Literarishe bleter · 1929-08-09 · 32 (9.8.1929) · p. Seite 625

?'םסר$ר'שט ב?סםטר 011. 32 (275) * 41 1ײ3 625 צום א״דעס. דו װירסט ני׳בט, איך זאר דיר אפגעבן בבח־?... איך זע, אז דו װיאסט — און א פרעג געטון ב״ דער טאבטער, ױאס זי זיצט אזוי ׳סװ״גנדיק און אוטעטיק. — זי בענקטן — האט דער א״דעב א זאנ נעטון. דאס ױנגע װײבר האט זיך אומגעקוקט און ראננ באטדאבט דעם מא;, און געױארט דערנײן, צי ער מ״נט דאס, צי ער מײגט עפעס אנדעריט, און נעענטפערט דעב פאטעד, אז דער קאפ טוט איר װ״. — זי איז פארריבטן — האט דער מאן אויסנעדופן. — נו, איז דאך גוט — האט דער יטװער און פאטער נעזאנט צום א״רעם, מ״נענדיק, אז יענער מ״נט, אז די טאבטעד איז אין אים, אינם אײדעם, פארר־בט. און דא, גאד פרוציב פון דער הערעי הױ״, האט דעד א״דעב א פרעג נעטון בײם יטװעד, צי ער דאדך עפעס גערד אויב עד דאר•5. װעט ער איב געב;. דער •טװער האט א־ב פארװונדעדט אננעקוקט ער האט נאך ב״ם א״רעם ק״נמאר ק״ן גערט נ־יטט געבעט;. און ־ענער האט ק״נמאר נ־יצט פארגער״נט. איז װאס עפעס פמצים אזא הוראת אננעפאק אויפן א״דעב.■ נאבן טאן, װאס עד האט עס נעפרענט און נאבן אויסררוק פון ז־ין פנ־ב, אװ נייטט נעװען צו דערקענע;, אז דאס זאר עי האבן פארגער״נט פון נוטמוט־ק״ט. א*ז, װאס דען?... — װאס עפעם, א־נמיטן דעדינען;...- און זיך א״ננעקוקט און געזען דאס בײזװיריקע פנים פון רעם א״העם, האט ז־ך דעד יסײער נאר־ק צעיטמייכרט און נעזאגט: — איך האב דיך אין ארבר מיט ד״ן גערטן װער באדאר־ ד״ן נערט, װער? איך האב אמאר װען נעבעטן בײ דיר נערט? מ־ינסט, אז װאס. אז מיין טאכטער... א־ך האב איר נייסט נענו־ט... די טאכטער און דאב װ״ב האט נעזען, אז דא קען עפעב ארויםקומען א קריג, האט ז• עס נעװארט אפהארט;. און ווען א דרי־ טער װיר אפהארטן צװייטן צװײען א קר־ג, מװ ער נעבן א״נעם פין די צדדים אימנעדעבט, אדער ב״דן נעדעבט. דא האט זי נעוײסט, אז דער פאטער א־ז נעי־עבט, האט ז־ אבעד, איבער א באױוסטעד סיבה, נ״סט געװארט אויפר״צן דעם מאן קעגן זיך מ־ט א ז־יטיקער זאך... ז• האט נעװארט, אז דער יבטורם ז״נער זאר קומען דירעקט פון רארטן, פון װאנען ער באדאר־ קומען.. און האט נענומען פאר־ ענטפערן דעם מאן פארן פאטער: — א־ך האב אים געהאט דעדצ־ירט, אז סיא־ז ב״ דיד •טיועכט די צ״ט... נו. איז האט ער געמ״נט... —■ נו און אז אפירו, אז יא... מיך ארט נ״בט... נא־ מ־ט אזא דע־ אײדעס האט נעיבט״־עמט דעב •טװער: אז א״נעד נײט עפעס געבן, באדאי־־ מען איב ג״טט קוקן א־ן פנ־ם אי־״;, נאר איז דעד האנט אי״ן. א־ך האב ד־ך אין אדבר, דו ר״דאק א״נעד: א־ך בין דען נעקומען צו דיד בעטן א 'נהבה, ר״דאק א״נעד, װאס א־ך זאר די־ קוקן א־ן האנט אר״;׳.׳ און א־ז אװעק אן א ז״-נעװנט. אין נר״ך. װ־ ע־ א־ז ארויב. האט דאס ווי־בר מ־ט 'א צ־טעריק קיר געפי־־עגט בי־ב מא;: — פאי־װאס איז ראב איב געקימען אזוי צ• בא־״־יק;. פא־- וואס, הא. ־ דעי־פאי־, װאס ער איז א פאבקודנע- ״ה. דעדפא־ װאב עד איז א קבצן א בער־גאוהניק... העד נארן ער מיט ז־־ן קבצנהיטאפט מענ ויך ־א ג־ו־ס הארט;. אי־ן א גב־ר מיט זיין נביי־יבאפט - נ״בט. איך װ־ר אים נ״בט זען דא, דו העדסטן איך װיר א־ם דא נ״בט אנקוקן, הו הערסט, װאס א־ך זאנ ד־רי זי־ן פוס זאי ־א מע־ נאי״ד ן, און :אטעד. נ״בט זייןי אין דאס װייבר האט נע-ב נאנצע נעמ״נע האנדרוננ אנטקעז נאך ז״ן אװעקנ״;. ז־ האט נע״בװ־נן א־ן געדוקהעט, נ״בט װ־ א װנג ײייבר פון אן ארטן מאן, נאר װי סיװאיט נעױען פונקט פא־קע־ט. יא, װאס האט זיך עס אננעזען אנטקענן דעם ג־ו־סן •בט—ב, ״אס עס װעט קומען, װען עד װעט ז־ך מארנן דעדוו־ס;.. ־א, זי א־ז נאך ארין ז־כער נעװע;, אז עד האט נאך ־אס ב׳־יײר נ״בט באקומען מאיר קופערמאן האט זיך נ״בט נעא״רט ציי ״באפןי׳ ־אס בײ איר א פרענ נעטון — קענסט אים אט דעם פארעוין? און די קוקערע זײנע קענסטו דאך אויכעט, איא? איז, װארםטו זיך אמאר אין דײן רעבן פארנע׳טטערט, אז דאם נפיב יבפירט נאר א ריבע, פ־רט א ראמאן... — װער? — האט מאדאם קופערמאן זיך אננעכאפט מיט נײגעריקײט און אומנעדורד. — װער? אט די פאצוציען דאס װײבר האט אויפגעיבאסן מיט א ׳בטורעמריקן נערעכטעד — דו ראכםט עם? — האט זי בײ אים ראכנדיק געפרענט. — א נערעכטער איז עם, אבער װען דו װארםט נעװען אנקוקן זײן צורה... — ער האט עס דיר ארײן דערצײרט? — און בײ מיר געפרענט, װאם װארט איך נעטו;, װען מ־־ן ײײב װארט נעיבפירט א ריבע מים אן אנדערן. — נו, װאם האסטו אים נעזאנט? - - איז דאס װײבר געװארן יבפיציק און נ״נעריק, און מיט צופרידנקײט ארייננעטדאבט, אז ער האט נאך זיכער דאם בריײר נייבט באקומע;. און ער האט נע- טראכט, אז אט-אט א־ז עס, אט װיר זי ײ־ם;, ײאס ער ײארט געטון, און ער האט נייבט נעװוםט א־ן דעם פאר װי צו האנדרע;: זאר ער זי אנ׳ברעקן מיט נרויזאמקײט, צי זאר ער איר נאר זאנן פאדקערט, אז אים װארט עם גארני׳בט געארט... — דאס איז אזא מין זאך, פון די יענע זאכ;, ײאס מיקען נייבט װיםן אפריער, װאם מיװארט נעטון א־ן אזא פאר, װען מיטרעפט א ײײב מיט א פרעמדן מאן... עס װענדט זיך ײי און װאס מיטרעפט... רמיבר, איך קום צו ג״ן און טרעך דא װעמען בײ דיר זיצן... ער האט זיך פארטראכט, און זי האט אומנעדורדיק א פרעג נעטון: — נו? — צי פארקערט, װען איך קום און טרע:* מײן װײב... — װאס א יבטײנער? — ...נו פאר׳בטײםט דאך װאם... — נו, איז ײאם װארםטו געטון? — דעמארט אױ יבוין איבעריק ארע טועכצן דא, אין מיטן דערינען, איז ארײננעקומען דער פאטער אירער א הויכער, אויםנעצויגענער ייד, און נעזאנט ״גוטן אװנטי,, און גע- פרענט, םארװאם מ־צינדט קײן פײער נ־יבט א;. דער פאטער אירער, מאיר קופערמאנם יבװער, איז נעװען א־ן א־ינע יארן מ־טן אײדעם, און דער רעצטער האט דערםאר ארי־ן נייבט געגריכן צו זען א־ם בײ זיך אין יבטוב. דער יבװער האט זיך, אין דער ײירקרעבקײט, זײער הײמי׳ב און באקװעם בײם א־ידעם געפ־רט, װי א גרויסער טײר פון אזערכע יידן, ײאס נ־בן אויס די טעכטער זײערע פאי ערטערע מענעך אריין אן ארעמער ײד, האט זיך נ״בט נעפירט קײן רעספעקט אין זײן הארטוננ און באנעמען זיך בײם ר״כן אײדעם אין יבטוב, און דער אײדעם האט עס באמערקט און סיהאט א־ם פאי־דראסן. — װאס װעט איר עפעס זאגן, •בװעוץ — װאס מאכםטו עפעם, אײדעם? כאטיב דער אײדעם א־ז געװען אין א״נע יאדן מיטן •בװעך און כאטיב דער יבװער האט דעם אײדעם ״געדוקעט״, האט ע־ דאך. װירנדיק נ״בט װ־רנדיק, א־ם געמוזט ״אירצן״. ביז האס מאר האט ער עס ארײן נייבט באמערקט, און םיאיז כײ אים אײסגעקימען נאנץ נאטיררעך, איצט, אבעך אהאנק דעם, װאס די טאבטער דעם יבװערם פעריבט אים, איז א־ם דערפאר איצט איבעדדריםיק נעװען, װאם דער ײר ״דוקעט״ א־ם ער האט אויפנעדרייט ד• ערעקטרי, און דע׳־ יבװעי האט דא נרײך ב״ א־ם נעפרענט, װאס ער טוט עפעס אין דער צ״ט אין יבטוב און דער א״דעם איז דעם ׳בװער דא נרי־ך ארײננעפאד;: — איר זענט דערפאר נעקומען; א־ר האט געמ״נט, א־ר ײעט פייך ני*טט טרעפן9 א־ן דעם פאא, איז ער נ״בט אפנעיבטאנען פון ארע אײדעמס. װאס אזוי נאײך, װי דאס װײב פארזינדיקט ז־ך עפעס, קר־נט מען צום אאעם עריבטן פײנט יבװער און ׳בװינעך דער ײד אבער האט זיך נאנץ נוט געפיאט בײ ז״ן טאבטער אין הויז. דערצו נאך, אזוי אאננ װי מאיר קופערמא;, דער נביך איז ז״ן אײדעם, האט ער נא־ איננאנצן פאראוירן דעם רעספעקט צו גביריס און ער האט א־ין טענה צו זיי, צו די נבירים.- איר זענט ר״ך, נעזונטערהייט, זײט אײך ר״ך אבער פארװאס קומט א״ך נאך כבוך צונארדי יבװארצע יארן אזוי זענען זײ ארע, און אזוי ביזטו אויך — האט ער ארײנגעטענהט