Literarishe bleter · 1929-07-26 · 30 (26.7.1929) · p. Seite 580

?רסער))רי#ע בלסםסר 012. 30 (273) ז״ם 580? ארנאניזירוננ פון קאויבן און אויפהיטן װיכטייןע מאטערי&ין. אבער דערװייא האיט עס נ״שט דערב״. נןזך קומט אן מיט צרות ארויסצו־ יעיעפן אויך דאס מינרםטע ׳שמייןר מאטעריאי עם האט זיך מיר מיט נרויפ מי איינגעגעבן צו באקומען אביסר באריכטן'פון עטיעכע טעאטער-אונטערנעמונגען פאר דער רעצטער צ״ט. מיט אנדערע ׳טטיי א־ך אין פארבינדוננ און כיהאך, אז זיי װערן נישט אפיטט״ן. צו אנדערע מוז איך אפערירן עפנטיעך. רןיין אנדערע ברירה האב א־ך נייצזט. און דאם איז טאיןע אויםן דער הײנטיקער ארטײןי אין די ״ריטעדארייעע ביעטער״. צו װעמען איז ער נעװענדמר צו ארע יענע, װאס װירן מיט■ הערפ;, וװ זיי זארן זיך נייםט נעפינען אין ארע יענע ערטער, װו ״די׳צע טרופעם יטפירן, זענען נעװיס פאראן אין טרו־ע אדער ארום איר מענטיט;, װאם װארטן עפעם נעקאנט טון, װען זיי װארטן נע■ װארמ. רןײן פך פאדערט זיך נייטמ. זאק זיי פארצייכענען דעם נא- מען פון טרופע, דעם צונויפישטער פון ארטיסמן, די נעמען פון די פיעםעם און מחבדים, װיפיר מאר א פיעסע איז נענאנגע;, װי אזוי זי האט ב״ם עײם אויפגענומען. די, װאם האבן א צוטריט צו די קאםע-ראפארמ;, רארפן אויםרעכענען דעם םכום און דעם דורכ׳סניט װאם א פ־עםע האט אדייננעבראבט. פאר א מוםטער קאנען דינען די אויבנדערמאנטע ארטיקרען אין קװאדטר־בוך ״יידייט טעאטעדי ביי א םטאבירער טרופע דער באריכט פון קאמינסקי-טעאטער אין װאריםע, ביי א װאנדער-טרופע דער באר־כט פון אדרער-טורנע אי- בער פויק. אבער אפירו אין פאק, װען עם װעט נייצט מעגרעך זיין צוריב די אדער יענע טעמים צוצועטערן קאסע-באדיכטן, װעט מען זיך מוזן באנונענען מיט ארע א־בעריקע ידיעות. אפט װעט ׳טוין די צאר אויפפ־רונגען פון א פיעםע קענען געבן א באגריך, װי װ״ט ז• האט אויסנענומען ביים פובריקום. איך בין ני־שט מםופק, אז עם װערן ז־ך נעפינען פריינט פון ״דייטן טעאטער, װאם וועק אפיטאצן דעם באטייט פון אזא ארבעט. צו זיי אפעריר איך. דאם יארבוך ״ייד״ט טעאטער״ נעפינט זיך אין זאץ. אנהויב םעזאן דאר־ עם זיין אין נאם. די דריטע אפטיירוננ, װאם איז באיטמימט פאר די דאזיקע םטאטיםט״טע טעאטער-ידיעות. א־ז דערײייר נאך ז״ער ארעם. זי איז דער טיטװאק פון דער אויס- גאבע. פון איר העננט אפ אין א גרויםער מאם, צי ראס יארבוך ״ייד״ט טעאטער״ װעט פארבר״בן אן א״נמאריקע אויםנאבע, צ• עם װעט — ארויכנ״ענדיק יעדעם יאר און ברעננענדיק א ב־רד פון דער יעררעכער טעאטער-פראדוקציע—װערן א נוצרעכער װענ- װייזער פארן פראקט״טן טעאטער-טוער און א פנקם פארן קומענ- דיקן היסטאריקער*). *) •םיייבן דאיך סען אויפן אדרעם: -זס)3ח56 ,3׳ײ523ז3^\ ,''ז6)763 52׳(1>|^, 3(0>|13)0ק .6 ״א 3>|5 זיך אריי; יםראגן קאפ אין װאנט. און פונקט װי אויף ארע נעביטן פון אונזע־ יעבן. גייען ראיבוד װערטן ממיט נ״םט אפצויםאצן, װ״ר קיינער װ־ר נייטט צורייגן א האנט זיי אויפצ־היטן, — נ״ט אויך פא־רוירן דעד טעאטער-מאטעריאר, װייר אין טרופע, אין צײטוננ, צװ״טן ד• טעאטער־פד״נט, געפינט זיך נ״טט א מענט׳ע, וואם זאר װעק אויפצ״בענען ריי הפהות ראם. װאם ראזט זיך אויפצייכענע;. װ■ ערנםט ־־ פ־אגע פון אויפהיטן טעאטער־מאטעריאר װעדט באהאנדיט ב״ די אומות-העורם, קאן מען זען פון דער נרויסער צאר אינםט־יט־צ־עם. װאם פא־נעמען ז־ך מ־טן צונויפקר״בן און בא־ ארבעט־ן ־• דאזיקע מאטע־־אין קודם-כר האט פון קדמונים יעדעם בעםע־ע טעאטע־ א־ן פ־־יז. ־אטן-פארבאנד. ד־־טיג־ראנד און פראנק- ר״ך אן א״גענעם א־ב־װ. װאם זאמרט אפי״.׳;, פראגראמע;, פאטא- ג־אפ־עם פון א־ט־םט; און א־־פפ־רוננע;, דעצענז־עפ, פ־עםעם, נע- ר־וקטע א.־ן בתב-•־;, נאט־ן וכרומה. ראן זענען פא־אן מרוכה־טע מ־ז־־ען א־ן ב־בר־אטעקן, װאם האבן גאנצע אפט־ימננען פאר טע- אטער-נעיעיבטע א־• אנ־ע־ע יענרע־ זענען נע־םאפן נעװארן א־ן ־־ רעצטע ־א־ן ם פ ע צ ע י ע טעאטע־-א־נםט־טוט;, מרוכהיי״יע ארעי- ב״ א־נ־װע־ם־טעטן אז״ א־ן ראטן-פא־באנר און א־ן ד״ט׳טראנד. מ־־ האבן א־יך א־ן דעם פ־ט ק״ן מזי נ״י״־ט, עם א־ז מיט־ עטרעבע ־א־ גע״״־אפן געװא־ן א־ן נ־ו-־ארק א נארדפארן-מוזיי, װאם האט או־פנעקי־בן א ״״״־נעם מאטער־אי. בי־יז א קורצינקע צ״ט א־ז דע־ מ־זי־ נעװעז ט־עט־ק. א־צט הערט־ מען נ״עט װעגן אים. דער טעאטע־-מװ״ אויפן נאנ־ע; פון אםתר ד־ר קאמ־נםק־, װאכ א־ז װירע־ גע״״־אפן נעװארן א־ן װאד״״־ע און א־ז יעפעטער איבערנעפירט־ געװארן א־ן ״ר״ען װ־םנ״״־אפטרעבן א־נםט־טוט ק״ן װ־רנע, װארט־ ז־ך נעקאנט אנטװיקרע;. ווען ע־ װארט נעפ־נען פאריי״־טענדענ״ע און א־נטע־־עט־צוננ ב״ איע פא-־־נטערעם־רטע אבער ם־י דעי נארדפארן-מ־ז״. ם״ דער אםתר רחר-מוז״ ב״ם ״װ״א האבן בע־קד ה־םטא־״ע מאטעד־אי א־; דע־צו נאך אזערכעם, װאם װערט ז״ צ־- פעריק צוגעיע־קט. ה־םטאי־״עע טעאטעד-מאטע־־אק נעפ־נען ז־ך או־ך אין דער ״ד״עער אפט״רונג פון דער װייםרוםרענד״עער װיםנ- יעאפט-אקא־עמ־ע א־ן מינםק, א״נצינע ״ר״עע אי־טיםטן קר״בן די רעצענזיעם—װי װייט ז״ זענען גינ־־־ק פאר ז״ — אפט אין געבונדענע ב־כע־ אמ־אר א״ך אפ־־ען און נאך זערטענער — פאטאגי־אפיעם פון אויפפירונ- נען. ״ד״עע טרופעם אינטערעםירן זיך װי־ניק מ־ט אזערכע זאכן. אפיער א־ז •ע־ירדיק דערין זייער ביטעדעד מזק װאם ז״ האבן סירוב קיין אריבת-ימ־ם נ״עט. און װו ז״ טאנן, נעבטיקן ז״ נ״עט. אזו־ האט, רידעי די ״װירנער טרופע״ ראנג געקר־בן מאטער־ארן, װאם װארנע־ן ז־ך ארום א־ן קו״ען אין רומעג־ע. עם א־ז מ־י אויך בא- וײםט, אז ראם װ״כרום־יעע ״ד־יעע ממכהיעע טעאטעד האט אן אר- כיװ מיט אן א־יגענעם פארײארטער נעוױם װארט געװען א ־ויע־ אז די ארע פארינטערעםירטע א־נםט־־ט־וציעם זארן זיך צונויפרעח און דורכפירן א פראנמעסיקע א. א? ם ' / נ י? ־ י א ר ק א ו ן י י ד ן♦♦♦ ר״עע ״ױדעןי א־ן פאדיע״רענע י־ד״עע צ״טוגנען; ריטװי׳ע-הארטע ,.א־דן״ אפירו אין צ״ט״״-ריפטן, װאם האבן אננענומען די נ־־ע (א״נע פון רי נ״ען אדטאנראפיע; און זערמענער — ייד;, מ־ט צװיי ״יידערעך״, אט אזוי װי די נרויםע מערה״ט פון אונזער םאאק (פוירן- נאר־צ־ע, אוקרא־נע, בעםאראביע-רומעניען רעדט עס ארוים איז עם מיר — א ייד א יערייבער, אדע־ א יער״בער א ייד, ײאם א־ז נ״עט קיין פיראראנ — אביםר ק״עהל נאך װאם טוינן ד־ נייע תקנות פון די ארערר־י ארטאנראפ־״״־ע קאמיסיעם. מיט ד־ בא״״־רוםן, װאפ קריננען װי ״אוקאזן״, אז מיר האבן נאך ביזאהער נ״עט נעקענט אױספירן צו זיין אומעטום און ׳עטענדיק א״ן םארט ״דן און יידענעם? װאריז דען ני׳עט נרייכער נעװען, אז מיר זאיז הערװ״ר ז־ך אפרוען פון די תקנות און אײעקנעבן די נאנצע ענערנ־ע אויף דורכצוםירן די ביז-א־־צטיקע בא־עאוםן? י ו ד ן, א י ד ן ״װאם מ־ר זענע;, זענען מ־ר, אבעד ״דן זעגען מיר״, זינגט ז־ך א־ן ־עם באקאנטז פארקם־רידי און באטיע ראם דאייקע פארקס־ ר־דר פא־ז־בעי־ט װ״טער. אז אבער ראװנע;, דאװנען מיי־״, מענ אפירו רער וואם דאוונט נ־יעט, זייער ז־ין, אז עד א־ז א ״ד פאד- פאק קיין טויזנט אםימיראטאר״עע — און אפירו ״עמר-װאםערן — קענען ־אם ״ר״עק״ט נ״עט אפװא״״•;. אבער דאס איז נאר אזו־ ב־איאג״ע א־ן פם־באראג״ע. קומט עם צו פיראראג־ע, א־בערהו־פט צו ארטאג־אפ־ע. א־ז עם נארני־עט אזוי ז־יעי־, װאם מ־ר זאנ;: ױדן, אידן, אדער '־רן... ביעעת א־ז מאםקװע, ק־עװ, װאר״״־ע, װימע, נױ-־ארק און מםתמא א־ן נאך א םך ־יד״עע מקומות - זיצן פיראראני׳ע-ארטא- ני־אפ״עע קאמ־םיעם, וואם אי־בעטן כםרר אויפ ני־ע און נ״ערע תקנות מכח ״די״״־ און יידײ־ען אויםריינ, זענען מיר נאך ט״טיעמע-