Literarishe bleter · 1929-08-02 · 31 (2.8.1929) · p. Seite 607

ז"ם 607 81<^ 7,ם$137ר'ש37 13303773 €13. 31 (274) * עס עפעס עארקערט, אז ער האט שוין כײט איר צעריסן... אט אזי■ א״נס אין צײ", אן טענות, אן נארנ״עט. ער האט זיך אויםגעצוינן אײר דער אטאטאנע און נעקוקט אויפן װייבא טיט א פאריענדן בריק, נעקוקט און נענ״עטע־ט טיטן פריק אט די איטגעטר״יסאפט. ערגעץ האט ער עס נעײארט א״ה א־- אנטאפן, איער ער האט נייטט נעװוםט, ײו דאס צו זיין. ער האט נאכגעיספירט יעדע באײענוננ אירע, יעדן בוינ און ריר פון איר קער- פער, און אין ערגעץ נייעט נעזען, האט ער עס אוטעטוס נעזען, אפירו אין די פאידן פון איר פריטארנן-קאייד, װאט האט זיך געטינעט אין פאדבן... — אבע־ פר־יען זיך, ײאס טיר זענען קראנק, דארץ טען ני״״יט.,. נייעט געפעררעך... און אויב אפיאו ־א, א־ז זיך אויך נייסטא ײאס צו פר״ען. טיר װעאן יסוין נעפ־נען אוייז ײעטען אפצו׳סרייבן ראס נוטס אונזעדס ״יא, ע־ האט יסוין באקוטען דאס יריװא״, האט דאס ױננע ווייבל בי• זיך באיסראם;. ״דערפאר רעדט ער אזוי״ און דער טאן האט אריינגעטראבט ײענן זון ײענן זיינעס, װענן א״ן-א״נציקן זון, װעטען ער האט בכױון פרי, נאך נאד ױננ, חתונה נעטאבט, איס נע- געבן א סך נעלט, אבי אים ארויסצופטרן פון יעטוב, ער זאל זיך ב״ איס נישט דר״ען טיט זיין זונישער ױגנט פאר דער ױננער ײייב ער אױ געװען גאנץ פארזיכטיק. איצט זעט ער איין דעס גאנצן נא- רייטן או־פטו זיינעס: א פרוי, אז זי ײיל פעלשן איר טא;, װעט ז• זיך יסו־ן אפײבן עטעצן און װעט יפוין פעל׳ט;. — דו קענסט טון, װאס דו װילסט — האט דאס װייבל גע- זאנט צום טא;, װ־ננדיק זיך ב״ אים צוקאפנם אין װינ-יטטול — איך האב נ״סט חתונה נעהאט פאר דיין געלט. — און אז יא פארן נעלט, פאל איך אויך ביי זיך נישט אראפ נעלט א־ז נ״סט אזא טין זאך, װאס מיבאדארו־ זיך דערטיט ׳סעטען סיאיז נאר אלטע טײד; יטעטען זיך אויסצוזאג;, אז זיי האבן נעלט״ פאדקערט, טיר טוט נאך הנאה און סיפרייט טיך זייער: װען, א יעטיי־ נער, ײאלסטו, אזא יפת-ת־אר התונה געהאט פאר אזא אלטן ׳טטור- טאק, װי איך בין... — ײען איך װאלט דיך פריער נעקענט, װאלט א־ך אפילו פאר טיליאנע;, ײען רו פארטאנםט, פאר דיר ני׳טט חתונה געהאט. — הייסט עס, האםטו טיך טאקע גאנץ היפשלעך פיינט? איז אויה ײעטען טיינסטו איז א גרויס רחטנות... — אויף טיר, אײדאי אייפ טיח — האט דאס ײ״בל נעזאנט נייטט ראס, ײאס זי האט נעטיינט צו זאגן. זי האט נעײאלט זאגן. אז זי האט א־ם נאד װינציק פיינט, אז זי װאלט איס נאך נעדארפט צען טויזנט טאל ערנע־ פיינט האבן. — טא ײעטען-ז׳סע ארט עס? — האט טאיר קופערטאן נאנץ גלייכגילטיק אפגעזאנט. — אט דאם פארדריסט טיך טאקעי — האט דאס ײייפל אויפגעבליצט.. — ײאס פארדריסט דיך? ײאס טיך ארט נ״טט, װאס דו האסט טיך פיינט? ער האט נערעדט אװי רויק, און דאס װייבל א־ז װידער אריינ- געפאלן א־ז א צװי־פל, צי האט ער באקוטען דאס ברױועלע, צי ני׳פט — יא, טיבאדארה ־יך נאך ערנער פיינט האבן: טיבאדאר־ז דיך האסן פאר דײיע ׳״טיק — אהא, ה״סט עס, אז דו ײילסט און טיינסט צו זאנז, אז טיך אלי־ן האסטו נייסט אזוי פיינט, אז װען ני׳צט די יצטיק טיינע, ײאלסטו טיך איננאנצן נייסט פיינט נעהאט. דאס ױנגע ײ״בל איז קוים א״ננעזעסן אט דאס גלייכנילטיקע דעדן זיינס װענן איר פיינט׳צאפט צו א־ם האט איר ׳צטערצלעך װיי נעטון, און באזונדערם האט איר נעקרענקט ראם, ײאם זי האט נאך אל״ן געײאלט פארדרייען, און אים נענעבן אנציהערן, אז זי האטי אים ני׳צט אזוי פיינט. כדי וואם?... כדי אים טיט דעם צוצוציען יצו זיך, און סיװעט אים אפיצר ארן.. אבער דא האט זי זיך נעכאפט. אז א״נצייטיק צײיי אזעלכע זאכן, ײי פיינט און ני׳צט פיינט, קען טען נ״צט באװייזן, און סיהאט זי נעפרעסן א פרעסיקער פארדרוס. ״אס זי איז אר״נגעפאלן אין אזא ט׳צונהדיקער לאנע... אי האבן אן אלטן טא;. אי אים האםן, און ערנער פון אלעם, דאס װאס ער נעטט זיך עס נ״צט צום הארזזן, װאס זי האסט אים. און אױ א דאנק רעם נעצװוננען צו באנדאבן אין ױך אט דאם נעפיל, און ׳צט״כלעי צו אים, און װערן זיינס א קנעכט, און םארלירן אלע װייבער׳צע תחבולות, און נישט װים;, װי צו לאײרירן מיט אים... באזונדערס און אליין מיט זיין גאנצער הכי.יה נ״צט נעװוסט, װאם צ■ טון צו זיין װ״ב פאר דעם נארן, װאס ז• נארט אים און פאר דעם פעל׳צן, װאס זי פעל״צט אים. איין זאך האט ער ׳א געײוסט, אז אזוי ־אס לאזן לויפן טאר טען נייצט, אז םיאיז א חוב פון א טאן צו יצטערן זיין װייב, װען ז■ פידט זיך אוץז נ״צט אזו־, װי טיבארארפ זיך אויפפירן און אז ער טוז איר יצטעדן דעס פארגענ־ג;, ײאס זי האט פון אזא אויפפירן זיך און דא האט אים גאר פארדדאםן אויפן טוסר, ײאס האט ־אם ברױועלע נע׳צריבן... אט די ארע טוסרים פון דעם םארט, װאם ארט זיי, און זיין ײייבס טוםר בתובם, אז אימיצנס א װ״ב נאדט אפ דעם טאן איר;, ער איז גענונ קלוג און פראקט״צ אין לעבן און ײ״ם, אז דאם אױ א ריין-פערזענלעכע צרה, אז דעדפון האט קרענ- קונג נאר דער, װאס װערט אפנענארט, אז דעס בעסטן פריינט ארט עס נ״צט און אויב סיארט עפעס יא, א־ז דאס נאר דאם, װאס ־ענער, דער טאן, װאס װערט אפגענארמ, ײייס נ״צט דערפון אין -ער פריינט װיל דװקא, אז יענער זאר עס װיסן... צונענאננען צו איינעס פון די פיל יצפיגלע;, ײאס זענען דארטן גע׳צטאנען, האט ער געקוקט אויך זיך ט־ט אזא קוק, ײי ער ײאלט טיט זיין אפ׳צפ־גלונג דארמן געװאלט ז־ך אן עצה צו הארטן, ײאס צו טון און דערזען דעם מ׳צרת זיינעם אין יצפיגל, האט ער נעזאגט צו דעס איצע;, װאס ער האט אין יצפינל נעזע;: — סיא װעלט, איצען איי איז דאס א ײערטן א ײעלט ט־ט װעלטערעך... דו װאלסט געגאננעז צום רב און דו װאלסט ב״ אים נעפרענט א יצאלה, צי דו טענםט װוינען טיט דיין װי״ב צ• נ״צט און װען דער רב װעט דיר זאגן, אז דו טעגסט?... אפ־צר ביסטו טאקע נערעכט... ער האט זיך א״ננעצויגן אינם פוטער און א טדאכט געטון איצט-א אריינצופאין אין יצטוב אריין, א־צט, װען ער קוטט קיינ- טאל אהיים ני׳צט אין דער דאזיקער צ״ט. סיאיז געײען א־־נס א ז״- נער און ער קוטט אלעטאל דריי צום ט־טאג... סיקען זי־ן, אז ער װאלט יענעם, אט דעם פרעמדן טאנספערזא;, פונקט א־צט נעט־ראפן... ער האט ני׳צט קיין ח׳צק געהאט צו ניין, און נאך טער קיין חיצק נ״צט געהאט װעטען דארטן צו טרעפן. אבער סיאיז שוין אזא טין יאנע, אז טיבאקוטט אזא ־דיעהלע, פילט טען זיך פארפליכטעט צו ־עם אנאנים, װאם האט דאם בריײעלע נעיצריבן, און מיקען נייסט בלייבן פאסיײ. ער האט זיך נעהייסן ארוטבעד׳צטלען... ־ענער האט אים נעריבן טיטן בער״צטל פון אויבן ביז אראפ, און דער האט זיך פאר דער צ״ט אננעצוינן דעם האלז-יצטיק פעםטער צום קאלנער... אוטבאוװסטזי- ניק האט ער נעװאלט אויםזען אנטקעגן דעם אוטבאקאנטן (װאס ער איז כטעט װי זיכער נעװען, אז ער װעט אים איצט דארטן טרעפןן װאס פיינער און לייטייצער, גלייך װי יענער װאלט, ײ־ א געװ״נ- י־עכער טענטיצ, צו אים א־ן יצטוב אר״ן טיט א נעװיינלעבן װיזיט געקוטען. נעקוטען אה״ם און קיינעם נייצט געטראפ;, האט ער זיך ט־ט א ט־נע פון א תם אר״נגעלאזט אין ׳צלאפצ־טער און דארטן א קוק געכאפט אונטער די בעט;, און ׳צפעטער האט ער נעעפנט א טירל און פאדקוקט אין אונטעריצטן ט״ל פון בופעט, אפיציר ליגט ער דארטן ע־נעץ צונויפנעצארובעט. דאס ײ״ב האט א־ם נעפרעגט, ױאפ ע־ ײכט ד־ארטן, על פ■ יצכל ה־״צר פאריצטאנע;, אז דאס טוז ער זובן רעם נעליבטן א־רן דארטן. צוקוקנד־ק ־אבער, װ־ עד חאט דאס ט־רל געעפנט און אזוי נלי־כנ־לטיק פארקוקט א־נעװיינ־ק, און הערנדיק זײן רוקן ענטפער, אז ער זוכט עפעם אנדעריצ, סיהייסט, נ״צט ראס. ײאס ז־ האט נעט״נט, אז ער זוכט, א־ז א־ר א־־נגעפאל;, אז ער האט נאך אפ־צד דאס בריײל נ־יצט באק־טע;. — װאס ב־זטו אזוי פרי געקוטען? - האט ז־ ־ו־־טער גע- פי־ענט ב״ אים — ט־ר זענען נ־י־צ האט ער איר געענטפערט א טאן קען זיין בקו הבריאה. האט גערעדט, איז רע: ברױול יצוין באקומען, או־ן או דאס אױ רוגז, אז פון ״איך״ איז ׳צוין נאר נעװארן נען... ניין, זי האט ני׳שט געקענט כאפן אט רעם עפעס פארקערט נאר. ערישט פאר״ניקט זיין נעזונט, ט־ר פירן זייער נ־״צט גוט־. גאנץ נלייכגילט־ק. ראס ה־יסט. אזוי ־ו־ גלייכנילט־ק צו ז־ין װייב, װען ער פ־לט ז־ך נ־״צט ־א אבעד דורך דאס נייע ל׳ציון בל׳צון רבים, ײאס ע־ ײייבל װ־דער א״ננעפאלן, אז ער האט ראס עפעס אוא טין פארטע פון ,טיד״, און אז ״טיר״ זע־ יצכל פון דעס ״טיר״... ״א־ךי טיט איר, מי־נטהאט זי זיך איצט נאר אינגאנצן פארלוידן, א־צט, נאך יעם נרױיי