער האט נ״ אונז פארדינבטן אויפן געביט פון נוך־אי־נאמעגטיק. האט דאסמאר אויטגעזדטעלט א רײ ניבער־הילעס און װיניעטן, אין װעלבע ע־ װיײט א־ויכ א פײגעב גע*טמאק אןן א £אר• *בטענדנײט פא־ קאמפאזיציע. נ. ־אנינאװיט״בב עקספאנאטן פא־מאגן א בך עקבפ־עביע. נאװגדעי־ב װאי־פן זיך אין די אריגן די גראפייבע אינעטן פון *ב. טינאװיעצקי. זײעי־ בדנטעל זענען זײנע ״נדדמען״. ״דער רעדגער״ פאר־ מאגט א סך אויבד־וק. ״דײר אינװאריד', — דאב איז א יבטארקע פאטירע אויי5 דעי־ :אנמי־המהדיקער געזעדיטאפט. י. טיקאטטינסקי מאבט פא־ידײטן. ע׳- דיייקט זיך גוט אויס אין ״טװארץ־װײבן פ־עק. זײגע נילד״י פא־מאגן א בך צא־טקײט. ״די דעבער״ זענען זײעי פײן קאמפאנירט. ״דאב יונגל״ איז אויסגעהאדמן אין בטיליזאציע. ז. קאמינבקי פארנעמט א נאזונדע־ א־ט צװײטן די פוילייט־יידי״טע קינבטלע־ זײנע ניבעי־הילעב זעגען זײער אינטערעבאנט אויפגעפאבט. דעי קינשט־עי■ פא־־כטײט גוט די פ־אבע פאיב. מיט לײבטע סיטלען קאמ־ נאני-ט עי*, פייבדיק איײן האלנ־יאנדן, קװאד־אטיקע און פירעקיקע פאי־ מען אין דער קאמ־אזיציע פון דעי הילע. די הילע צדס נוך ,,צעמענט״ מוז פא־־עבנט װעין אן צװײפל צו די א נטע־עטאנטבטע הילעב ארי? דעב ניבער־מאיק. ב; ־ע י ון נרעבוי: אינזער פרײנש װ. װײנטרויב דריקן סיר אײס אינזער סיסנעפיל זנום טײס פין זײן פאטער פאמיליע װײכערט