Literarishe bleter · 1929-07-26 · 30 (26.7.1929) · p. Seite 589

.זײם 589?'סזזרזןרישזז בלטםער נזםי 30 (273) נן-ניזן;ינסנ עד;/?עסנעד; טעאטער אין אמעריהע י^ודװיה זאץ װעגן ײדישן — װי נײמ עס דעם אנועריקאנער טײי פון דער ״וױינער טרופע״? -- נייעקיעה. זײ ביאכן בעסער א,ײף יעדן פאל, װי זײערע אײראפע״עע הבריס. יעצטנס האבן זײ נעשפייט כיימ נרויסן דער- פאינ חנא נאטעספעידס פיעםע ״ד• פרנםה״. פון רער ״ײירנער טרופע״ געפינען זיך איצט אין אטעריקע: נעמי, נאכבויע, קאדיסאן דיט דער פדוי, פעדער, זיסעיאזא, נעסיאװסקי א א בויאײ פירט איצט אין יעיקאגא א דראמאט״טן קרײז — און טאדעװסקײ■ — ער האט געהאט ריזיקע יטאנסן אויף ערפאינ. אבער ער האט נ״עט איבערראיעט. ײען האט איב אין אדעריקע נ״עט אויפ- גענוטען טיט באנײםטערוננ. איע אין אטעריקע באדויער;, װאס טאריס יעװארץ האט פא־- יוירן זײן קונסט-טעאטער יעװארץ איז א טארענטירײער אקטיאר טיט גרויסע אטביציעס. זײן הסרון איז אבער װאס ער האט ייב צו יטפיין ראס, װאס דער טעאטער-עויס א־ן אטעריקע האט פײנט צו זען. שעקםפירס ״אטעייא״ האט יסװארץ נענעבן אין א נוטער אויפפירוננ. די קאסע איז אבער נעװען פוסט. װען יטװארץ האט געעפנט זײן קונםט-טעאטער, האט ער צונעצויגן די נרעסטע קינסט- יער, װי בן-עטי, צייי אדיער, בערטא נערםטן, װעיכע האבן אים געהאיפן נרינדן זײן קונםט-טעאטער א־צט האט יטװארץ נעעפנט א ־ראדאטייטע סטודיע, אין ײערבער עם ארבעטן עטלעכע אלטע נוטע אקט־ארן און פ־ר ױנגע. או־ך דער ײדישער יטר״בער ־עקב טעםטר, אײנער פון יעװא־צס אקטיארן. האט בײ דער ״פרײהײט״ נעשאפן א פדארעטאר־יטע בינע — װי אזוי זענען א־צט די באצױננען פון די ײד״צע אק- טיארן אין אכועריקע צו זײערע חברים אין פוילן? — די אטעריקאנער אקטיארן־ױניאן האט א־צט אין קעננ- זאץ צום ײארשעװער אקטיארן-פארבאנד באשראסן צו דערטענרעכ, יעדן ײרישן אקטיאר פון פוירן צו שפירן אין אטעריקע רער פאר- זיצער פון דער אטעריקאנער אקטיארן-ױניאן, חי גוסקין. האיט, אז טען דארף יעדן אקטיאר ראזן שפירן א־ן אטער־קע, אדרבא, זאי ־עדער באװײזן, װאם ער קאן. און װער עס איז א קינסטרער, ײעט אים אטעריקע אויפנעטען טיט אםענע הענט אטעריקע זוכט קינםטרער דער אטער־קאנער מעאטער-עורם זוכט אבער נישיט ק״ן קרא- סיקער, אדער סתם נישט-יידישע, אפירו באריטטע פיעסעס ער קאן דאס זען פיר בעסער אין ״בראדװײ״ דערפאר אבער טוז א יי־יש טעאטער אין אטעריקע אײסזוכן אנטשפרעכנדע ײדישע פ־עסעס ־ואס זארן ציען דערפון נעמט זיך װאס נישט יעדער, װערכער װערט אין אײראפע באטראכט, װי א נרויסער אקטיאר, קאן א־ן אטעריקע שפירן א רארע סיאיז אםשר א פערער, נאר אזו־ איז יצוין די ייד־שיע טעאטעד-װערט אין אםעריקע. — װעט איר זיך אויך באװייזן אויה דער ײדישער ב־נע אין פוירן? — ריידער נ״סט. איך בין איצט קראנק, און מײן רײזע קײן א״דאפע ײיר א־ך אויםנוצן ברויז אויף קוראציע און אויץ צו דער- רײדיקן פאמיריע־ענינים איך װער ז־ך אבער באמיען צו שטערן זיך אין פארבינדוננ מיט די יידי״טע אקטיאח איז פוירן. זיך באקענען טיט זײ און מיט זײער רעבן נאלעױקי 23 םארלאג נ. קלעצקין. ײא־שז 5. דחײלפערן ר ד־ז ם פ לערנניך ■ין הינרעימ •#ר די יײייז סילן. 1 סײי ״־ײז 2,50 גילדז רודװיק זאץ נידעריקםטן סארמ, םײ אין א קאמער־ע םײ אין דער אפערעטע רודװיק זאץ איז פון — פאפורערםטע אק- טיארן בײם ״דישן טע- אטער־עורם אין אמער־- קע. רודװיק זאץ פאר- טאנט א גרויסן טא- יאנט. ער שפירט דער- צו די זערבע ראלע פאר- שײד;, ער שפירט אויך רי פארשיידנסמע ראח. נאך א ױננערמאן, האט ער נעשפירטראח פון ארטע, און א־צט, אין ערטער פון 43 יאר, שפירט ער רארן פון סז-יאר־קע בחורים. הײנט קאן ער שיפירן א ריבהאבער, מארגן א כאראקטער-ראר און א־- :ערמארגן א דדאמא- טישן טיפ. ער איז אײנ- נעריבט אין זײן ראל כ״ אין מעראדראמע פון פון בעסערן שרײבער און נישט אײנמאח װען מיר ר״ענען די אמעריקאנער ײדישע צ־יטוננען, מוזן םיר באװונדערן אט דעם אקטיאר. דא איז אנאנ- פ־רט, אז ער שפירט די ראר טוביה אבױני אין ״ארישע בן אבויה,; ־ארט אין ״רבינס זונדר״ אין דער ראל פון א ױננ בחורר; באי־ טרעפן מיר אים אין דער ״נאריציאנער חתונה״, שפעטער װידער ־עם שרימזחײקן מאן אין ״גזרן,״, אדער םיר זעען אים נאר, װי א פארשמאלצענעם נאריציאנעד ײדר. נישט ײײניקער גוט פירט ער ז־ך אין פראק און צירינדער-הוט. קיין וװנדער, ײאס ער איז זײער באר־בט און ציט תמיד א טעאטער-עורם. רודװיק זאץ איז א רעמבערנער דער היגער טעאטער-עורם נעדענקט אים נאך נוט, װען ער האט נעמאכט די ערשטע שר־ט אויף דער ײדישער בינע. שוין העכער 15 יאר טרעט ער ארו־ס אויף דער אמעריקאנער ײדישער בינע. רעצטנם האט ער איבערגע- :ומען שװארצם ״קונסט-טעאטער״, ײאם װעט איצט ה״םן ״זאצס פארקם-טעאטער״, װו ער ײעט שפיח קאמעדיעס די רעצטע מענ איז זאץ נעײען אין רעמבעמ. איך האב מיט א־ם נעמאכט א נעשפרעך פאר רי ״ריטערארישע ברעטער״. געקומען א־ז עד אויף קוראציע קײן קאררסבאד און אין אײן װענם באזוכט זײן פאטער און נעפארן קײן ראדז מיט זײן םרוי ןדי טאכטער פון ׳־נמונט פײנמאן) אויפצושטערן דעם מצב פון זײן שװער זינמונט פײנמאן. מיר האבן, נאטידרעך נערעדט װענן ײד־שן טעאטער א־ן אמעריקע. עם הערשט דארט א טעאמער-קריזים. ר־ אימ־נראציע איז אפגעשטערט, די ארטע ײדישע אימיגראנטן האבן זיך ״אויםנע-;רינט״ און אנטחיפן פון ײדישן טעאטעך עם קומען אין ײדישן טעאטער די ערטערע, װאם האבן זיד נ־שט געקאנט אמעריקאניזירן, עס קומען אויך יענע, װערכע האבן זיך נאך נישט ״אויםנענרינט״. בכרר צײרט נױ-יארק ס<הײ טו־זנט ײד־שע טעאטער-נײעך פאר זײערטװענן זענען פאראן 13 ײרישע טעאטערם און דאס איז צו- פיר. ג״ט טאקע דער בעםערער עורם ברויז אין צװײ-דרײ טעאטערן: צו מארים שװארצן, צו םארי פיקאן און צו רודװיק זאץ. די איבערי- קע טעאטערן פוםטעװען.