Literarishe bleter · 1929-07-19 · 29 (19.7.1929) · p. Seite 558

?יםסר&רי&ע ב?סםסר גזם. 29 (272) זײם 558 7 ס א ן / ב ע ד? י ן ע? דוד ב ע ד י,* יפייפני־םעם ״חדשים אוז ט ע ג ״*) עכ איז דעריבער צזוײ טא? שטארק אנגערײגט אט דאכ טא- ראנטפולע בוך ״הדעים און טעג״: אײנטאר יעטערט עס כיט זיך באד א ראקוטעגט װעגן קאכרי־ רעװקע און איר נײעם נרגור. צװײטנם, זאנט עם אן די ביעורה, אז דער טאראנטפורער אדעטער יתום איז ני׳עט פארפארן געװארן ערגעץ אין אכיעריקע אדן איז נייכ־ט אוטגעקוטען אין דער צײט פון פאנראטען און פון בירנער- קרינ; ער האט נאד באקוטען ארום זיך א נײע םביבה און האט בא־ װיזן א װונדעררעך־נרויכע בדיהיעאפט: ער האמ זיך אויכנערערנט רערצ״יצן װעגן זיך און װענן ארופיקע פיט זײן אײגענעם פויר, אן דער היר,־ פונם גרויםן קינםטרעד ׳ערום-עריכטע;. ער האט נייםט ראננ התונה געהאט טיט א הארציק און רייב פײדר און דערצו נאך נ־יעט פיט קיין פרעטדע, װײר אויך זי איז אונז פון פריער גוט בא- קאנט — ער האט התונה געהאט פיט בוז־ן פון ערום־עריכטכ ״טיד ה׳צידים״ און פון פר״ד, װאם דאכ ארץ איז נעעע;, האט ער אננע־ הויבן צו פאר׳שרײבן זײנע באאבאכטוננען — א״צטיקכ טאר ט ט רער היר־ פון ׳ערום-עריכטכ ירויטה — ״טיר איז נוט — איך בין א יתום״. אזוי האט געזאנט ׳טרוב-עריכם פאד טאטר פײפי רעם חזנס, בעת ער האט אים דערזעז אדוטנערינגרט טיטן דעפארפטיקן ספע־ ציפייםן קאםרירעװקער דרות און טימ א ״ד״םער נופכריקער הזנ״טקײמ — ״טיר איז נוט — איך האב חתונה געהאט״. אזוי זאנט װעגן זיך טאטר פײםי דעם הזנם ארײן, בעת ער רערזעט זיך ארוטנעריננרט פיט טרחטה, פיט בירנער-קרינ און טיט ׳כרעקרעבע פאנראטע;. עם איז ׳םװער צו זאגן: צי פײנט ער טאקע, אז טען װעט גרויבן אט דער געפאכטער נאױוקײט ז״נעד, װאם האט געקאנט פאםטן פאר א יתופ׳ל פיט צוריק פון—ת)3 יאר, נאר ני׳םט פאר אן אויפגעװאקםענעם בורגעץ אין די צײטן פון בירגעד־קריג, װען אויך יעדער טריט און ׳טרימ קעפפן צװײ קיאםן און פרענן בײ דיר אן אויפהער: ״פיט װעטען ביםטו?״ עס יםטעקט דעריבער פיט ״אי װאנושקא דוראטיםעק״ פונם ענטפער: ״איך, פיט װעמען איך בי;? איך האב חתונה געהאט...״ אין דעם יםטעקט געװים דער חםרון פונם נאנצן בוך. װי טאראנטפו? עם איז גי׳םט גע׳םריב;, ברײבט עם דאך ני׳םט טער, װי פעטוארן פון א נאר-װאם התונה נעהאטן בארעבא־׳ טי׳םן ױננערטאן, װאס האט, אפהיטנדיק זיין ױגג װ״ב?, צונעזען די געיטעענ״צן ניעט פער, װי דורכן פענםטער און האט זײ גערעכנט פאר װיכטיק נאר אויף אזוי פי?, אויך װיפי׳צ זײ קאנען ז״ן ױנג װײבר שאטן ארער ני׳צט ׳עאט;. דורך דעם כאראירן די גע׳צירדערטע גע׳טעעניען זײער נרויםע װאניקײט, זײער אײננעפראכטנקײט אינם װערט־קאטןש און בר״בן איזארירט־קרײנע, קאםרירעײקער. אטת, װען פען נעפט אן די נע׳פירדערטע נעיצעענישן קאםרי־ יעװקעדיק־איזארירט, װי זײ זענען אין ״חו״עים און מעג״, דעטארט פוז פען פודה זײ;, אז אין אט רעם ״פיר איז נוט—איך האב חתוגה געהאט״ צינט פונקט די זע?בע קינםטרעדייגיע מרעפרעכקײט, ײאס אין ׳צרום-עריכפס ״טיר איז נוט — איך בין א יתום״, װײצ אויב די װייען פון א עטעמר אין דער צ״ט פון דער פאציארער רעװארו־ ציע קערן זיך ני׳עט אן טיט דעם גרויםן װײ פון װערט־איבערברוך (און ראם בער־הביתי׳עע אויג האט אזוי נעזעןן), דאן װארט אן אט רעם טראפן פרײד פון ״פיר איז גוט—איך האב חתוגה געהאט״ געװען פונקט אזוי אוטםענרעך־׳עװער אויכצוהערן פון ,קיפניםן די פיין־נעיםיכטע פון קאםרי׳צעװקער פאגראפע;, פונקט ײי אן פאטר פײםי דעם חזנכ טראפן פר״ד פון ״פיר איז גוט—איך בין א יתום״, ײאלט אטאר אוטפענרעך נעװען אויפצוהערן פון אים די פײן־נע־ יעיבטע פון קאפרירעװקער יעװערן דרות. װי די זאך זא? ני׳עט ז״ן, דערװ״ר אבער באקופט זיך, אז קיפנים האט זיך גערערנט בײ שרום-עיציכפען נישט נאר קונםט ארײ;, און דא רינמ זײן פערער. ״און ביז דעם איז געװען א זוטער, א זופער פיט צעבריטע טעג, װי טאן אין סױ;. איך בין געװען נאר װאם חתונה געהאט און ק י פ נ י ם זינ ,,א גאלדענע םאמע איז זי, אונזעיע, א״ די כאיי־ בזעויק. זי בארגב אן א זאק פיט =עפ, פאי־ורארפב דעע זאק אויף די ס-ײצעכאון גײט מיט אימ קײן בעחון. — ־כװער פאר איר אזא זאק פיט צעפ? — א גײן׳ — זאגמ זי׳ — ביאיז גארנייכמ! צװײ פוד װעגמ דער זאק, דרײ פוד װעגב דער יאק׳;אי ביאיז גארנײצמ. אפילד חונדערמ פוד איז פאי־ איר אויך גאי־נייצט פא- אײ־ע קינדעי. און א יכט*-ע איז זי! דו װעכט כון איר קײנמאל קײן װארט גיידצ הערן, װי זי װא״ט גאי־ קײן אסעריקא־ כלאן איז אין אמעי*יקע1 ״זאגן, אז מיר לעבט זיך גוצ — איז װינציק. לעב. האב איך נאך אזא גוצע נײצט פארסאיצז און ־ע־ פעי־ — זאגט סען — האט קײן ׳טיעור נײצט',. (י. קי^נים—״הד״דים און טעג״) וױ א; איאניאט דעדטאנט אײך אץ 8 צוױיטן, אן ענרעכן, װערכן איר האט •׳נוין אטאא געפיאט, פונקט אזוי רערטאנט א״ך דאס בוך ״הר׳םים און טענ״ אינם נרונט-טאן פון א צװייטן זערטע־ נעם און נרויפן בוך. טאטענטנװײז נרויבט איד נ״םט אייערע איי-;ענע אויערן — אזוי געראטן אױ רי אינעװייניקפטע ־עטיטע פון אט דעב ביך צו דער ׳םטיטע פין א ריבן א;; הא־ציק-־אקאנט;. זײן נאטען א־ז: — טאטר פ״ם• רעם חזנם. יערים־עריכם האט, פאר׳עטײט טע;, נ״םט נעקאנט ארויכזען רעם גרגור פון קאםרירעװקע נ״םט ב?ויז אין די צ״טן פון פאװעטנ־ טאכט, נאד אפירי נישט אין ר• צייטן פון בירגער-קריג. ער האט רעי־יבער נעהאט א טעות, בעת ער ,האט נעטיינט, אז עד טוז טאטר דעם חזנפ צוטראגן א ׳עיפם-קארטע און איב ארויכראטעװען קײן אטע׳־יקע.. רער טעות האט זיך דאן בארד אנטפרעקט טאקע ׳םוין א־ן רעם ארײ;, װאכ טאטר פײכי רעב הזנפ באאבאבטוננען א־ן אטע־יקע זענען ׳עװאכע. אין א פיר גרעםערע טאם האט זיך אבער דער טעות אנט- פרעקט טיטן ־ערים״נע; פונב בוך ״הרים־ם און טעג״. עכ װײזט זיך אר,״כ: טאטר רעם הזנס — רער יתום פון די ״דייםע האדעפא׳םנע טאםן אין רוםראנד - איז געבריבן אין דערה״ם א־ן האט דורב- געטאבט טיט קאפרירעװקע איר נ״עם גרגור. דער ״פארקם־יתום״ האט זיך װי ג״םט װי אר״ן אויפנעצויג;, אנ׳םטאט צו טאכן קװאם און ״׳םעטעדיציע״, ווי זײן עאטערער ברורער ארי האט אים נערערגט, איז ער אכגעקוטען פאר א?ערן־ױננר צו א בער-טראכה זיך אויפ־ גערערנט טאכן פון רויע פער ױכטן און איע אנדעדע בארטן רעדער, און אין דער זערבער צ״ט האט ער ני׳םט אויפגעהערט צו באאבאבטן רעם נרנור פון זײן יםטעטיצ ארום זיך — טאט? פײםי רעם הזגם קאםרירעװקע. םע אויפדאגע פארדאג ״קודנזור־דיגע״, קיעװ, 19-30; עפערעע אויפדאגע — פארדאג ב. קדעצקין, װידנע,