Literarishe bleter · 1929-07-12 · 28 (12.7.1929) · p. Seite 538

?יסעדז^דײןןע בלסססר 013. 28 (271) זײם 538 ׳י ק״נער נ״טט א״נ׳ענזועס;, אז א•; װ,; איז קיי; ארע נ״פפיא פאר א נוטן ״ד״ען טאגבראט אױב אין ׳עייןאנא. וױניפענ, רעטדא־ט, ניו-יאדר, זענעז דעגיעך ״ד״עע פאיקס-׳עוי; ןזאי ז״ז .נאכטיטאג־ און אײנט-׳עוי;! >, פארײאב קאז עב און דארך עס ני׳טט ז״ז אין ײי;? אויב איז ריגע איז ארגאניזירט א ״די׳ע מעאטער טיט א סוב- סידיע פ.יז דער רענירוננ, פא־ײאס איז עס איננאנצן אױסנעיעראכ; אי; דער סאציאריסטי״־ער ״בטאט ײי;? אויב א־; אנטװערפ; עקזיס- טיר; צײ״ יידייבע װאבניעריפט;, פארײאס קא; אין ײיז נייעט ארוים פא־א; א•; ײ•; זריט;,—א״ך ד־ יעצטע יאר; או; דעם יעצט; סעזא;. — װע; דאם ״ד״עע טעאײער צ-י• ״, .י1■ ני־״כצייטיק פא־ רר״ ״רייטע טעאטער; >אגב, יעטארק אפנעראזענע, טיט א יט־ואכ; רעפעי־טיאר או; כ״ט נאך א יטײאכעד; ארט־םטן-באיטטאנ־ או; כויט גא־ א יטיעכט; רעזיטי;ן. א וײ טויזנט טענטיט;, הייפט עם ־זאב; א; אינטערעס אין רײ־ פ.׳; א ד.אך פאר ״רייט טעאטע•־. װער; א״ננעא־רנט א" ײי;, א•; װ־; צענדייקער טויזנטעד א״ך ״די־טע פאדרעזונגע;, ײע; נאי ציע; צ• א פ״נעב ע-ים פא־א; א אט ד־ א■; נאך אזעיבע טיני פדאנ, כװז; טיר יטטעי; צוב י-ר״ט; ײי;, ר• איע יידייטע ׳טריפטיטטערער, ״ד״טע פארט״ע;, אינ- סטיטוציע״ װאס זענען דא אין אזא גרויסער צאי אין ײי;. ארע פראנ; איז דא א תירוץ? ״ד״טע א־נטעי־נענץ איז דעזארנאניז־רט, צעריפן, ׳״נע ערנסטע, פעסטע פרוײז צי ענדער; די א״צטיקע ע ײער; נ״טט געטו; פר״זט די אםיטיכאציע איז װ•; כ״ט יטנערע טריט, די פאר- פ־עטדק״ט צום ״ד״ט; װארט װערט ארץ נרעםער, או; נ״טטא דער כה א״צט. ײאם זאר עכ באקעטפ;. י,״פ; א,יז יױפ; אײעק פו; ״ד״ט; רעב;, פון יידייט; קויטור-׳טאפ; דענט־ט;, ײעיכע ײאיט; ב״ נינ- םטיקערע באדיננוננע; נעקאנט פיר אויפטון פאר דער ״ר״טער קאנעז ״ד;, ײאם פא־־טט״ע; אי; קאנעז >'י - י -*-ייי נאך;) ״־״צ דע־צו זי*נען פא־א; א״ ווין פארי. , '*-* ■■ *, -* ״ד״טע;עזעריטאפטרעבע, פיראנטדאפ״טע, יער־ניעזע פא־באנ■־; א״ אינסטיטוציעס טיט א״נענען אינטעיעסן א״ פראנ;, ײאס ווארט; נעיויס געקאנט דינע; ײ־ אז או־א■' א; ארטיקעד טאג-צ״טוננ פא־א; א אײ- ־נדיקער טאטע־יאר פא־ די י ג״עי-״ד״טעד און ״ד״ט- א2:עײאז;, גצ; פא־״טװינ; אין נ״טט ג־רריעריקע :יעסע. דאם ארץ איז א - - -*—*. ײיבטיקער ״טטא־ או; א ביז-נאר א״גנא־טיקעד אינטערעסאנכ ״ ו טאטע־יאי צ־צ״ א ואר א ״ד״טער טאנ-צ״טינג א״ װ־;. איער ־אם ארץ ג״ט ראיבוד, און דעד ״ר״טעד עורם אכיכ״יידט זיך ״טטארק און איז איננאנצ; געפאננע; א■; די קארטע-פרעכודע אדעטב פון דער ד״ט״טע־ טאג-פרעכע. יטפראך, פאר דעם ״ד״ט; ׳טאפ;, פאר דער ״דייטער ײיסניטאפט קאנט איר איז װין טרעפן א״ד ט־יט און יטריט אויה אינ־ טער׳עסאנטע ״ד״טע קורטור-דענטיט;, װערכע זענע; אטאר נעווע; ׳טטאדק געבונד; סיט־ ״ד״טער ארבעט, או> איצט זענען זיי פאר- פרעטדטע, דערײ״טערטע טענט״טן, װאם גייען ארום טיט א ריס איו הארצ; אין טיט א בענקיטאפט צי יידן אוז ״ד״טן ־טאפ;. אבער עב װער; נ״טט גע׳טאפ; ק״ז ערטער, װו אט די איע טענט־ט; זארן קאנע; אנײענד; ז״ערע כחות. און דער םך-הכר איז; א״ב עס זאי ײ״טער אז,ײ נ״ן, איז פאר אונז דאס ייד״טע װין איננאנצן פאררוירן. ־אס ״רייטע ו,״; איז א״י ה״נטיק; טאג א צעװארפענער, צעיטאטענער ״ד״טעי קיבוץ. עס רעב; ,הינדעי־טער און ט״זנטער נרופ-רוננע;. קר״זן, עס רעבט א נרו־סע טאסע ט־ט א; א״גענעם רעב;, אבער עס איז נ״טטא דער קורטוד-בה, װאב זאר עס פארבינד; א•; פא־״ניק; א״ן א״ן נאנצ;, וױ עם איז איז פיר קיענערי* ״ד״טע ״טובים, ײערכע פא־טאג; א ״ד״טע טאג-פרעסע. או; עס איז באטת א נאטם-דהטנות אייי די ,יוינער א״נצרנע ״ד״טע יטריפטיטטעיער או; געזעריטאפטרעבע ט־ער, װאם נ״ע; ארום ײי יטאטנס א־בער דער נרויבעד ״די״טער יטטאט און האב; נ״טט ק״ז טריבוגע, ק״ז פראץ, װו אנצװוענדן ז״ע־ע ׳טריפטיטטערער״טע און קויטורערע כחות, ײעיבע זענען אײ' נויט״ק יאר דעם ״ד״טץ װ״ די ארטיקע װינער טוער האבן יטוין ז־ך ט״איט נעװען פון װי;. ז״ האבן יטוי; װי; אויפנענעב;. טיר זענע; אבעד זיבטי*־, אז ביי א נוט-ארנאניזירטער אי ז פראנכיעסיקער ״ד״טער קורטור-ארבעט ווארט טע; א״ ״ד״טיז ײיז פיר נעקאנט אויפטו;. עכ פערן אבער די נויטיקע כחות, דע־װ״ר אבער איז דאס יידייטע ײין אפנעיאז;, הפקרדיק. ראם ״ד״טע וױ; װארנט; ד• איע ײינער ״דייטע טוער, די ארע ארטיקע פר״נד 0יז ״דייט, פו; ״דייטער קויטור טוזן זיך צו־ הער; צו דער ערנםטער ײארנונג; קןןאפעראסיװ ,,ביכער״, װארש?, נאלעװקי 23_ פארלאג ב. קלעצקין, װארשע פרידריך שיל־־ער דראמעם ײדיש: םאלק הײלפערן װילהעלם טעל־■ פרײז 5 זל. איבטריגע אךז ליבע - 6׳ די יךגגפרוי פוז ארלעאז - 6 * טען זאנט א ת־רוץ: ד״ס״ט איז צו-נאענט פאר רעם ייך איז י־ײ־ פיז עטרעכע ײאב; ײערט -ער געקוטענער ײד ק״ז װין א טר״ער ליעזער פו; דער ד״טיטער ווינער פרעםע, אנדעריט איז, רטיטר, אי; ארגענטינע, אין פא־יז. אין ניו-יארק, ײו ד• ׳טפאנ״טע, פראנצויזי- יטע, עננר״טע פרעםע איז א הארטע ניס פאר א פרעטדן ״ד;. עם איז אבע־ א טעות, ײעז טען ט״נט, אז די ייר״טע פדעבע, די ״די- יטע ר־טע־אטור אין נאר דעד ײערט ר־־ענען און דא־פ; רייענען ברויז די, ײאם קאנע; נ״טט אדער נאך נ״טט ק״ז אנדעדע רעבע- ד־קע יטפ־אך, או; װי גאר דעד ״ד באקוטט דעם צוטר־ט צו דער פי־עטדער יטפראך, דא; איז פאר אים די ייד״טע צ״טונג, ראט ״ר״טע בוך איננאנצ; איבעריק. פאריטטייט זיך, אז טע; זאי געב; אין װין א ״ד״טע צ״טוננ, ײאם זאר ז״; נא־ א פינקטרעכע קאפ־ע פון דע־ ארטיקער ד״טיטער צייטוגג, און איר אונטעריט״ר זאי נאר ז״;, ײאם ױ א-ז נעיטריבן און נעזעצט אי; 'ירי״.׳, דא; װאיט אזא טין יי־״טע צ״טוננ נ״טט פא־ינטערעםירט דעם ייד״טן עוים ד• ײד״טע צ״טוננ דאדי־ ז״; בעיקר א ״דײטע, עם דארפ; געבראבט ײעד; אין א־ר פיר טאטע־יאר, װאם דער ״ד״טער רעזער װעט ק״נ- טאר נ״טט נעפינען אין דעד אינעט״נעד צ״טונג אויק אזא אופ; האט די ״ד״טע פרעסע א•; גאד דער ײעיט א טעגרעבן טיראז׳ט פון אייער א הארין טיייאן טיט איבער דר״ טיריא; ׳טטענדיקע רייענע,־ אויב ביאריםטאק, ריגע, פאריז, טאראנטא, טאנטרעאר, בוע- גאס-איירעם זענען פונקט; פאר א ״דייטער טאנ-פרעםע (אין בועגאם- א״רעס דעריט״נע; 3 נרויסע טעגיעכע ״ד״טע צייטוננע;), ײעט