Literarishe bleter · 1929-08-09 · 32 (9.8.1929) · p. [Seite]

זסקסםטר יןןרגזזגג עדײ/ 60 גר$שן עדײעיק 9 איויגזסם 1929 32 דםפדאר״סע ךיי -יףךץיףףך—איקוסםױדםע וראכנשריפמ 5אר דיםעראטזד םעאםעדאוץקונםמ פארעל^ ^קילעעקץ״מאר־ש^ די בעלעטריםטישע אײבזײטיקײט איץ אדבזער ליטעדאטור װאאט ענדע־ז אין יידייצ אננע׳סריבן דאס נעניאאםטע װיסנ- ״.־אפסרעכע װעדק. װארס אײנ״זיזײן בײ אונז אננע׳עריבן ז״ן רעראסױויסעסס-סעאדיע, װארס ז־ך ביי אונז ר,״נער דערויר נ־׳עס אפנעיססערט... רעס כיחבר װארס סען געוויס ני־עס אויבגענוכייען. האב איך כװרא, אאס כ־יסנר־ד אין ״ריסעראסן-באדײז״. א ר־בסער װאם דרוקס אב עסרעכע ריירעך סיט נאר א נצו־ז בון סארענס, ־עפירס אין אונזער ריסעראסוד א נדעסערע ראאע, װי כ־אנבע בארײסנדיקע ייד־־כ־ע גערערנסע. עס רעבן צװי־כ־ן אונז ײדי׳עע נערערנסע, װאס האבן ג ע - ־ב ־א ב ן א י; יירייכ באקאנסע װערק, װערק. װאס האבן א ־כ־ס ־אין רער װערס... און זערסן װ״ס בײ אונז עמע־ז פון זייער עקזיססענ־זן באקסי־ס װארס אין אונזער ריסע־אסור די בערעסריססיק בא- ראי־בס צי ־בפ־רן א ביר ירענעדע יארע, װי ב״ די אומות-העירס, וװ איבער ווא בי־אצענס בערעסריססיק װערס בא־־במנגען ב־ן ב־ויען, סירוב בירגעררעכע... מיר אבעף האױ;;ױיר װ״ניקער י־עזע־ינס דערצו איז דער ײרי׳בער עורס, װי סא־ז אינעמ״ן באקאנס, ביר ראצ־אנארעד אי־ן ניכסערער, װײניקער ־היס נאך בערעסר־סס־ק, זױ דער ני״צט״ײדי״עער ערלג פארײאס־ז״עע ״טפירט בערעטריכטיק סארט נ״ ארגז אזא ראי־ע׳י כיבין װײס צו איננאדירן ד־ נעײאיסיקע באדייסוננ בון רער יב־ינער ריטעראטור רה־פוך, איך בין א־בעי־צ״נס, אז דװקא אין דער דיכסינג קומס צוס העכססן או־סדרוק ראס ־כ־ענססע, װאס א בארי, בארמאנס, די גאונ״בקײט פון יעדער אומה... אבער סאקע רעדבאר, װאס איך ײארט נעװארס, אז אונזע־ ד־בסוננ זאר זיך דערהויבן צו איר העבססעי־ מררנה, זע א־ך אין דער בערעסדיסטי־כ־ער איינז״סיק״ס, װאס הער־כ־ס אין אונזעי־ רי־ סע׳־אסור, אן אומנאי־מארע און ני־עס-געזונסע דער־ע״נוננ. ראס איבערנעװיכט בון בערעסד־םסיק אין אונזעד ריס־עראסור, מײן איך, קומס ני־ב־ס פון א העכערער קורטור, בון אן אנסװיקרסן קונסס-נע־ב־מאק ב״ אונזער פארק, - נאי־ פ־כ־וס פון װײניק קור- טורערק״ט, דערפון, ײאס דער נרעםסער סײר פון אונזער רעזער- עוים איז נ״עס פעיק צו רייענען עפעס אנדער־ב, ,ױי א ״מע־עה- מיט א פאר חד־םיס צוריק האב א־ך מיך אין די ״ריסערארי׳םע בי־עסער״ <נומ. ,־ז. ה.י.ן אפגעיכ־סעיס אוי•* די סבות, צוריב װערכע, רו־ס מ־ין מ״נונג, דער ז־כ־ורנאר ״רי ייר״בע װערס״, װאס איז ערור געװען צו ־כ־פירן א נרויסע רארע אין אונזעי־ גײססיקן רעב;, האס נעמוזס אויבהערן צו דער־כ־״נע;. איך בין געקומען צוס באיכרוס, אז דער עיקר א־ז רא ־ב־ורדיק נעװען די בערעסריסס־־סע אײנזייסיקײס בון ז־סורנאר, ראס, װאס ״די ״ר־־סע װערט״ האט נ״סס אפנענעבן דעס נעהעריקן אדס באר די אקסוערססע פראגן פון אונזער צ״ט. נ״כס דאס אײין בין איך אבער אןיסן;ע<וע! ״יט מ״ן ארסיקר. די דאזיקע בערעסריססי־סע א־ינזײסיק״ס, — מ״ן איך - איז ראס נרעססע אומגריק, װאס רויערס אוי־ אונזער קורסור-רעבן בכדמ בײ די אומות-העורס זענען מינדעססנס סא פיאצענס ב־בעי־ װאס דער־כ־״נע;, זיך עוסק אין פאריסיק, װיסנ־באבס, סעכניק אי־ן א־ן אויך סויזנסער אנדערע בראגן פון פראקס״כ־ן סאג-סעגרעבן יעבן. די בערעסריססיק ־ב־פ־רס געװיס אומעסוס א נרויסע רארע א־נס נעזער־באפטרעכן רעב;, רער נרויםער עוי־ס אבער אינסעדעסירס ויך אויך ו״ער ביר מיס באך-ריסעראטור, יע׳־ער א״נעד א־י־ ז״ן געביס. ביי אונז אינסערעםירס זיך, םיי רער באריענער, ס״ רער בר״- סער עורם, נאר מיט בערעסריםטיק. בידעריב־ײנען געװיפ אויך ב״ אונז, באזונדערס אין רער רעצ- סער צ״ס, פיר ״װיסנ־כאבסרעכע״ ב־בער, סירוב זענען עס אבער עדנערע איבערזעצונגען פון ברעמרע ־ספראכן אדעי־ פאפוראדיזאציעס, קאמפיראציעס און סתס-קאמבינאציעס... און אונזער ריסעראסור- קריסיק און די געזער־כ־אבמ באציס זיך צו ז״ מיט ביסור און בארסיק — אן עםק א װיםנ־כיאפסרעך בוך, א ײיסנ־כ־אבסרעבער אר- סיקר — זאנן מ־ר אפס אונזערע באררעגע־ און רעדאקסארן — אזערכע זאכן זעצט מען איבער פון א ד״ט׳סן פראבעכאר... און גענונ. ז״ער א נרויםער פראצענס ײיםניכאפס איז בײ אונז סתס אוי־ א מיאוסן אופן פיאנ־רס, איבערנעניצעײעס... און סיא־ס ק״נעס ני־סט.