Literarishe bleter · 1929-07-26 · 30 (26.7.1929) · p. Seite 581

4 זײס 581?'םסרזזרישזנ 3? זזסזנר נזס. 30 (273)' דער זעאביקער אוקאז איז פיר אויך מודיע קורץ און •טאר־: ״מיר האבן אויםנעיעאאםן רי ענדע-אותױת: ך, ם, ן, פ, ץ״. פאר- װאם״ און װידער דער ענטםער: מען איננארירט ראכ אוינ. א־ן איםונות מימ אאטײנייטעי יטריפט יםטעאט מען ״גרויסע״ אותױת פון פארנט. טארן מיר זיך ני׳טט פארגינען עטרעכע גרויםע אותױת פון הינט;? אט נארנייטט ראנג צוריק האט דאך אײנער, אדער עטאעכע פארנערײנט, אז מיר זארן די דאזיקע ענדע-אותױת אװעק״פטערן פון פארנט, איבערציען זיי, הײסט עס; און איצט באפעאט מען זיי אינ- גאנצן ארויסצװוארפן. װאס װעט דאס אויג זאגן דערו*•*? בײ מיר א־ז יהו״עע פון חומ־ט ני׳עט נאר ב; נו;, נאר טאקע בן ראנגע-נו;, א יהויסע בן קורצע-נון איז א װירד-פרעמדער אזוי אייך מיט; ״איך״, װאס װערט מיט א קריינער ״כ״ אײננעיטרומפ;. עס האט א פניס פו; א גרויסן פוס אר״ננעקװעטיעט א•; א קינרער״ס יעיכערע... א•; די באיטרוםן פון רער צ. א. ק״ װאס זענעז נעיםריבן א־נס נוסה פון רענירוננס-באפער (אנגעיעריבן אפירו, װע; זײ מוז; ארײ; אי; קראפט), ה״סט מען מיך אויך •טרייבן אויױ וא־ופגײ;, א־פ- יעטײ;, אופנעמען א. א. װ.;. די פוירייעע און נאריצ״עע ״ד; זאנ;. אפיטטײ;, אפנעמע;, אדאפנ״;. איז דאך, דאכט זיך, דער הורס (וין דער בעסטער קאמפראמים צװ״םן אז-א־פ-אויח. או; פארװאס בא- פערט מ-ר די צ, א. ק. צו יערײב; אודיטאריע, אוד־ענץ? ראס א־ז װירער א בארעכטיקונג צו ישרײבן אין אמער־קע אדאטאר־ע, אדיענץ (אנדערע אמעריקאנ״ס-ײד״טע זיעורנאריםט; גיבן צו א ״ו״, דהײנו: אודיטאדיע, אודיענץ, ארזא, נ״טט ״אוי״, נײערט ״או״ — מיט א קמץ אונטער; אר.ס)... נ״טט ארע באיערוםן זעגען אזוי יטרעכט. פאראן רארט א״- ניקע נוטע. רמיטר, װאס עס איז נוגע ״איך״ און ״עך״ און װאם האט יעוי; ראנג נערארפט זײן זערבסטפאריטטענדרעך, מהמת רער רוב מנין און רוב בנין פון ייד״ט-רעדנדיקן פארק זאגט ״מײדרעך, װ״ב־ רעך, ױננרעך, נ״עט װי אין הער ארטער ארטאנראפיע, װאס האט אויסנעקריב; דעס טײט׳שמערייטן ״ריך״ און אויך נ״צט וױ מיהאט אין דער נײער אדטאגראפיע אײננעפירט — אײן נאט װײס פאר־ װאם — ״אך״ און ״ראך״ (װײבראך, מײדראך, ביכראך, נריקראך). אבער פונקט װי דער ״אך״ און ״ראך״, װאס יטטאמע;, אויב איך האב נ״צט קיי; טעות, פו; אוקרא־נע, איז געװע; פאר־ט, איז נ״צט װײ- ניקער פארט דער רוס״עעד ״אװ״ און די אנרערע רוסיפיצ־זמע;. װאס ר■ צ. א. ק. װיר אציגר אנהענגע; דער ײר״עער •עפ־אך װי מיר זארן זיך נ״עט באציען צו דעמאקראטיע, מוז אבער יערער פון אונז אנװענרן דעס דעמאקראט״ס; פרינצ־פ בנונע יצפדאך. בנונע ארטאגראפיע, זיך רעכענע;, בײס אויסארבעט; ברריס, מ־מ דער נרויסער מערהײט פון פארק; רא, וװ מע; באגעננט ׳עװעריק״ט;, ארער גאר אוממענרעכק״ט;, מוז מען געפינען א קאמפראמיס, ײאס זאר צופרידניטטערן םי• פוירייטע, םײ ריטװ״״ע, ש>> אןקראינ״״ע ײד;. סתס באפערן •ע ר ײ ב, אװ קײן חכמה נייעט. ראס װעט ברויז אר״נברעננע; מער צעמ״טוננ און װעט בארעכטיקן נ״טט נאר זיעע- אעכאװער ארטאגראפיעם, נאר אפירו נארעװקער, איסט-בראדװאיער או; סמאטיטער ארטאנראפיעס. ׳שוין איצט, אז איר זאגט א ײר;, אז זיין בר־װ אין רעדאקציע איז אומפאו״עטענדרעך, פיעוט נ״טט איבערצורײענע;, ענטםערט ער א״ך: ״איך •ערײב פאנאט״ט״ ןער מײנט: פאנעטייצ). סיאיז זײ; אײגענע ארטאגראפ־ע — און טוט איס עפעםי צ־ס בעסטן װעט זײ;, אז אונזערע ארטאנראפייעע קאמיסיעס זאק זיך אביסערע אפרוע;. דערװײר װעט מען צײט האב; צוצע- קײע; רי ביז-איצטיקע ארטאנראפ״טע תקנות און אפיטר ײעט מע; אויך אי; רער צײט פון זייער ײאקאציע פארט בײ זיך אפמאכ;, װאס מיר זענע;: ױד;, איר;, ארער ײר;? עם איז דאך ני׳טט באויז אזוי מיטן פינטערע ײד, ײאם דא פינטרט מען און טינטרט מעז עם מיט א ױד-װאװ; דארט — מיט אן ארף און ערנעץ-אנדערש — מיט צװײ יידערעך. א מאםע ײדי- ׳עע װערטער װערט צעממיתט און נעקוירעט אין אונזער טאג-טענ- רעכער זשורנאריסטיק. נייעט נאר די ארטאנראפיע איז אין אונזער פרעסע א מוראדיקע, נאר דאם נאנצע רשון קרינגט, װי נאר-װאס פץ בארימט; בבר־טורעס אראפ אײנפאך א הרפה און א בושה טײט״טביערײס, טאטערײט, סלאװײײ, עננלײט לכיינןל• רי נױ-יארקער ״פרײהײמי/ װאם האט אנגענומען די נײע ארטאנרא- פיע (פון װאחעעװער שור־צוזאמענפאח רײגט אויך אוים רי אי- בעריקע עננאישע װערטער ער־פי דער דאזיקער, םאנעטישער ״ספע- ריננ״... נעװיס טוט עס הנאה, װאס אזוי פיר פיראראנישע תנאים און אמוראיס ניבן זיך אפ מיס ײד״ס־פאחשוננ, מיט ארטאנראפיע־ פדאנן. די נײטיקײט דערפון קאן קיינער נישט אײקענען. אבער אפט װיאט זיך זײ זאנ;: רוט זיך אביםא אפ, טײערע פרײנטן װארום, מיר ראכט זיך, אז זײ ארבעטן יעוי; אביסא צו־פאײםיק, צו-איבער- נעא״אט און צו־אימפעטיק. פיראאאגיש־ארטאנראפייטע קאמיסיעס ארבעטן אויך איבער ענגר״ע, פראנצויז״ע, איבער ײערכער קורטור־ שפראך דעי נישט? אבער פאמערעד, טריט ביי טריט אין יאח — א װארט צועחטט פירט מען דאם ארטאנראפ״ע-פארבעסערטע װארט אריין איז א פיראראנישן זשורנאר, דערנאך גנכעט מען עס ארײ; אין דער פרעםע, מיניט צײט דעס אויג זיך צוצוגעװײנען — און ר• צרה איז דאך. װאם אונזערע פיראראגז האבן כםדר אין זינען דאס אויער איז איננארירן רחרוטין דאס אויג. נעמט, א ׳םטײנער, עננרי׳ט עננריש האט אן אומנעהויער רײכערן װארט־אוצר, װי ייריש. אבער אין אויםר״נ איז יידײצ װײט-װײט פארוים, אזוי ארע ױננע יםפראב;, איר װײםט ראך דעס אנעקדאט מיטז פאריאק, װאם איז צוריקנע־ קומעז פון א רײזע אין עננראנח נו, האםט זיד כאטיע אויסנערערנט ענגריש? — פרענט מעז אים. ײאם איז דא װאס צו רערנען זיך?— ענטפערט עך—דו שרײבםט אז ראנדאן או; רייענסט עס מאנטיעעס־ טער . דאם איז עננרי׳שן פונדעסטװענ;, װי ראננזאס. װי ניישט נע־ אײאט עם װערן ארײננעטראנז אויםבעסערונגע; איז עננאי׳שן אייםרײנ אט איניז פאר מיר דער קיעװער זישורנאר ״די ייד״שע ישפראד״. ױאס איז אנגעקומעז מיט א נרויסער פאחשפעטיקוננ ןיאנואר— פעברואי) געפין א־ד רארט א ׳שפאנר־נײעם אוקאז, וועריער , אוקא־ זעװעט״ ״יר צו ישרײבז אוז אויסצורײנז א נאנצע ריי װערטער אוײ־ א נאנץ נײעס ׳שטיינער -— א ״שטייגער. װאם זעט מיר אוים ײי הוירער אומזיז. . ישרײבז״ — באפערט מיר די צענטרארע ארטאנרא־ פיישע קאמיסיע אוז דאם פארדריםט איד נרויי אז די ארטאנרפיישע קאמיםיע ײײה דעם טעס פוז אירע תקנות, איער דאס איז ײייניק. אויב איד דארי דורכצופירז רעם . אוקאז״, ײיר איר װיסז פארײאס. * רעס מעס פוז אײז תקנה װײס איד •א די דאזיקע תקנה יא־ פערט מיר צו ׳שרײבז אקטיאיער יאנװאר פעװראי5 פארמאסי ראס איז זיד אייכט אנצױשטויםז — װ״ר די ארטאנראפ״שע יאמיסיע זיצט צופעריק איז א י׳אנר וװ מירערט רוס״ש פיענט זיד• װאס ז״נעז ארע איבעריקע יידז. פוז װאחעע ייז נױ-יארק אוז פוז האװאנא ייז ייענאס־איירעס ישואדיק? פארװאס. ריונו ישר עואם, ראקאריזידז די חחשיס יעת עס איז אוניװערםאר — אוז ײדי״ש — אקטאבער •איואר פעברואר,?ײיײ אזוי ווער איי נ״שט זאנז אוז נ״שט ישיײבז איז ניישט ײעח העח יוז אװמאמאייר אוז אװטאר איז נאר אזוינע ״אװ־איעס״ זאי׳• מיר דעד^אזז אזא ראקא^ט־הוננ פוז ויעריזער קענען מיר מער ויי״ײ י־יז יזענות האיז צו יענע ײד״שע זישורנאריסטן איז אמעריקע װאי יאיועז ייי מייז דער עננריישער פארס■ ..אטאמאבירי• איזא- ריי׳עט״ א א וו און יאמת אויר יענע ײירז. אי מיר זאא ווער; רוסז מעין רי ׳שרײען: מיר זענען אמעריקאנערן. מאהסים גארקיס נאױמטע ראמאנעז י״ ועתײלונגען פאר״זײער א ביליהי פרײז ׳פרעמיעג פ*ןר ^זרנזעירע אבאנענטן ארן לעזער _.ן. ,*זע ,ליס.!לןסער״ הײנסיקער נוםער, זײט 593.