Literarishe bleter · 1929-06-05 · 27 (5.6.1929) · p. Seite 531

זײס /3כ ^יססר^ריישס ב?עסטר 3זם. 27 (270) * ט ע ר א ט ו ר װ ע ל ט ־ ל נישט יענע ער״בערפ, וועדבע יאגן זיך נאד דער א״נזאםק״ט און בא־ האלמן זיך אוים ערגעץ אין א הע?, בעח ז״ װילן ארבעטן. בעח איו ׳םר״ב א פיעםע, מוז דאם לעבן #ולםירן ארום מיר. איך םוז האבן דעם ליארם פון די דר״ הונדערט אויםאםאבילן, װעלכע פליען פארביי םיין פענםטער יעדע פערטל זועה. אין פאריז איז אויר םרעבטיק, און עס קאן ק״ן גרעםערעד גענופ נישט ז״ן, װי צו זיזון אין בין־השמשות אויף דער טערןןםע פון א קל״נעם עאפע, אויםגוטרינםען א פאר טעםלעך עבטע /••׳ פאריזער קאווע, און נאבדעם אװעק *ו זיך אין וויסער און ארבעטן ביזן גראען באגינען. פי״טיק: אויף סאדנארס שרייבטיש ליגט א הויפן םאנוםקריפטן אנגעפיקעוועט פיט קל״נע אוהױתלעך. ״34 זייטן זענען שוין פארטיק״— זאגט םאדנאר. ווען מ״■ זענען שפעטער נעזעםן ביים אװנטברויט, האט מאדנאר פארצ״בנט עפעס אויף דער אנדעי ז״ט פון דער שפ״זקארטע :אך דעם האט ער נעזאגט: ״איך האב אנגעצ״בנט די פצענע, אויף וועדבע םיװעט אויפנעפירט וועין מ״ן נ״סטע ווערק״. שבת: אום צוו״ באטאג קלינגט מ״ן טעלעפאן. מאלנאר זאגט םיר אן דורבן טעלעפאן, אז אים איז געבליבן צו ארבעטן נאך א שזןה און אז איך זאל ווארטן אויף אים. אום אבט אזייגער טרעף איך זיך מים םאד־ נאר: ״גאט צו דאנקעו״ — זאגט ער — ״איך האב שוין פארענדיקט. אבער איך װיל מער נישט אנקוקן דעם מאנוםקריפט דא אין בערלין. װען איך וועל זיך אומקערן אין בודאפעשט וועל איך זיך נעסען צו אים." ספאםער קאמינםע'! ג^סטדאלן ■־ י ״װילנער אנסאפבי״ גראש םיח די באװאוםטע ארטיסן נחמה, האדיש, חאש, ״< לײב שריפטזעצער טןזג־טעגלעד! טאג טעגלעךן ה. לײוױהס מיססעריע אין 3 אקטן אין א נײער אינםצעניזאציע און רעזשי םין מארק ארנשטײן די עװײטע ■רעםיערע די גאלדענע הײט ־׳< י. ל. פר׳ו אדמיניססראטיװער לײסער ױסף װײסהאף אין נואנטעװידעא קען טע; אבאנירן די יד־ייטערארישע בלעטער״ מיט די פרעכויע, װי אויך באקוטען ארע אויכגאבן פרן קאאפ. ״ביכער״ בײ ע. זאטארפקי. 16 סחזסזסם מאקסים ג$רקי װעגן דער נײ־סאװעטישער ציטעראטור מאקסים גארקי, ײאם איז ערשט צוריקגעקוםען קײן ראטנםאר״ באנד, איז ארויםגעמראםן אויף דעם אלרוסלענדישן צוזאמענפאר פון די פויערשע שרײבער מימ א קורצער באגריסונג. צווישן אנדערן האמ ער געזאגמ: ״װײניק ארבעט מען נ#ך בײ אוגז איבערן װארט״ אפטםאל איז נישם אונטערצושײדן פון אײן שרײבער ביז דעם צװײטן. אין דער צײמ׳ ווען אין דעם אוצר פון דער רוסישער פאלקס־שפראך װאלט זיך ו.עפ״.נען גענוג ווערטער, כדי זײ זאלן פולמ, שמארק, דײמלעך אויספורעמען זײער מאםעריאל. מען ק#ן זיך לערנען די רוסישע שפראך בײ די קלא־ םיקער״ אבער נאך בעסער איז צו לערנען זיך בײם אור־קוואל — ביים פאלק. אפטמאל װערם אוגזער ליטעראםוי איבערגעל#דן מיט זאכן. לאמיר זא;ן, עס איז אנגעשריבן אויך װעלכן שטול עם זיצט דער העלד״ און װער איז ער, דער ד*זיקער העלד, איז אוספארשטענדלעך. זאכן זענען נוימיק, אבער אזוינע, װאס ז#לן כאראקטעריזירן דעם מענטשן. מען דארף נאר מער אויפםערקזאמקייט צופ מענטשן. ער איז שטענדיק געװען סאי מיר די מעמע. ״אפטמאל פארשטײט מען בײ אונז נישט ריכטיק דאס, װאס די אידעאלאגיע איז אפגעריסן פון דער ווירקלעכקיים. עס איז כלל נישט נוימיק, אז דער שרײבער זאל דערקלערן יעדע באוועגונג פון זײן העלד מיט א ציטאטע פונם ״אלף־בית פונם קאמוניזם״. אבער די מענטשן, װאס װעגן זײ שרײבט זיך, האבן איבערגעלעבט די גױיסע אקטאבער־טעג און עס איז קלאר, אז זײ קאנען נישט רײדן מים דער שפראך פון גריעב אוס־ פענסקיס העלדן. װען אבער דער שרײבער געפינם די נײע שפיאך, קומצ שוין םון זיך אלײן די ארגאנישקײט פונם װערק, קומט די קראפצ. די פארביקײם און פילבארקײט פון דער שפראך. ״איז דערלויבט מיר צו װינטשן אויף װײטער די אנטװיקלונג פון אונזער לימעראטור, װינטשן אײך אלדןןס גומס, ענערגיע. אײגגע־ שפארמקײם, די פעיקייט צו זיצן צו האלבע שעהן אייער א פראזע, כדי זי זאל שלאגן דעם לײענער. ערלויבט צו װינט-ז אײך כת, שטרעבונג צו נצחון און צו שאפונג,,. װי פראנץ מאצנאר האט אננע״טריבן א דר^כזע דער שריפמשטעלעי־ אלעקסאנדר לעסטיען, װעלכער האט אין בערלין פארבראכט אײניקע װאכן צוזאםען מימ דעב בארימטן אונגארישן דראמא־ טורג מאלנאר, שילדערמ זײנע באגעגגישן מיט דעם דראמאטורג און בא־ שרײבם, װי עד איבעט אזן װי ער האמ אין טשך פון זעקם טעג אנגע־ שריבן א פיעםע: מאנםיק: האלבע נאכט האט פראנץ מאלגאר ארויסגענומען פון קע־ שענע א שאכטל פאפירזןסן, מימ א בלײפעדער ה*ט עי אנגעשריבן אויף דער אנדערער זײט פון שאבטל א פאר ווערטער. נןןכדעם האט ער דאכ צו־ ריק ארײנגעלייגמ אין קעשענע. אין א האלבע שעה ארוש האט עי זוײטעי ארויסגענומען דאס שאכטל און װידער געמאכט אויף דעם א פאר :אטיצן. אזייגער אײנס האט ער פארלאזן דעס רעסטאראן און אוועק אין זיין צי־ םער שלאםן. דינסטיק: ״נעכטן בין איך שפעט אײנגעשראפן״, — מיט די װער־ טער האמ מיך באגעגנט ס*לנאר, ווען מיר ה$בן זיך אין אוונט געטראפן. :אך דעם האט ער געזאגם: ״בעת איך האב פארלאשן די עלעקטריע אין מײן צימער, איז דער זײגער שוין געװים געווען זעקס. די גאנצע צייט בין איך ארומגעגאנגען איבער מײן צימער אהין און צוריק און איך האב דעם געפיל, אז איך װעל באלד אנהויבן עפעס צו שרײבן״. אין סשך םון דעם אוונט האט סאלנאר עטלעכע מאל ארויסגענומען זײן נאטיץ־ביכל און פאי־ צײכנט אײנצלנע װערמער און פראזעס. ״די נאטיצן מערן זיך אלץ״ — האט ער צופרידן געזאגם. מיםוואך: נאך םימאג האט מאלנאר צו םיר געזאגט: ״הײנט גײ איך גישם ארויס פון שמוב. דעם גאגצן טאג האב איך שוין געפאטשקעצ. אבער גישמ געקוקט אויף דעם, וויל איך נאך אביסל ארבעטן״. די גאנצע :אכם ביז באגינען איז געװען ליכםיק אין מאלנארס צימער. דאנערשמיק: בעת איך האב הײנמ געםראםן מאלנארן, האט ער צו טיר געזאגם: הײנמ גייען מיר אין װינטער־גארםן. הײנט װעל איך נישט מער שרײבן. סיגלוסמ זיך מיך הערן אביסל םוזיק און זען קונצן. אגב איז בערלין א גרויםארםיקער ארט צו ארבעםן, און איך פאישמײ באמת