Literarishe bleter · 1929-07-12 · 28 (12.7.1929) · p. Seite 537

זײם 537 די יעניקע נאד״טנד־קע טונות, װערנע :אבעה האט גי;.י.־ארב• בא- יױנעך־ צי ד$וט רעכיארק נ״עט ^נגע־טרינ; א נוך, װ^ט פ.<*טט נ.־; טיפ; אינעררעכ; או; װעקנדיקן אידעארװםר נאד, אוינ ד- ״ה^נעדד-קע קר• נע ריטעדאטוד־קריט קעררעך און ״הויך-ריטעראױ״טע טהנר-כ <■״-־,•־ ו-יערע הויד*-.־,רו-י.ער - װי ארבערט ענגסטרעפ דופט ז״ א; - - זענע; נ״כיט נ כ.״.ת צי זע; אדע,- דעריעיטערט צו װעח פו; רעטאדקט צאפרענד ק; א ■<א. זט, װעט אבע,- דער נאנער-קאב״טעט פונט נאדווענ ינן כאר.א-־<-״ טיט; ׳ערוט-פדיז א , די הענט ט.יו; ז<; און דעריכיט<ױ- װע׳ רעטא, ק דא,־,י קר נ< א נאטער־פױ׳ו — או נ נ״כט צ,-, 1— נדי זײן טוך זאר דארורך טאקוטע, ד• י-יעני.עך-־טטאו קסטע רעק .א-־ע .־אר דע, טיענט״צה״ט. א נא-עי.-ט, ז נ ט טא,־ כוטק״ט. א נאטע.- ״,-ז ווא׳/ט טיט א״נטאר פאדנרעטעדט עיע-ט׳סך א■־; ו״נדערטטאך ר טאריטנױ״טונג טיין דעכ װעױק. ייאט ו ^ייקע - ך אנט׳ ע^- די ר״טיט;. אנער די נאציפיטט; פון א־נע פינוה ׳ע. ._ װעי,ן , דאז קע ,־וערק אװעקיטיטער; אץ דער ו ״ פו, גיעה״ריקטע אנ^ -נןו״נט- ביכע,־. רעטארקכ כוך נזוז קודכ-כר דעדגרײכ; צו די, ו,עי.נע גיעהער; נאך;״כט צוט פאצ פיזט; צו די, וזעי.בע 1,אטן װ־נצ ק*, נעי. _ו פ,, רער טרחטה, װי ד״טיטראנדט ט־ריאנע; פ״ט ז״עד ,וננער אץ נױט; צו רץ װערכע האס; װ נצ־קער נאװוטטז-נ-ק די כי•.ר,-.יה, ,י1 די נעיכוװירענע פאצ-פ־סט;. ראנ ד^ז־קע בוך ני,-ז טע; או ך אר״נ- יטטופ; אץ די הענט פו; דץ ווע .כע האנ; ז ך יטוץ אצנעװוינט פץ!'יענ נעהאנק װענ; הענ יעקר א., פא,׳ ויאדנ פץ ז ׳ע _■ .חסה, א,, װערכע ײיר; אכ־ר-נסט; פאדגעכ,, אז די דהחב־ת >. , נ־אן-, טדאץ ארעכ, א געה״טער בראטעד אויפ; נו־ פון דעד ביענטיטה״ט. רעבואדקכ בוך װעט זיכער ד*,־ װענ; אוי• דעױ װאניטאר פאד יטרוכ אץ ״טכרד-ק-ט אויך דער עדד, װי ד• טיטץ נאבער־פד-ז־בא- רוינטיע נאב״וננע; פץ די תער; ׳טטדעזעבוא;, בריאן אץ טיטענוכעד- ריץ צוזאטעננענוטע;. א נוך קאז פאדגעכ; װער;. א.ץ אט ו־א טאקע איז ד■ נעפא־ רעטארקס נוך איז אזא זערטץ נוך, װאכ די טענט״טה״ט ט-^ר ז-ך נייטט• פארנ נעז אװעקצויטטיעי;; אז א זייט. עריק טאריא רעטארקכ נוך טוז װער; דעה רעבעה־קער טא- נוטענט א־נעה ד• טיייאנע; געפארענע אץ דער ײערט־טרחטה,— דער רענעדיקער, זזייר דאס ראזיקע נוך טוז או; װעט ירענ; אץ אונ- זעדע הערצער אוז טוחות, נדי צו הארט; װאך אינזער יטטארק;, פיאטיק; פדאטעסט קענ; דעכ ״טנעו;, קענ; דער וױרדק״ט אץ ־טטוץ פון טרהטהי פו; •־װעדי•־: טרדני פאדרעדעד װ י ן װ א ד ג ט ׳טאפטרענע ״ד״טע צײטיטריפט;. עס איז א,״ך געװע; אץ װץ צו- ריק טיט עטרעבע יאה א פיץ ״ד״ט טעאטער, ״די ייד״טע פארקס- בינע״, טיט א ברײט-פארצװײנטער טיטנרידעריטאפט, ,ױערבע איז נעװע; טיט י״ב אץ רעב; געבונזץ צו ז״עד טעאטער, םיזענעז גע- ײע; א,״ך פאריטי״דענע קורטור-קרײז;, — הכרי די ארע אינכטי- טוציעב, ײערנע טדאג; אין ןיך א,ץ אריך זיך דאכ ״ד״טע װארט א,ץ דאכ ״ד״טע קורטור-יטאפ; אוטעטוכ, אץ נאד דער ,ױערט. אץ פרוציכ, אץ רויך פץ די רעצטע פאר יאד, איז דאס ארץ אויבגע- ,־ונע;. איצט איז ײץ פאד דעד ײד״טער קויטור, פאד דעכ ײדי״ט; יטאפ; א פוכט ארט, א ײיסטענ״ט. אץ די ארע יטטועס; טיט ד• ארטע, ערטערע, ױנגערע א,ץ ױננע פרײנד פץ ײדי״ט, װעג; דעכ טרויעריק-טדאנ״ט; צויטטאנד פץ דענ ייד״ט; װארט אץ װץ, הערט טע; פאר״טײדענע תיטונות, פארענטפערוננע;, באװײז; אץ דערקרערונגע;. װעאבע דאיפ; נא- רעבטיק; דאס נארנ״טט-טו;, די קורטור-װ״סטענייט. עם קוטע; אויך א; א יטיער צוריק-נאװ״ז;, ײערכע איבערצײנ; אץ דעב היפוך.?'םפר^ריישזז ב?עםער נזם, 26 (!7>) דאס איז א; אור-קראפטיק-טענרעכע,־, ׳אדערדיק-נעזונטער או; קרוגער נריק אויץ דעד טררוטה ארה אזערכע, די טרדטה יטט״ט דארט הױר-נאקעט אץ איר אפיטטויסנריק״ט. דעכיאדקס בוך איז די טעכטיקבטע אנטי-םרחטה-פדעדיקערײ, װערבע א־ז װע;-ב איז איבעדגענענ; נעװאר; אויץ פאפיר, — קענ; דער טרחטח, װאנ ד־ צױויריזאציע דאט גענוטע; אונטעד א־ר יטוץ א,ץ נאיטידטוננ. ד• דאזיקע פ־עדיקעד״ טאר;״טט יטטא־נ;. טע; טאר ז :״טט אװעק״טטעי.; אן א זי־ט אץ ביכעד-יטאנק. די דאזיקע פו -־ דיקער״ טוז אץ אונזערע ר,י*,־*ער א,ץ טודות א״ננעק, *_ ,־ו־*,־; ב״ט פראטענריקע אותיות; עריק טאר א ,־עטאױק איז דער אזביבאקאנטעד זע נעד, יאבער נ״טט יענער אוטנאקאנטער זערנעד, װערכער ׳טי.אפט אנטע,־ יטט״- נער טיט טא״ענטעט״ט-דעריט-טרנר קע אויפיטר פט; אץ פאטריא- ט ׳ט-פאדהעררעכנדיקע נר-תטידב. ער איז דער אוטנאקאנטער זע.- נער א; א פאטערראנר, — רער ארעטער טארטירע,־ פו; דער ב .־בית. אץ ער רערטי! :אך יוי <ר רעדעי אז] א*ך הא,,*, אז ד<ר נגןןרוועג'*^',*״ *?אדע:ט װעמ איב דערר׳עח. ר ע כו א ר ק ד א ר,* א ו נ־ ב א ד י: ג ט כ א ק ו ט ע ן ד ע *צ י ו ם ־ ״ ר י ז. איך װא?ט בויד נעוװ:ט־.ך אז דער דזעד *עטרע־ זעבואן, בו.עיע אריפטיד בריאן און סער א;יטטין ט״עעבו-עריײ; - ■ רי דרײ יעצמע :אבער־פריז־טרענער פאר יטרוט, — זאין ז־ך צו־ זאנדעגקובוען און אנרופן רעניא־קכ :אכוען פאר דעד קער״עריעאפט, װאם האט צו בא׳טטיכוען איבעד רעס :אבער־פרױ פא;־ ־נ*?ופ. א.ן אױב זײ קאנען :״עט צװי״ען זיך אדודכקזניען װעגן אט דעב ״עריט, זאר עס טון פריטײ<*,־= :אנפען — א;יך א טיענעי פו:ב נז־זבע?- פריז פאד ״טלום, אין דװקא אזא אײנער, װעיכער האט בזער װי א:־ דעדע געהאט די נערעננהײט זיך צוצוקוקן צום נאך־טרחביה־ערנט. אלבעיט עננסטרעם*) האט דערקרעיט, אז רעטארקפ בוך איז דאפ באדײטגדיקסטע בוך פון אונזער יארהונדערט. ארבעדט ענג־ פטרעב איז טיטנהיד פון דעד •״װעד״טער אקאדעבייע, װערכער פאר- טײרט רעב :אבער-פדיז פאר ריטעיאט.יר צי רארפט דען נ״בט רעטארק, צוריב זײן בוך ״אויפן ניערב־פראגט קײן •פופ :ײעפ־, פאדדעכגט װערץ צו די, װערבע האבן נעטון דער סענטיטהײט גראי־ *) אלבעיט ענגסנזייעפ, בא־־ימהעי זוװעדי׳צע־ הומאריכט, 8יא־ פעסאי־ פון קא־יקאכרי־צײבענען אין דעי *בטאקהא־מעי קונפט־הויבזזול. מיטגליד פון די ״18 אומזזצעיבלענע״ פון דע,־ •בװעדילזער אקאדעמיע, אײנער פון די גרעסבע מײבטער פון דער •הװעדײגע־ פי־אזע. נ ח ם ן ם ײ ז י ל , $ ר ש ע ד א ם ײ ד י ש ע א ״די׳עעד ייטוב ני ט א באפערקעד;;נ םון איבער (*$ טױזנט ײדן, װערכע זענען קאנצעכטרירט אין אײן איט, — און כבועט קייגע כיטגיב פון א ״עאפערי״ט ײד״פ קורטור־רעבן. א *בטאט בייט אזא רײכער ײדי״טער באפערקערוגנ און טיט אזא איגטערעפאנטער הויך־קולטורערער איגטערינענץ, און פאר דער ״ד״עער קורטור ־י- א דדבר. קרענערע, •פװאכערע ײד״טע קיבוציב אין אײראפע, אין אביע־ ריקע, אין אפריקע און וװ :״טט, — פארטאגן א ײדייטע טאנ־פיעפע, ײדי״טע װאבנ׳טריפטן, אן אינטענסיװע ײדייצע ׳פור־םאװעגו::, א *פטענריקן ײדי״טן טעאטער. א פארראגפ־װעז;, ײדייטע ביבריא־ טעקן״ פיר אפגעיוער פון ײד־״טע ביבער, אין דעפ גרויסן ײד״טן װין איז פון דעב ארעס קײן זכר נײטטא. טיט א סו יאי צוריק איז אין װין נעװען א טענרעכע ײדי״טע צײטוננ בײט א טיראז״ט פון א טו—<_ױ טויזנט עקז. (אנדערע זאגן-— ביז 20 טויז. עקז.), געװען אויך א חוד״ט־זעורנאי טיט א נרייםער צאר רעזער, דערנאך אויך — פאר״טײדענע ריטעראר״פע, נעזער־