Literarishe bleter · 1929-08-09 · 32 (9.8.1929) · p. Seite 616

?יסעד^די^ע בלעםטר נום. 32 (275) ן״פ 6/6 ¥ הויך-אנטװיהילטע ׳שײנע?יטעראסור, זאא זײן אזוי ןזפגעשטאנע; אויױ אנרערע נעבימן פון גײשסיקן עאפן? טען האט אין אונזער?יטעראטור איצט אננעהויבן צו בענקען נאך נײע קונםטפארמע;, דען װיא זיך באפרײען פון יעטעטצ און זײן װערט־באנעם א. א. װ. ארע פדװון זענען רא פארט װ״ניק נעאוננען, און די גאנצע ׳עטארקײט פון אונזער ליטעראטור <לינט נאך אאץ אין די קילאםיקער. צי רארר אונז עם חידו׳שן? צי קאן אונזער איטעראטור ארויסקוטען פרן פריטיטװון, ײען זי האט נאר א פריטיט־װן רעזער? אין אונזער ליטעראטור יעפירט זיך איצט א נרויסער קריזים. רי כיז-איצטיקע ריטעדאטור איז דערטיט יעטארק געװען, ײאם זי האט באאי־בעט א קרקע-נתורה, װאכ זי האט נעיעעפט פון נרויסע נ״םטיקע פארקם-אוצריר״, צו ײערבע טען האט זיך פיר הונרערטער יאר; נייטט צונערירט רי פיטוטבטע טארענטירטע טענטיע;, ײאם האבן זיך צונערירט צוב ראזיקן א־צר, זענען אפט פארװאנדאט נעװארן אין באדײטנדע ריבטער טיר האבן אבער געטריבן ״דויבבוי״, אין טיעך פון א קורצער צ״ט אויסנעיבעפט טויזנטער. טויזנטער פאייקס־טעיטױח, רענענדז, פארקב-י״רער א א. ײ. די איצטיקע ריבטער טװן ס־רוב װכ; נ״ראנד, טיפער נראב;— ג״; אין נײע װעג;. רערצו אבער פאדערט זיך א נרויפע קואטור או; בירדוננ. װי זארן אבער אונזע־ע פיטומע, אוטנעבײדעטע רעזער רא טיטנײן טיטן דיכטער? עט איז רי העכפטע צ״ט, אז אונזער ייטעדאטור זאי ארוים פון ד־ קינרער־יציכיעך. א•; בערעטריסטיק קאנצענטרירט זיך געװיס ראס העכםטע ג״סטיקע יטאפן פון פערקער, אבער די בעסטע בערעטריסטיק פון א פארק ׳טטעטפיט עכ נאך נייטט ארס קויטור־פאיק. די קויטור פו; א פאיק הױבט זיך עריסט א; טיט װיפנ־ יטאפט. רורך װיפניעאפט װערט נעיעאפ; א נעיציכטע, א טראדיציע— װערן ארע ׳סאפונגען פון א פארק צעטענטירט און איבערגענעב; בירו׳צה ד• קינפטיקע רורות און דער נאנצער טענטיצהײט. אן װיסנ־ יעאפט נייען פאדרויר; די יסענסטע ׳עאפוננע; פון פעאקער. פעיקער אן װיםנ׳טאפט רערהויבן זיך קײנטאי נײצט צי א העכערער קויטו־ ־עיעי טר־גה פון דער רעראקצי,!: מיר ני" אז א־ט פאר דעם ארטיקל פון ד״י א. גריקממאן, הגם מיר זענען;י~ט ממכימ מי= די אלע הנהות און געדאגקען, װאם עי־ זאגמ דא ארויב פארלאנ .נ״ע קולבור׳ ש ו י ן ד ע ר.ש י נ ע ן ח בי־ייא יזזשעינםהי כ׳פארברען פאריז ־דיש ש. ל שניי־ע־םאן 1 פ#:ד, *ריז ('.;•לד׳ ג) שמואל־1 איזבאן נאכז שטורפש דע־ציילמנען ■רייז 6 נילדן ביבליאבעקן באקיםז רזונאט בזשכעלן קןןן כען: 10|36 װ1קו|ס״וסא ,-*זםזיט£ *׳יסא. .1>61ץ5 .15.29 .0 .> .׳1 ביכא״, און א נרויםער טײצ פון אונזערע יטרײבער איז, צואיב טאנגצ אין בירדוננ, נ״טט פעיק צו פראדוצירן איי־ אנדערע ג״םטיקע געביט;. צוקיב קולטור-לאזיקײט און צוייב דעס, װאס םיזענען בײ אונו ק״ן אנדערע ביכער כטעט :ייסט פארא;, רײענען בײ אונז בערעטריסטיק פיצ טויזנטער טענט׳סן, װאכ האבן איבעדהויפט ק״ן יסוס באצװננ ני׳סט צו קונםט... — בעצם האט אונזעד גרױסעד רעזעד־עודס טעד הנאה פון יסונר־ ראטאנען, װי פון א־סס, בערנערסאנס און אפאטאיסום װע־ק... ער זובט אוטעטום נאד ״א טעיסה י, און בערעטריסט״סע ביבער אן א ״טעיסה״ ,ױערן ב״ אונז איבע־הויפט װ״ניקעד גער״ענט. אטת, יסונד־ריטעדאטור װערט ב״ ארע פערקער פײ נער״ענט... ב־בין אבע־ טבופק, אויב א בא־יטט בוך, װי טאטאס טאנס ״צױבע־- בע־ג . װאס פאדערט פון ז״נע רעזע־ פײ אינטערינענץ, װארט אין א ״ד״סעד א־בע־זעצוננ געתאט באטיס א ססז רעזער... ,בעת א•; ד״ט־סיאנה איז ז־ך הער האז־הע־ .־אטא; צענאנגע; אי; הונדערטער טויזנטע־ עקזעטפיא־;,. צי יקאן עב אנ־עריס ז״ן אי; אונזע־ קורטוד־טצב׳. פאקט״ס האט זיך דאס ״ד״סע הירטוד־ריעב; זינט דע־ היסברה ,ײאס האט ׳א געזארגט פאד נ״סטיקער אנטװיקרוננ) גאינ״סט אזױ יסטא־ק אנטװיקרט, װי טיר ,־עד; זיך א״;. אויך אי; יסט״רס צ״ט; פרענט זיך א טעיסה־ביבי צעג״; אין פיר טױזנטער עקזעט־ פרא־;.. בירעד יסױן נ״סט דעדפו;, װאב רעד אירע״סע־ ניװא פו; יסט״רס ־אטאנע; איז געװע; א פיר העבעדע־ פו; פיר פו; אונזעדע איצטיקע צ״טונגס־ראטאנע;. װען ס זענע; ב״ אונז איצט פארא; נדויסע טארענט;, ה״סט ראס נאך נ״סט, אז אונזערע טאס; נעניס; פ,׳; ז״ אוי־ א; אטת. בה• אונזערע גוטע בערעטריסטן זאר; האבן פאר װעטע; צו יסד״ב;, בדי אונזע־ ריטעראטוד זאר זיך װי נעהעדיק אנטװ־קרע;, טוז טען צועו׳סט הויבן ר ע ס נ י װ א פ ו; א ו נ ז ע,־ רעזעד רורך ארנעט״נער ביררונג. ד װ ק א ד ו ר ך : י ״ס ט ־ ב ע י ע ט ד י ס ט י ״ס ע ,־ ר ט ע ר א ט ו ר. נאד צוייב עב־האדץ זענע; טיר נעבעניסט טיט אזא יספע פון ג־אפאטאניע. יעדעד ״ר״סער דעראקטאד װ״סט עס, טהטת טויזנטעי ױננערייט, װאס װארטן זיך אפ־סר אוי־ אנדערע נעב־טן געקענט אױסרעב; א״ זײעד ג״סטיק; יסאפ;, — װע; ז״ װארט; געהאט אביסר ביידיננ, — װענדן זיך ברויז צו רער בערעטריסטיק, װען װיס; א.׳; װיסנ־סאפט איז נארנ״סט. און נאד א•; רע־- צ״רן א טעיסה ר־גט ר• העככטע טענטיסרעכע פורקאטענה״ט, טוז עכ ראך יערעכ יונגר פדוכיד;. רען װאכ איז רי־כטער, וױ רעיצ״רן א טעיסה... דע־צו בױיך טע; ראך אפירו גאדנ״סט צו רעדנע;. פאד־ װאכ נ״סט פרוװן טאקע װעד; א יסדײבעד ב״ ײדן״ איז דעדיבעד א•; אונזע,־ ר־טעראטור־קריטיק פאדא; אזױ פיר פו; כדסונהריק; פרפוי אי; רער ייטע־אטור זוכט טען ב״ אונז נ״סט ברויז קונסט, — נא־ א״ך הקירה, פיראזאפיע או; רער עיקד — פארט״א״סע אידעאראגיע. װי בײ ארע פי־יט־טױוע און ,װ״נ־ק־קורטורערע פערקער, טוז אויך ב״ אונז די יס״נע ריטעראטור פאדנעטע; דעס פראץ פון ארע גייםמיקע נעביטן, װאס פערן. די י־טעראטור; פון ארע פעלקער האב; זיך נעװיס אנגעהויב; טיט פארקס-רידעד, טעיסױת א א װ. ווען רי ריטעראטורן זענע; זיך אבער פאנאנדערגעװאקס;, תאבן זײ זיך ראך רערתױבן צד ד• קאטפר־צירטסטע ג״סטיקע ׳סאפדננע;. אונזער ריטעראטור האט זיך אננעהױב; טיט א טעיסה־ביכי און בדהנות, אן אט דער יסטעטפר ריגצ;אך איך איר ביז איצט. טערקװירדיק, אונזער ״די׳ס, װאס האט אויפצװוײזן אזא