Literarishe bleter · 1929-06-05 · 27 (5.6.1929) · p. Seite 527

1״ס 527?'םסר&רישס ב7סםםר 011. 27 (270)* נוםענע םים און אננעצונדן דאם קאײנע רויטע אעםפער;; די זרנה האט •עװער געקרעכצט, געטראכט, אז םער דא פארבאײבן צוזאםען מיט רי •עדים טאר זי נישט, נעיטעםטשעט א תםיאה און אנ־דערנע- קניט פאר דעם הײאיקן ביאדא — געװײנט און ה יט נעבעטן בײ יעזוסן ער זאא זי װאס ניכער אויםאײזן פון דעם טײ״ .אני׳שן הויז... פארריםטע דיקע מויער אקענן פענסטער האט זין־ צוגערוקט צו די סאמע ׳שויבן, נעהויכט מיט אימה פוז אאע אירע יכפארטן און רע־ בער אין דער אײדיקער קעאט האט מען נעהערט דאס שרעפן זיך פון דיקע מייז, א אומםאריטטענדרעך רודערן. עפעם האט נעפראטערמ איבערן קאפ ׳עארכנדיק און קיר, װי ס־זאר פריען א פרעדערמויז. די ארטע האט ני׳טט נעקאנט א״נדריםרען, אויםנעטטאנען מיט אפנע־ ב ר ו נ א ייע׳שיעבסקי די דעפופליק פעלעװיל (א קא3'ס? פ?/ ״ב״פארברבן פאריז״) זיך פון זײט אויו' זײט, האט דער חיר רעקאק פאררויכערט א פא־ פיראס ער האט א קוק־געטון אויפן זײנערר. פיר ער האט פארענ־ דיקט דעם פאפיראם, ער איז אויפנעיעטאנען, אננעצונדן דאס ריכט. צונענאננען צו דער בױרקע. פון דער ׳פופראד האט ער ארויסנעצױגן א דיקן ברוריאן אין א צעראטענער הירע, ײאס איז נערענן טיך בא־ הארטן אונםער רי ראפארטן, און אים פאנאנדערגערײנט אויפן טייפ. אן קײנעמס ײיםן האט דער חבר רעקאק נעיעריבן די נע׳םיב- טע פון פארדזשוםעמן פאריז. װעגן דעם, אז ער האט זיך אמאר פארנוםען מיט ריטעראטור, האט װײניק־װער נעװוסט אין דער ױננט האט ער נעיעריבן רידער מ׳עםעות, גארני׳פט קײן יטרעכטע ער האט עס עוין םון ראננ אױפנעהערט. ער האט זיך נעיעעמט םיט זײנע ריטערארייטע םעיקײטן, פונקט װי מיט זײן ערודיציע און זײן אינטערינענטייטע אפיטטאמוננ. װי א װירדע קאץ האט ער זיך אנ- נעשפיצט מיט דער שטײפהאריקײט, מיט די יטטעכערס פון זערנע- רישן רעקםיקאן, מיט דער ראפידאדעד און נראבער אויםפירוננ די אומאויפהעררעכע פאריטפרײטוננ פון דער דזשומע האבן אין אים באפעםטיקט די זיכערקײט, אז פאריז איז אין דער ריגנ םון קארדאן פארמשפט אויר אויםשטארבן, אז םיװעט נישט אנטרינען װערן םון איר קײן אײן רעבעדיקער נםש. אםת, בארד פון דער ערשטער רנע, זינט םיאיז אנטשטאנען די רעפובריק. איז אויםן באםער פון צ ק. אונטערנענוםען נעװארן רי ענערגישםטע םיטרען צו באקעמפן די םנפה נעניםנדיק םון דער מהומה, װאס איז אנטשטאנען אין די צעװירדעײעמע בורזשואזע קװארטארן, האט די רעפובריק בערעײיר אין א מוטיקז אנםאר פאר־ נומען דעם פאםטער־אינםטיטוט און מיט ראסט־אויטאמאבירן אי־ בערגעפירט אוי״ איר טעריטאריע זײן גאנצז אינװענטאר אין די מוםטערהאםט־א״ננעאררנטע ראבאראטאריעם האבן צעניריקער גערערטע, װאס האבן זיך נעװידםעט דער זאך םונם פדארעטאריאט, טאנ און נאכט םיט אז איבערםענטשרעכער אנשטרעננוננ נעארבעט אויי* א מיטר אומשעירעד צו מאכן רעם שטערברעכז באקציר טאג־ טענרעך האט מעז נעםאכט פרװו־אײנשיפריצוננען פוז נײ־דערפינ־ דענע הײר־םערומס, װאם האבן אבער פונקט װי די פריערדיקע. ינישט נעברעננט די נויטיקע דעזורטאטן נאד א חודש פון א רעזורטאטראזן קאמיו, האמ דער חבר_ רעקאק אויפנעהערט נלײבן אין דער מענרעכקײט פון א גינםטיקן דעזורטאט אויד די פארפאי׳ן. ײאם האבן זיד ארום אפנעשפירט. האט ער נעקוקט מיט דער נײגיריק״ט פון א נאטורװיםנשאפטרעד. װאם אבסערװירט ראם אפשטארבן פון די קעםעררעך ער האט גע־ ריטן צוריב רעם. װאם אײ' פיר דאקימענטארער מאטעריאא װעט אוםזיםט פארפארן װערן, ער ײעט קײנמאר נישט װערן רי דעראבע־ רוננ פון דער מענטשהײט דער נעדאנק האט אים נעפײניקט דורד די נעכט םיװערן ארע אײםשטארבן, סיײעט נישט ברײבן קײנער װאם זאר פאר די קוםענדיקע רורות קאנען פארשמערן די אומפארנעם־ רעכע און םשונהדיקע נעשיכטע פון דער שטאט ער האט ענדרעך באשראסן ארײן, געהײם. אויפן םמד םון די צונייםגעקריבענע םאטעדיארן, דערצײריננען און ארײן-נעזעענע פאקטן אויפצושרײבן די בראניק פון דער שטאט ער ײעט שטארבן. (םיף) בעת דער חבר רעקאק איז פארבריבן ארײן אין צימער, האט שוין אינדרויםן נעטאגט, און אויף די פענסטער, די םארקאפטשעטע מיט דער םאזשע פון נאכט, האט מיט א מאטאװע-װײםן װיטראזש זיך אינקרוםטירט די קרײנע אר־ײערט םון דער גאם. דער חבר רעקאק האט אראפנעװארםן דעם מאנטר, זיך אוים־ נעצויגן אויפן בעט און געפרװוט אײנשראפ;. רער חרום, ײאם איז שוין א״נמאר אײעקנעטריבן נעײארן, האט זיך שוין נישט אומנע־ קערט. רעקאק האט אויםנעצוינן די האנט צו דער פאריצע און אראפ- נענומען א בוך. ער האט אויפגעעפנט. רענין; ״די אויפגאבן פונם פרארעטאריאט״. ער האט נעפרוײט רײענען. די נעדאנקען, װי טאטשענדיקע װערעמרעך, ײאם האבן זיך נישט נעקאנט אר״נבאקומען אין םח ארײן, האבן זיך ברונזע אום- נעקערט צװישן די שװארצע שורות-בײטן. רער חבר רעקאק האט אװעקנערײנט דאם בוך און זיך אײננעקוקט אין םופיט. םון ערגעץ, פונם זכרון־שפינר, האט, ווי א פארשפעטיקט אפ־ שראנן זיך, אויפנעטויכט א טונקר־בתין, םון װינטן נעשמיםן פנים, םיהאבן אפנעקרוננען װערטער פשוטע, צעשםײכרטע: ״זײ װערן רערהרנענען, ײערן ז״ אויםהרנענען א צען ױנגען. צען איז דאך נישט די נאנצע קאמונע. מידארף פרוײן״. דער חבר רעקאק האט זיך צעשמײכרט: אמביציע? מוטיקײט?׳ אדער טאקע באמת א שטארקע ריבשאפט פאר דער קאמונע? ער האט זיךבאנעננט מיט די מענטשן יעדן טאנ, םון יארן אן, פנים־אר־פנים נאך אין אוניװערסיטעט, איז דער זון פונם ארעמען נימנאזיע ־ רערער נעראפן פון דער םטודענטישער נאר ־ קיך אויף דער פארזאמרוננ, כדי אויף א קאנקרעטן אופן צו קאנטרארירן די שװארצע ציפערם פון דער סטאטיסטיק. ער האט זיך אויםנע־ רערנט צו קוקן אין די אויגן, פון די קנ״טשן, פון דעם אקצענט םון די אויסרופן אדויםצורײענען רי טיפע עײרה, רי אומםארהײרטע. די קאנקרעטע; אין קאנטור פון די בײ א נערעננהײט ארויםנעװאר- פענע, סאקראםענטארע װערטעח ״פרארעטאריאט״, ״אימפעריא־ ריזם״, האט ער דערקענט די ציפערם פון די אפגעהאקטע רוינען, דעם קאריבעד פון די דורכנערעבטע דערנידערוננען. און פתצים— הערע, ברויע אויגן, א שםײכר און טויט. דער אײנפרום פון א רא■ מאנטישער רעקטוד? הערדישקײט? אויף דער בױרקע האט א קרוננ־נעטון דער טערעפאן. דער חבר רעקאק איז אויפנעשטאנען, אפגענומען דעם רא־ פארט, רערנאך האט ער אין דער שװארצער םושרע פון טרײבר איבערנעחזרט עטרעכע פאראררנוננען. אויסציענדיק זיך נאכאמאר אויפן הארטן זערנערישן בעמ, מימן פנים צו דער װאנט, פארמאכנ־ ריק שוין די אוינן צום שראף, האט ער א טראכט געטו;: — ז״ װערן דעם ױננ זיכער דערהרנענען. און סיאיז א שאד ־י דזשומע ײעט אדורך, םיײעט דארפן בויען די קאמונע — מיװעט ־אן אזערכע באדארפן װאם-מער און םיט די ריפן ערגעץ אין חרום, װי אן אויםנערערנטע רעקציע; — אבער דעמארט װער איך שוין אויך נישט זײן... דער ש׳ראף איז אבער דאך נישט נעקוםען. איבערדרײענדיק