Literarishe bleter · 1929-06-05 · 27 (5.6.1929) · p. Seite 529

זײם 529?יסעדזןדי׳מע ב7כסכר נום. 27 (270) דער פרעפעקטור דערפריידייןט טיט דער איןטיװקײט פון זייער דיקטאטאר, האבן די פאאיצ־אנטן דעפיאירט דיט טוט און •טטארץ. דער דיקטאטאר האט פון א בארקאן אויפגענוטען די רעװי, און גע־ קראפט דיט די הענט פון נחת נאך דער ערעזטער אויפרעבוגגס־באװענוננ, איז עד ױידער צוריק ארײננעפאאן אין זײן אדאאיקער אפאטיע. אויפן דריטן טאג, נאך דעב דארגנדיקן ראפארט, נאך די קאנװענציאנעאיע באדערקונגען, אז אין רעי דאובה הער־סט רו און אז דיהאט נ״בט פארנאטירט קײן ׳טוס פאאן פון אנרירן די זעאבסט- הער׳שונג, האט ד־ קאנצעראריע דיטנעטײאט דעפ דיקטאטא־, אז סיאיז אודבאדיננט נויטיק אויפסנײ צו רעפינירן רעס באגר-ז פון װירער׳שפעניקונג און רעסיננירן א פאר פארברעכער װייא די פא־ איציי אן פאי־ברעבער הייבט אן צװ״פאען אין איד אייטענטייטער רעאאקײט. אינס ענטפער אויפן ראפארט האט דער זקן אודדערװארטעט זיך אויפגעאעבט או; האט ציס עריטטן דאא אא־ין געפאדערט א פע־ דער און פאפיר א-ן א האאבע יעעה ארוס האט }{,--ה רי דויערן פון סיטע ז־ך באװיזן א דעקרעט, װאס האט אוי־ דעס ׳סאעפעריקן אינזעאע א־ויסנערופן אן אי־סערגעװיינאעבע אויפרודערוננ.אויט דעס רעקרעט זענען אאע אײנװוינער פון דעס א־נזעאע רי באאנרע, רערקאעדט געװארן אאס יעונאיס פון דער דרובה אין דער אינטער-טי־דונג צו ־־ ב־רגער — ברונעטי;. רי רעבט־רענירגדיקע פאאיציי-קארדעס האט דען באפויאן צו איקװיד רן די נייע פאי־ברעבער אין ברסך פון קורצ- סטער צייט, נייעט איבערקאויבנד־ק ד■ דיטאען. דעס ראזיקן אװנט האט ראס א־נזא סיטע אויסנעזען, װי אין א־רע בעסטע צ״טן. פונס פרעפעקטור־טי-ער זענען אי־נער נאבז צװײטן ארויסגענאננען באװאפנטע פאטראין און זענען כס־ר פאר־ ישװונדן געװארן א-ן ר־ טונקעאע געםיעך, די פארברעבעי־ביאנ־ינס האבן זיך פאיבאריקארירט אין י״ערע װוינוננס־הייזער, ד• אבאאװע האט נעדויערט דר״ טעג אין זיך אין פיי ערטער פארביטן אין באו־ טײקע צוזאדעניטטויסן. צוס סו־ פון רריטן טאג זענען ר■ פא־ברע־ בע־ אויסנעפאננען נעװארן און צונעיטטעאט אין ד־ פאריצ״א״טע ארעםטן. אוי? רעס אינזא סיטע האט װידער נעהעריטט רו. אויסנעיטעפט פין דער אויסערנעװייניעבער ׳ענערנ־ע-אויסרא- דוננ, איז דער דיקטאטאר צוד־ק אװעקנעפאאן אין אזא אפאטיע- צויטטאנ־אז סיאיז אפיאו אידדעגאעך נעװע״ער זאא א״ענען דיטאנ- מעגאעבע ראפאיט;. רעזודירנדיק די אויבנדעדדאנטע גע־טעענ״טן, זענען דיר גע־ צװיננען או־פצודריקן די צװ״פאהאפטיקייט, צי סיװאאט דעב דו טיקן אינזא נעאוננען אפצוראטעװען רי נוצאעבע פאאיצ״-אינסטי־ טוציע, װען יעס פאריטאאפענעס דיקטאטאר װאאט נ״טט אנטקעננ־ געקודען ר• או־ך פאריטראפענע, נאד דער קאנסעקװענטע דזיטידע. אויטאייזייצע אי־ערזעצונג: ׳ט. א. ׳טנ״דערדאן ראס גאנצע אינזא האט דעס טאג א קאונג-געטון מיט אײן נרויםן פאראײכטערוננם-אטעם. די פאאיצײ־אינםטיטוציע אאס אזעאכע. איז אפנעראטעװעט נעװאר;. די דערפרײדיקטע פאאי־ צ-אנטן האבן דוטיק געיטפאנס, קאינגענדיק דיש די אפצאסן או־פן אספאאט, גאײך װי זײ װאאטן באגערט זיך צו פארז־כערן אין ז״ער אודצווײפאהאפטער רעאאקײמ. האט דאס אינזל סי אויםגעזען, װי אין אי (די צ״בגונג — פון דעי רוםיזזער אויפגאבע) אבער דיטן אדויסנעבן דעס אויפרוך האט ד- ארבעטסאאזי־ ק״ט נייטט אויפגעהערט. קעגן דער דאבט פון דעס ני־עס דיקטא־ טאר האט קײנער נייטט געקאערט ארויםצוטרעטן. צואיב װאם דער באגריך פון װידעריטפעניקונג, א־ן באצוג צו דער נייער דאוכה, א-ז פארבאיבן אין רער פפערע פון ר״נער טעאריע. א־ן א פאר טעג ארום, זעענריק, אז קײנער טוט אים נייטט ק״ן יטאעכטס, איז דער זקן נעװארן רעדעװדיקער און זיך געאאזט צװערן פערזענאעך אר״נצובאיקן א־ן די דאוכה־ענינ־ס. די עדיטטע, זעאבסטיטטענדיקע פארארדנוננ פון דעס נ״עס דיקטאטאר זענען נעװען די גרויסע דאנעװרען אויפן פראץ פאר כ ן צי׳לי/ גיןסנ1ו;/?זס״ו; ל־־יטערארישע שװאל־בו, אדער הראעז *ײןיו גאל־־יציע? אין נאאיציע איז אר״ן אין דער דאדע דער אאזוננ; ״נאאיצ־ע ראטור און פארני־עסערן אכא־הפחות דעס ביכער-אפזאץ. װאאט דען אזא ״סעפאראטיסט״טע באװעגונג״ אין דער ײד״טער איטעראטור אפיטר גערארפט אונטעריטטיצ;. דערװ״א האבן דיר נאך נ״טט אזא איבערפאוס פון איטעדאר״טע בחות, װעאכע זאאן ז־ך פירן אודבא- קװעס אין א " ן איטעראר״טן צענטער אין פויאן אין דוזן יטאפן באזונדערע קרײזאעך. אין קעננט״א העריטן א־צט אודעטוס צענט־ ראאיזאציע־טענדענצן, װאס דארפן א־ן פען־קאובן פארײנ־קן אאע יטרײבעד פון א באיטטידטער איטעראטור און נ״טט זײ צעיטײדן װאס ישי־ך נאריציע, װאאט דער אויביקער אאזוננ נעװען בא־ רעכט־קט, ווען גאאיציע זאא זיין א באזונדערע דיינה און נ״טט האבן ק״ן רירעקטן קאנטאקט דיטן א־בעריקן טײא פון פויא;, װיי דאס איז נעװען פא־ דער װעאט-דאחדה ה״נט אבער באדיט דען דוז ווידער יטאפן ייד״טע איטעראטורן״ א יטײנער אאזוננ, װאס איז נעװארן באאר זי״ער פאפיאעד אבער אז איטעראטור זאא זיך קאנען יטאפן באויז אן-ה דער קאדאנ־ רע פון אאזוננען, נאװבן די קאדאנדירן אא״ן ז־כער אויך נ״טט. א הוצרעס איז א פראגע צי ״דוז״ גאאיציע יטאפן באזונדער ״ד״טע איטעראטור און צי זענען טאקע נויטיק רעגיאנארע, ארער פראװינ־ צער איטעראטוד־צענטערס אין פויא;. אין דעס פאא װאאט דער אאזוננ נ״טט נעדארפט באנרענעצן זיך אויף גאאיצ־ע, נאר װערן אויסגעיטפר״ט אויך װאאין, פאאעםיע, אדער נאר פאר יעדער װא־ יעװודסטװע באזונדער װען דאס זאא העאפן די אנטװיקאוננ פון דער ״ד״טעד איטע־