Literarishe bleter · 1929-08-02 · 31 (2.8.1929) · p. Seite 600

^יםזזר^רישזז 11701773 נזם. 31 (274) זײם 600 * ׳ש. װ ײ ס .ם >ן ן / םאנםר קאדל םאבדבדרג ר־א׳ז א פאטער, א דוטער אי; א נעריפעער... ע־ א־ז דעד *טדבור פון רעם ־•ות-נאיט;. ער א־ז פר״נט פו; רעד װערט; ער א׳ז נעקודע; פוץ דער וױרדערנייט טאנדפו־נכ טטיר א־ז דער סטיר פו; רעט גדויס; טיטפאניש; ארקעכטע־ ער נ״ט פו; רעפ רןור רטטה רקה, פון די עטיטוננכפורע פויזע-טאטענט;, צו די כאטע העכהטע טענער פו; דעט יכרייענ- דיקכט״ א־נסטרוטענט. זיין ארקעכטער האט אויך רעכ כאקסאפא; או; טי־אטבא;. ער נייט ר״כט אריבער פון א״ן עקכטרעס פו; סטיר צוס אנדער; א•; דעס זערב; ריד או; דדיקט דערביי ׳ע״דנארטיקכטע יכטיטוננען פו; דעי־ בירד- או; אטעריקע. ײאכ א־ז כאנר־ודנכ טעטע-.׳ א•; פיונ, ר• א״ביקע טעטע: ׳עטאט או; ־א־־, טענטיצ או; נאטור קוקט טע; אבעד אכיכר ט״- פער אי״ן א•; דעס, װאכ ד• נעװ״נרעיע װערטער ט״נע; א•; כאנר- בורגכ פאעױע, דעדזעט טע; ר• גרװכ פון דעד רעװארוצ־ע, װאכ טאדערנע פאעז־ע בברר ׳או; באנדבוי־נב בפ־ט ברענגע; טיט דך כאנרבורנ א־ז נעבװד; אװ־ דער אטעריקאנער פ־״רי או; א־ז א״פנעװאקב;, אץ ק־נכטרע־״ע; דנע;. א•; יכיקאנא ער א־ז א זון ־ו; א •צװעדייעע־ א־ט־נדאנטן-פאט־ריע, און א־ז פאי־יעבורט פארײבט נעװאר; א•; יטיקאגא. אט ד• פאר ב־אנראפייכע דאט; זע- נען דעי יעײכי צו כאנרבורנכ יעאפ;, ער הװבט א; דין נרװכע פאעטע ״פר״ר•״ — ד• ג׳־װכע אטעד־קאנער כיטפאניע: א־ך ב•; נעבױר; אוי־ דע־ פי־״רי. ד• טירך פון א־ד װ״•;, דאכ רויטע פ•; א־ר קר״, ד• אװג; פו; א־רע פרױע; — ראכ האט טיר נענעב; ט•־; ריר א״ ט״; ריטון. אבע׳־ באטיע די פ־״די אװ נעיוע; רער ע׳־יגיטע־ ג־ױכער א״נפײכ אוי,־ די; רעב;, אפיעד דער יעעפערייע-וױבט״ק- כטער א״נפרוכ, האט ע־ אבער ז״נע עי־יעטע נעזאננע; אװכנע- האטע־ט א־נטעד רעכ צװייט; נרױב; א״נפרוכ פ•; זיי; רעב;: אויכ די פא־• קראננ-ד״בע־ צװיען רער היפיטיער צאר קדעפט״קע דיכטער, װאכ דננעז א•; אוגזערע טעג דאכ ריד פו; אטעײקע, פאדנעטט קארר כאנדבורג זייער א; אנגעזעענעס ארט. צװישן ד• נ״ע טענעך װאכ ד• ה״נטי- קע אטעי־־קאנער פאעדע ברעננט אײ•; אין דער װערט-ר־טעי־אטוך הערט דך גאר קראר דער אייננארט״קער טאן פו; קארא כאנרבורנ כאנדיורנ ציט זיי; אינ־ע, זיין א־טעראר״עע טדא—צ״ע פו; װארט װהיטטא;, טע; קע; א־ס אבער פארט• נ״סט אנרופן װהיט- טאנכ א תר״־ך ער א־ז א; אורקראפט פא־ דך פונקט װי װהיטטא; אװ עכ נעווע;. כאנדיויגכ ײכטוננ א־ז אפיב־ דע־ קדעפט״קכטעד אויכד. וק פון רעכ רװ — אטעיײקע. אטעײקע פון ר• גרויכע יעט־עט או; .־• פרייריכ. אטעדיקע. דער נעט־יב פו; פעאקער א•; ז״ערע קורטוך כאנדבורנ א־ז א־ר אװכר״זער און באפ־״עך ע־ נעטט פ•; א־ך א־אפ דעכ דיקז •צר״ער פון טוראריקע־ ױנאנט״עק״ט, א•; ט־ר דערזעע;, אז הינטער דעכ אפיעטױכנײק; און צוצ־ענײק; צונײיך ײנט עפעכ צארטכ, ט״־-טענט״עיעכע ניטיטהײק״ט. עד באפ׳־״ט א-נז פון אונזער יטירעק פא־ דעכ טאנססעי-אטעײקע, או; רעדנט אונז א־נע־רעך א־כ ר־ב צו האב; דעד נענער או; דער געננכטעך רער היט^קראצע־ א•; די פריירי — ארע װעי־; ז״ אונז ריב או; הייט״טי. ט־ר יע־הער; דעכ װידערקיאנג פץ ז״ער געזאננ אץ אינ- זע־ע הע־צעי 1. ריע־ כט־ך ראכ א־ז דעי־ טיענטיכ, באזינרעיכ ריכטיק א־ז עכ רגבי באנרבורנ;. דץ כטיר א־ז נ״עט נא׳־ א וױכט־קעך אוטטיטיר־ בארעי ט״ר פונכ ײבטעך כיא־ז דע־ ײבטער אײי;. ערגעץ, אץ א״נעכ פון ויינע ע־־ט־טע ר־דעך ואגט עך ״רו קענכט נײט־ט דע־- רךערן פץ װאנע; כינעטטי זיך ב״ א טענט״טץ זיץ כט״י פונקט וױ דו קענכטי נ״טיט דעי־קרעד;, װו פאײראװא האט א־יע פ־כ נעקײנ;... ט״; בט״ך ־אכ איז טיץ פנ־כ. אפיע־ נ״טיט ק״ן יטי״נכ, נא־ כ״- יט״קאגא יעוץ װנגערה״ט האט דך ארױבנעוױז; אץ כאנייורנ; זיץ באי־אקטעײכט״טיעי יט־טײך ײנאט״טיעד יה א״ נ״כטיקע אוטרו עד ראט איוטגעװאנדעדט א־בע־ דער רעננ אץ ברייט פץ דעי אטע- דיקאנער װעי׳ט אץ א־בע־נעטו; ארע טענרעכע טראבות. ער אװ נע- װע; עדר-ארבעטעך ט״רך-פארקױפעך טאנ-ארבעטעך דײקער״- א־בעטיעך א ׳כיק-יונגר, א זעצעך א רעפא־טער א כאי־אט אץ װאכ נ״כט-■ ער האט אזױ-ארוכ א״פ; ני״ב-װהיטטאנ״כ; יכט״גע־ נערעבט א בי־״ט יעב;, נערעבט ט־ט טענטיטץ, ז״ קענען-נעיעינט אץ ײב באקוטע;. כאנריורנ א־ז געבעניכט נעװאדן טיט א; אויג — אפיכי דץ ׳כטאדקכטעי פאעט״כער א־נכטיזטענט, — װאב זעט אץ רע־ װ״ט, אץ רער טץז — אװ־ ארע טענרעבע דיטענס־עכ; א; אי״נ, װאכ זעט דעכ קארעקטױו, װי א״נכ אץ רעס איינעכ אץ דינע א־טענדרעך-טענרעכע פאריב״דנארטיק״מ;. אזוי א־ז עד א־ייננע- פאר; אץ ׳ט״קאגא האט יכייאגא נעעפנט אץ א־כ א קװאר פץ נע- זאנג, ־אכ געזאננ פץ יט״קאנא סאנרבורנ איז געװאי; ־ער געהײריקטער זיננער פץ דער נרװכ יכטאט ׳כיקאנא, זי האט איס פארכיכופט, געהארט; איננאנצ; אונטעי איר ריטיות טיט ״בװעײקײט; האט ער זיך ארױסגעײכז זעז א; אנרע־ ט״ר פץ אטעריקע, זיץ הייכ, נאך װערכער עד האט פאי- באי־גענעיהייט נעבענקט — ײ פייייײ אץ זיץ באנד ״קארנהאכ- קעיב״. עי האט זי יכוץ אבע־ נעזע; טיט ׳כ־קאנא-נרוט אץ דץ ברוט. ער האט דך בארד צוײקנעכאפט דינען יט״קאנא טיט דץ ״כטאוק ענר כטיר״ א״ סרעבס אװ ־הי כנאבוירנט װעכט״. כאנרבורג ראטאנטיזירט נייכט יכיקאגא עיי האט ד איננאנצ; אײטנענוטע; טיט זיץ יכאיפער ראיה, א־י ליבט אץ יכאט;, אפ־יו איר אפגרונט. באקוטט זיך דעײבעיי פון זיץ עריכט בוך א גד״כ בירך אפיכי צ״טנװ״ז א; האיטאניע, אז נאנצק״ט, כאאט״טץ װיאך נ־נאנטײכ — ראכ ײרד פון יט״קאנא דער דיכטעד קע;, װי דער נביא פץ פארצײטנס, מיט גריענדע, וױ-כ״. סיאיז ט״נכ״. כאנרבוי־נכ כט־ר איז א נרװכע אטעריקאנע־ קורטור-יכאפוננ. עכ איז א רויע, פריטיטװויע אץ טץי-טענטיכיעכע אטעי־יקע. ״כװערע, האטעטנע, ע׳־טערװ״ז יכיער נ״כט קראננ־אז פעי־זן, איטברהטנות- ײקע אץ דעכ תהוס דורכררינננדיקע א־יכרדוק;, א רי״ע, טענרעכע, ביוטארע וויערטאניכוױנג — אויבנאױך און הינטער ײעכ ארעטע; א ײינריקע, יכ״ער נײכט נאיוויע טיענטײריעבק״ט, א ײז ט־ט איט- נערוטפע׳־טע הענט אץ פיב, טיט א פהר-אנװ״ענײקער פ־נוי־ טיט א ר״בן-קיר. אץ ־ערצו — טיט א פאי־ נאװו-ק־נרע־יכע אװנ;, װאכ אוטארט׳ע; רי װיערט טיט פיא װאי־יעטע׳־ ײביכאפט אץ רהטנוית. ראכ אװ ־אכ ב־רד פץ כאנרבורנכ אױסערעי־ פעיזעניעכר״ט אץ נאך טיעי פץ דץ כט״ר כאנ־בורגכ כטיר איז א; אפיבפעײנג פץ זיץ אנ־כוױנג אי- בעד דעכ טהית פץ טענט״ט;. װערכע ע־ יי־יקט ט״כטעיהאפט א״כ אץ זיץ ײד ״ײ װ״׳דע־נ״בי■• עד זאנט אינז׳ כ אװ אץ איכ ־א א יױארי טיט ׳כפיצ־קע נענר. ני־ײט צוצע־״ב;.., ע־ האיט אץ זיך דעכ װאר־ װײר די וױרדערני׳כ האט יעכ איכ געניעב; אץ ײ ׳״•־- ײעי־נ״כ װ־ר איב ײעיפין נ״כט באפײ״ע;. ע־ אװ א פוקכ א ײט- ײעך ע־ זובט אץ נ״כטעיט... ער א־ז ײער הדר טימ פיכק אץ ב״ד ־ע־ האט צוזאטיע; ט־ט אנײעדיע װאכע־-כאיכיעפיעני׳כז ניעיראז; פץ זיך װאכעי־-באויזן נאך א״דיע־ כיאיז ראנד נעװאר;., נאר פא־ נהץ נאר פאר ײעכ עריכטן פרק פון בראיכ״ת. כיאװ אץ א־כ רא ײ טארפע, דיער װאאך כיאװ אץ א־ם דא דיעי- אדיעי אץ דער ׳כפאט- פ״גר. דעד אראער זײנער פאיט ארוס צוו״בז ד• פערזן-בעדנ פץ ז״נע חאוטות, קעטפט צװ״כ; די סיעדרא-יכפאאט; פץ ז״נע פא־- ראננע; אץ דיע־ ׳כפאט-פויגר אץ איכ ט־עאט אץ ײעכ נ׳־ויע; פײ- טאי־נ;. נאך א״דער דער ט״ א־ז א־אפ, טיערט אץ די פװזעד-ערר- צװייגז פץ זיינע האפנונגכ-חרוטות... אט דעכ אדײער איץ זיגג-ב־׳:־ יאט ע׳־ פץ ײער װירײעי־נ״כ באקוטע״ץ ׳א, יער האט אץ זיך א טענאז״כער״ע.. יער האט אביע־ :אר יעפעכ; ראס א־ז א הארץ פו; א טא;-קי:ך א האיץ פץ א פרױ-ײנך