Literarishe bleter · 1929-06-28 · 26 (28.6.1929) · p. Seite 503

זײב 503?1 צויזן אדער ײדן, נאר טענטשן — אנאציאנארע. דורך די פאר׳טײדענע נעזעאשאפטאעכע קאטאקאיזמען אין גרויזאטע נעיעעענייט;, באװ״זט יא־טיענםקי אויױ א טײםטערהאפטן אופן ארײנצודריננען אין דער פארבארגענער פםיכיק פון זײנע העאדן, ער באװ״זט ז״ער נאקעטע ניעטי טיט אלע נױאנםאדטיקע איבערהעבוננען. דער אירעאראנייטער אונטעריםיאק פון דעם בוך איז א קרא- רעד יאיעיענםקי זעט ני׳עט אנדערים פאר די טעגאעכק״ט פון א רעװאלוציע, װי נאר דורך עפעס אן אויםטעראי.״ע נעי״עענ״״ דורך א טגפה* װאפ ראדפ אויםראטן די געזעריטאפטרעכע פאראזיטן. פארניכטן די בורזיצואזע קואטור, און עריםט אויך ר■ חורב,<ת קאן אויפיעטײן א נײע קואטיר און א נ״ע טאכט, װאם ראר? נעשאפל ויערן רורך אדבעטער אין דער נאנצער פאנטאםטאגאר־ע פונם װערק פיאן טיר נייםני רי צונעטראבטקײט, טיר אײענען דאם בוך װי א װירקאעכע נעיטעע־ נייע, װאם צוויננט אונז צו נרײבן אין אי־ רער ראטאן אױ נעיניריבן געװאין אויר פוירי״״׳, און פינב טא- נלםקריפט איבערנעזעצט געװארן אוי.,* פראנצויז״ע, רים״ע, עננר״ם ״״פאנ״ע און רײטיע דער פוירייעער אריגינאר איז דערשינען טיט א קורצעד צ״ט צוריק טיט א הקדטה פון י■ קאדען-באנדראװסקי. אין זײן פאררעדע יםטרײכט באנרראװסקי אונטער די גרױםע קינםטאערישע און עט״עע װערטן פון יאיעיענםקים ראטאן. די פויאייםע אויכגאבע איז דעריםינען טיינ אייניקע קצורים אינם אעצטן קאפיטא. רי ארויפגעװארפענע יצורות זענען פארביטן טיט פונקט אווי פיא יטורות פונקט;. אין ־עם קאפיטר איז אוטעטום ראפ ארט, אױ װעאכן כירעדט זיך װעגן עפעם א טאוכה, פארטירעטן טיט דד״ זםטערנאעך די פויאי׳טע פרעסע האט נאך ביז איצט װענן רעם בוך כטעט גייטט נעיטדיבן נאר — סיאיז, װ״זט אים, אזא טענרעגיו צו פאריטװיינן דאם בוך. 7רםז1ר$ר'ש/1 ב?עםזזר נזם. 26 (269) ז- אריבער קײן איאן. אין פאריז װערט יעדער קװארטאא א באזונ- י מאוכהאע. עס אנמשטײען רעפובאיקן פון ענגאענדער, גענערם, ■:.פאנער, יידן. אינם ארבעטער-קװארטאא אנטיטטײט א ראטן-רע- ב באיק. די מנפה װערט אאץ ׳טטארקער און אאע פאריזער אײנ- ״ ־נער ׳עטארבן אוים. םיפארברײבן נאר די פאאיטייםע ארעפטאנטן די דרײ פאריזער תפיםות, װאס זענען נייטט אפנעסטט נעװאר;, ״־יא זײ האן זיך באנוצט טיט זײער א״נענער װאםער-אײטונג. די ארעםמאנטן ברעכן אויף די טויערן און באהער׳ען פאריל - אאע טתיס, װאם געפינען זיך אויף די נאםן, פארברענען זײ נאר יגם, װי זײ באפעסטיקן זיך נוט, ניבן זײ דורכן ראדיא צו-װיםן -ע־ װעאט, אז אין פאריז האט יטוין אויפנעהערט די דזיטוטע, און אי םיאיז דארט אויפגעבויט א דאטן-רעפובאיק. דאם איז די היפט-קאנװע פונם ראטאן. די אקציע טײאט זיך באנאנדער אויױ פיא בירדער און פאפירונגע;, װי, רטיםר, די טער־- •״־ריקע געים־כטע טיטן כינעזער, אדער די •םיאדערוננען פון ד■ בא- ״נדערע קװאדטאא;. אוטעטום ר״פן טיט די ביז גאר ארינינעיע ביררערישע פאדגא״כןי װאם טאבן אן אוטגעה״ערן א״נדרוק רעדנדיק װעגן די באױנדערע קװארטארן, דארף טע• דעד-;־אנען ד• טענות פונם קדיטיקער ד״ר ט־ קאנ^ע, (״נאװי דזיענ- :־ק״), װענן דעם, אז ׳א־םיענפקי ׳טטעי׳ט-פאר — סטרוקטור און די :־זיאנאטיע פון דער, ״רי״םער געזעאיםאפט אין דער ם־זרזאל פון עפעכ א צדיק, א בעא-נם?... — און ׳טירדערט נ״טט דאכ טאדערנע ״־נטום. אטת, דאס ײדייטע קאפיטר איז טראץ דער אדיגינאאיטעט אין יאיטיענכקיפ כטעט בואטן פיאאםעטיטיזם אויפנעפארן ־טטארק עקזאט״ט און דערפאר טאקע אויך גאנץ נאױו. טידארף אבעד נעטען אין אכט, אז פונקט װי דעם ייר״ט־ קװארטאא, ׳טיאדערט אויך יאיטיענטקי אאע איבעריקע קװארטארן אין איכט פון זײער נאציאנאער אפגעזונרערטק״ט, טיט ארע כרי ייץךז״ באויז דער ראטן-קװארטאא בערעוױר האט נ״טט קײן יטום;אציאנארע באפארבוננ. ער ׳טיאדערט נייטט דארט קײן רום;. פראנ- נוזנן י $ ש י ענםקי ק פ ע ר ע ו ו י ל ן: ..כ י ־ 1 ד נ ד 9 ן * ד ן״ קאנצעםיע און פארכאפן זײערע אאגערן. אויט מײן מ״נוננ, חברים זענען די עננאייטע און אטעריקאנער אימפעריאאיפטן, זינט די װעאט ־טטײט, נאך נ״טט נע׳טטארבן פון הונגער; זײ האבן זיך זיכער אנ- נענר״ט ארנטאעכע זאפאםן פראוױאנט. טיר טוזן, פאריטטייט זיך, צוגענר״ט זײן אויף א פארביםענעם װידעריטטאנד פון ז״ער ז״ט. רי ענגא״טע טיאיץ איז באװאפנט פון קאפ ביז די פיכ, און, בדי ארויפצוקרינן זיך אויף זײער טעריטאריע, װעאן מיר טוזן דורכברעכן צװײ ר״ען באריקארן און אויכיטעכטן א ׳טײנע פאר טויזנט דז׳טענטערמענס. קײן אנדערע עצה זע איך דאך נייטט. די באפערקע- רוננ װעט גערן גײ;, אויב זי װעט זיך נאר דערוױפן, אז ס־האנדאט זיך װענן ארויסװארפן די עננרענדער פון פא־יז. סיפאריטט״ט זיך אז דאם איז נאך ני׳טט די רעזונג פון דעם פדאברעם, נאר באויז א פאריטיבונג אויף א נעוױםער צ״ט, ביז װאנען םיװעאן קאעקן די עננא״טע זאפאם;. אויב עמעץ פון די הברים זעט פאר א בעםערן אויםװעג — ביטע. דאפ איז ארץ, הברים, װאם איך האב נעװאאט זאגן. כיהאב געענדיקט. — רויקן זאא זיין רויקן דאם װארט האט דעד הבר אא װאי — איך, הברים, קאן ביטום-אופן נייטט מםכים ז״ן מיט דעם פאריטראג פון דעם חבר-פאררעדנער סיפאר׳טטײט זיך, אויפיטעכטן עטאעבע טויזנט עננאי׳טע קאפיטאריםטן און אפר״ניקן דעם יטטאמ- צענטער פון פאריז — דאס איז א נוצרעכע זאך, ני׳טטא װאם צו רעד;. נאר איצט איז נאך ני׳טט די צײט דערויף. איבעריקנם, ר״נער ד י ד ע פ ו 3 ל י $ ק $ פ י? ן ר # ס ־ע — חכריםן מיקאן ני׳טט אזוין פאר׳טרײבט זיך צום װארט. כימוז דאך זײן עפעם אן ארדנוננן — טא היט-זשע זי, חברן דאם איז שוין אײער זאך. דערויף האט מען דאךיא״ך אויםגעקאיבן ארם פארזיצער פאריטרײבט זיך נאר אזוי, אז יעדער אײנער זאא זיך קאנען ארויפזאגן מיט א פואן מויא. דו האסט אזא מײנונג, און איך האב אזא און דאם קרינגען מיטן גרעקא, װי אין א קאפיטאאיםטי׳טין פארראמענט, אזוי, אז מיהערט נ״טט קײנעם — װאם איז דאם פאר אן ארדנונג? — הבריםן זאא זײן רויקן דאם װארט האט דער חבר אערב־ע. — איך, חברים, װעא אאננ נייטט רעדן. אאפ אפראװיזאציע- קאמיםאר, האב איך נישט צואיב-װאם דעם אמת צו פארהיאן אין קײן מענטעאעך. דער אפראוױזאציע-צו־טמאנד פון דער רעפובאיק איז א קאטאםטראפאאער; אויב מיזאא אזוי ארױסגעבן צו א פערטא ברויט, װי אין די אעצטע םענ, װעט עס נענוג ז״ן אמהעכפטנם אויף ררײ טענ. און דאם אויך — רעכענענדיק זיך יטוין דערמיט, װאס רי באפעאקערוננ װעט פאר אט דער צײט זיך פארקאענערן אויף א נעהעריקן פראצענט. אין דרײ טענ ארום, חברים, װעט ק״נער ני׳טט האבן װאם צו א״נן אין■ מויא ארײן. די רעפובאיק איז פארמיטפט אויף א הונגער-טויט. — אן אויםגאננ? װאם פארא אויםנאנג איז פארא;? — אן אויםנאננ, חברים, איז, אויט מײן מ״נונג, פאראן איי־ נער אדורכרײםן זיך אויף דער טעריטאריע פון דער אמעריקאנער