Literarishe bleter · 1929-07-26 · 30 (26.7.1929) · p. Seite 578

־׳ײס 578 ■■9^?יסעד^די׳סע ב7עסער!-(ס. 80 (273) נעװאנדערט פון די ברענן פונכ אינדוס צ,י די נריכייעע יואראניעכ, אין הר״ן-אזיען, און דורך דעפ פריניער ׳ער,רא־ עזאפ אדײננעפירט נעװארן ק״ן נריכנראנד אין זעקבטן יארהונדערט נ. ק. זאר די ״פאנטיטא-טאנטרא■■ האפן איבערנעזעצט נעװארן אין אלמ-פערםיע, און אין אכטן ׳ארהונדערט — פון ארס-בעדכ״ע אין אראבייע, אונטערן נאטען ״קארירא און דיטנא״, ד■ נעכוען פון צװיי יעאיןאר;, װאס פעוריר; א•; דער עריעטער פאפר פוז דער אינדייטעד זאטרוננ. די .־אזיקע אראב״טע איבערזעצוננ איז, רירך יטפאניע;, ארײנגעדרינ- גע; ק־׳; טעי־פ־א״ראפע, או; יספעטער א:■■; א־פעדנעזעצט נעװאר; אי; נ״-פעדס״ע, אץ גריפ־יט, אין ראטיי;, אי; העביעייט או; אי; פטעט ארע טא־ע־נע קורטער-יספראב;. אזו־ערנאך זענע; די ערטסטע פאפער;, װאס ט־־ יענען נייפט ק־י; אנדעו־ע, ... א־נר״״ע ט־ט דער אנטיסט״אונג פון די פערקער און רי יעפראכ; אין טיטרארטער, ט־ט רער פא־ױנגערונג פונס טענטיסרעב; נעראנק או; פ־נס טענטיסרעכ; װארט, האט זיך די פאפר פאנ״ט או; ז־ך װונדעד- רעך צעפריט. ז־ האט אסער או־ה ז־ך דעטארט־ נעט־ראנ; דעס ־ותס פו; א ׳־טט־עננ-רער־ג־עז; ני־סט. טערקװירדיק א־ז דער פאקט־, װאס א־; ־ענעי צ״ט, װע; זי א־ז נעװע; א־; איד פורסטעד פריוננ, א־ז ד־ פאפר דעריס־נע; אנאניס, א; דעס נאטע; פונס טהבר רי סיפה דערפו; זאר ז־־; ד־, װאס ראס גאנצע פארק צוזאטעז טיט כרערײ־ ׳סדיפט־סטערער זאר; דעטארט האפ; פא־פאסט פאפער;. פאעט;. כראנ־קער, פאריט־קעד, אדװאקאט;, טאראריסט; או; פרער־קער טכר הט־ניס: ארע האפן נע־צאפן ארעד פאנ־צט פאפערן אין ז״ערע יער־פט; אץ אץ ז־יערע דד־״־ות, אין ז״ערע ויכוהיס און אין ז״ערע ארגוטענטאצ־עס. טע; טרעפט דעטארט רי פאפר א־ן ארע דעטאר- ט־יקע ר־טעראר־יסע זיסאנדס, אין כרערריי נעיספדעכ; אוז דערהויפט — אץ די דער־נ־עזע דריעות.• דער נעפרויד פון דער פאפר א־ז דאס נרויסע או; זיכעדע טיטר, דורך װערכן די רעדנער און דריסניס װענד; זיך צו רעס נאױץ אץ נייסט-נעבירדעמן עורס, ײעטען דער דאזיקעד אופ; פון איבערצײג; װיירט אץ פאננט. די פאפר איז דער זיכערער װענ, װאס פ־רט צוס הארץ פון ד־ טאס;. פונס זיפעצנטן יארהונדע־ט א; אץ װ״טער יסטייגט די פאפר צו א־ר העכסטער ק־נסטרער־יסער טדדגה. דעס ־עטוים דערצו ניט א־ט־אריע, װערכע פדוײט צוריקפ־ר; די פאפר צו איר נריכי־ס-קרא- ס־יסער פארס, אץ דערהויפט פראנקר״ך, דורך א־ר אוטיסטערברעכ; ראפאנטע;, ײאס פידט ארײן ד־ פאפר א־נס נרענצנדיקן הויזי פ,ץ רודװיק דעס 14-טן אץ ג־ט א־ר רעס יסוװננ פון א; עריסט-קראסיקן קונסטװערק. און אזוי װאנדערט די פאפר פון ראנד צו ראנד, אץ װו נאד די קורטור הויפט ז־ך א; צו אנטװיקרע;. אנטװיקרט זיך און פרים־ טיט איר ט־ט אט די וװנדעדרעכע פרוכט, װא־ האט דעס כה זיך צ,י אקריטאט־יזירן אץ צו נעד־יע; אץ ־עד; ראנד און אץ יעדער ׳ספראך, אין יעדער צ״ט־ א,־ן אין ־עד; דור, אץ פיי װאסער נ־־סט איז קורטורערן און ני־סטיק; טצכ. אװרא• טראגט, אץ יעדער תקופה, אוץי זיך די פאפר דעס חותס פץ דער דאזיקער תקופה; אװדאי נעטט זי אויך זיך ארויץ דעס קאראריט פונס ראנד, פון פארי, אץ פץ דער ׳ספראך, אין װער־ כע זי װערט נעיסאפן אץ א־ז איעטאר אזו■ צו זאגן די א־נסצעניזיר- טע נעננױארט, אדעד די טדענערץ פון א; א״פיקן װ־כטיקן אטת נאר טאקע צור־ב א־ר דאז־קער רײכט־ער אקריטאטיזירוננם-אײגנ- ־סאפט, איז זי אזוי װערטפור; א,ץ צוריב דעד פ־זייסער פארטאטערט- ק״ט א,־ן נײפט־יקער נעפרדיקײמ פון אונזערע טאס;, אין דעד ה״נ- טיקער צ־ימ, איז איר רעריס״נען פ״ אונז אזוי סיטפטאטאט״ס אץ באגדיםוננס-װעדט. סאדלאג ב קיעצקין, װארשז ל־1 ע א סעניג שרײבער אוז װערק עטױדן און שטריק פרײז 4/75 זל. הױטש פוודקױף:;. װ. דינע; : ג<ר< א. א ״׳ב<£ב<ר< , ״בו, יונג פץ א״ו;<ב<ד כאצי ר־<כ<י א,־ן *עדטי קינד תויפט .ױאב די <ריכט< דאר<׳ ,- דארע : יעפיהן, איז זײנע קיגדער־עע ׳;קײט, געװיבע טעגט״טהעכע בעדאקטערן. ״רןעצערע״, ״טײבערע־• ייגען אדיכצודריקן געבירן פון?יב־ וײן טעגטיבן?גבי רעב צוױיטן. בט ^ן צו אינטערברעטירן, אין רארע פון א״גער פ,ין די הויז־הױה. צו רער ראקע פונב טענטען קוטט ער ער׳טט פיג יצבעטער דער טענטיצ פיקט זיך אויך גענויגט צו פארגקײינן רעט טענט״צן צו פלא;־ צונגען, טיט רעט אונטעריצייד אפעי׳, ױאב אזיעלכע פארג?״פו;ג*<1 באנוצט עי טע ״•..ס״רב רעטאיט, װען ער װיר באצייכענע, ריי,־ פיזייצע ארער קערפעררעבע א״גניכאפטן, ני״צט ק״ן פביב״צע, הב״צר: ״געזינט, װ־ א רעטב־, ״גה״ך, װי א באבנע־, ״רויט, װי א בוראק א. ױ נ ב״ב *צ־ר־ערן אבער טענטיצרעבע באראקטערן, פבי־ כייצע אייגניצאפט; קוטט איט ארענואר, װי פון זיך גופא, אויפן גע־ ~אנק ריער הװזיציער נאטען. 1 <.- -׳ דייײל ראס קוטט אפיס־ רע־פץ, װאב דאס יעפן פ.י; טי־ץ דענטיס; א־ז נעװע; פיי נענטער צװזאכיעננעפונדן ט־ט; ׳,<_, דע־ טרהה צװ״ס; טענטיס; אץ ־יה געװע; אפיר קיענערער,װיה"נײ נעפ נענדיק זיך פסדד אדער אץ קאט־ אדעד א״ צוזאטענאדפעט ט־ט ד• ־װת, האט דעד טענטיס זיך אויסגערעדנט זיי צו אפסערװי־;, אץ זיך פאטיט ז״ צו פאדיסטײ;. עד האט נ״סט ײ־ינדיק פעסטגע- יסטערט צװ״ס; טענטיס אץ ־ית נעװיסע אנילראניעס, אץ צונע׳סריב; דע,־ ה־ת טענטיסרעך פאװוסטזײ;, טענט־סרעפע ריידניסאפט; אץ טענטיסרעפע אינטערעקטוערע קאטפס-טעטאד;. ־ כוענט״צ איז גע- װען דע: , אז דצויבסערן ■ ז־ך ר״כט פא ב א־ז ,האט פאק- ניפ, אץ טוערן כוז א־נטערעק ־־ק; ~ א זײעד נידעי־ יטסאנען אוי זאברונגב־ י-צ קן יבדון ז״ן ז װי פאדכואגס כועד זפר, צוריפ צו פ> ע;, האפ;דונגי ־עיפא ארע זי־כע רעב איצד פאד צוריב איד פא־פ, עס־קע־ לע-ט;יר כועיבהי בק״ס, צוריב א איד אײנפא , װאכ דעי עדיאר;, ד־ טאט;ור־פ און צ /|-> צוב סעגרעכ, רו נאענסק״ס ז״ן א״נב פון די געטדזט וויג;, ־ די א בא־ טענטיס האט ככדר געהאט אץ צו נע- פירד; רי נ״גיריק״ס, צו ־יצן ע כו־סרען צו ר־ װע״ספירבס קינד פאר ץ דאס קיגר או כייסן איד ועס דעגקן. צוריב א סעיטהרע ו •־ אץ גע- ־ןינד או פ ־אפ י נעט יסהרע כרעי נק טאכ;. דודב; א״ך ארצד• בנב־הכבח :ב< ר< זײן <ד״. כאנריפ;, :טע ן גוס זייגע עד*: דענקט נאנ• £דײ״מיװן דעב וויך כייס ע; א געקוט פאד איז בר־-בפק דאב זערבע די פאפר-פאדפ ר״צט נ״סט װ״ניקער די נ״ג־ד־ק״ט אץ װירקט נ״סט װיינ־קעד איפעדצייננדיק או־פ; ערטעד; טענטיס;. זי דעדטעגרעפט אויך, א דאנק איד ה; אץ איד אויסעדרעפעד אוט׳סור- דיקעד נאױויטעט, צו זאנ; דעס טעכטיק; א פיטער; אטת, אץ דעפ אונטעד־־יקט; — א טר״סט-װארט; צו געפ; דעס ר״דנדיק; אץ או־פטונטערוננ. אץ דעפ קנעפט — א; אנצוהעדענ״ס. ס איז ארזא פא־־סטענדרעך, װאס די פאפר .האט אטטעדסט; געפריט אץ ד• אור- ארטסטע, פדיטיט־װסײע צייט;, אץ פאזונדעדס אץ די טזרח-יענהע,־, װו דע־ טענטיסרעכעד דעספאטיזס אץ די טענטיסרעכע אונטעדדד־- קוננ איז אטפויטסט; נעקוטע; צוס אװסדדוק. די גאנץ אפטע סא- ט־ר״סע פװנית אץ קעטפעד״סע אנצוהערענ״ס;, װאס עס האפ; אץ זיך ד• פאבער; פץ די ערטסטע צ״ט;, װי רטיסר; די פאכל-ואטיוננ ״פאנטיסא-טאנטדא פץ די תינדוכ;, ד• ״קאיייא אץ דיטנא״ פץ די א־אכע־ א א. כאװײז; גאנץ קיאר, אז תינטעי; יסרײער פץ א נאיװער. אוט־סורדיקעד פיקצ־ע, האב; זיי טהבדיס נעהאט בכװנה אפצ־רענק;, אד־ א פאדזיכט־ק; אופ;, דעפ צאוץ אץ די א־נטעד- דריקוננ פונכ יסטאדק; רגכ• דעס יסװאכ;, אדער צו נעבן דעפ קנעכט א; אנצוהעדענ־״ס, װ־ אזוי זיך צו דאטעװע; פונכ צאח פץ אז אכזדױתד־ק; פארעבאס. װ־ עס זאר נ״סט ז־ץ איז דער אוטעד׳סעפיעכע־ קײאר פץ ד■ כאאכאכטוננ יעבנס-דעדפא דעד פאכי ארעטאר געװען דעפ טענט״ס; עט״ס צו פירד; אץ צו בארעד;. יי־ט איע פא־יסונגע; ־ס״נע; ד• ערטססע פאפעין, װאס די א״דאפע״סע װערט באזיצט, צו יסטאטע; פץ אינדיע;. די זאײרונג ״פאנט״סא-טאנטדא אדעד די ״פינף קאײטרעך״ זאי; תאפ; איפער־