Literarishe bleter · 1929-06-28 · 26 (28.6.1929) · p. Seite 497

יןיתתר>>•־׳• ־שת בלטססר :01. 26 (269) *1 זײס 497 קרעבצע אונטער דער דערדריקנדיקער נדטא פון ז״גע דױז״עה און א״י אןיה הונדערט •פר״בנדיקע אנפאננערב נעפינען זיך :רויז צװ״ אזערכע, ז-ארז נוען בראכנז;, װי אזוי ז״ צו עפענען ד־ ביר רי טענה, אז רעי אנ־ודער טארענט .ױעט יעטענדיק דורכברעכן זיך א װענ, א־ז כ״ אונזערע כאריננוננען א פאריטע. כ״ די אומוה עורב האט כטעט יעדער ״־ר״כנדיקער רפחית אן עיעמענטאר װיםן אין ריטערארײעע פדא;;. ער קרו־כמ זיך פאנאנדער אי] רי הויפט-פארמען פון ריטע־אר״ע ״טאפ;, אין רי הויפט־יטטריכן פון דער פםיכאראנ־ע פין ר״ענער״ ״־ האט זיך כאקענט טיט א נע־ װיסער צאי בארימטע װערק פון ־ער װערט-ייטעראטור א־ן ארי- נינאר אדער אין נוטע א־כערזעצוננען. ז״ן עי פי רוב בירנערלעבע אפיכטאמוננ האט איכ געגעכ; נינםטיקע מאטער־עיע :אר־ננוננען פאי דעכ רערנען און פאד דעכ ער־עטן ־טאפ; פון דעכ א:ץ א־ז אונזער ת״נט־קער אנפאננעיי—װאפ קומט ארויס ער פי רוב פון א פראלעטאר״בער אדער פארארעמטער קרי־ג־ ב־רגעריעכעי םביבה — איננאנצן אויםגעזאמט. ער מוז ז־ך ־ערעם כרעקל װ־כ; און דע־פארוננ צונו־פטראגן מיט בלוטיקן יעוױיפ. און פא־ א־ם — מ״ן א־ך -- ײאלט מען געקאנט עפעם או־פטו;. עפענען א באראטוגג-ב־ורא. עפ װעט קודכ-בל דארפן אפ- ײארפן ד־ לחלוטין אנטאלענטיקע זאכן. נ״עט :לו־ז מיט א ־פטע- כ־קן ״ענטפער פון רעדאקצ־ע י, נאי מ־ט א נוט װארט אנװייזן דעכ ־ונננמאן, אז זיין טירחה א־ז א; אומזיםטע אז ער װאלט נעװיכ עפעם דערגרייכט או־,־־ אן אנדער נעכ־ט. דע־װי־זן א־ם. א־כערציינן א־כ, צורעדן א־ב אין נעװ־םע פארן װעט עכ נ״טט העלפן—גיא־ פאמאניע א־ז א קרענק נ״טט ע־נער פון קלעפטאמאנ־ע,- או־- אנרערע װעט עם האבן א פעורה אבער אן אן ערך װיכטיקער א־ז די ה־לפ פאר,ט־עכ טארענ- ט־רטן אנפאנגער איכ קא; מען מיט פדיינטלעכער, חכר״שער בא- ראטוננ ברעננען א פך נוצ;. א־כ קאן דער אנװ״ז אוי־ ל־טעראטור, אבער נאך מער א ריכטיקע טעכנ־עע עצה, א פראקט־יכע־ רמז ז״ער א םך נעבן. אזא באראטונג-בױרא װארט או־ך נעקאנט אויפ- מערקזאכ מאכן דעכ אדער יענעכ פאררענער או־ח אן א־נטעדעםאנ- טעד זאך פון אן אומבאקנטן ארער װייניק באקאנטן •טר״כער, ײאפ פארד־נט צוליב די אדער ־ענע טעמיכ (א־נערלעכעד װערט אדער או־םערלעכע קאנױקטור אויפן ביכער־מארק) אפנעדר,־קט װער;. א־ך װי־ם ד־ •טװער־קי־טן פון ארגאנ־ז־רן אזא כאראטוננ- כױרא נעפינען ד־ פאםיקע מענטשן, •םאפ; די נויטיקע מיטלען, ענטפערן אוי־ דעכ כ־טול־יעמייכל, מ״ט װעלכ; אזא א־נפטיטוציע װעט זיך באנענענען ב־י א םך פאטענט־רטע •פר״בער און ליטערא- טור־פריינט. די טעטיקייט פון באראטוננ־בױרא װאלט נ״צט נעמוזט כא־ נרענעצט זיין בלויז אויף מבינוה-זאנער־י פאר אדעפטן און אנװיי־ זוננען פאר אנפאננער ־וננע *טרייבער װאיטן נ״עט א־ינמאל נע- װאלט פרענן אן עצה ביי אן ערטערן. מוען זי־ עם נ־יטט■ צוליכ במה וכמה טעמ־כ. ײאלט א־ער ־אם כא־אטוננ-־־ורא כאװ־זן צו געװי- נען דעם צוטרוי זייערן, ײאלטן אויך ז״ ז־ך אן םפק ײענדן א־ן יעװערע קונםט־טעכנ״עע פדאגן נאך אן אנװ־יז. דאם יטאפן אזא באראטוננ-כװרא מ־ט א נעזע־יעאפטרעכן כאראקטער ײאלט ז־ין א װיכט־קער או־פטו ם״ פאר דער אנטײיק- לוננ פון ױנגע ״בר״בערייטע טאלענטן, ס״ פאר דער ר״נק־־ט פון דער ליטערארייטער פרארוקצ־ע. אםילו ביי אלע פעלער;, װאם ראזן זיך ני׳טט אויםמי־דן, ב״ דער םוביעקטױוק״ט פןו די דעה־זאנער און עצות־נעבער, בלייבט עם דאך א נוצלעכע אינפט־טוציע און ביי אונזערע באדינגונגען א נויט־קע ביז נאר זאר דער ייד־שער ליטעראטן־פאר״ן אויפטון עפעס אויך פאר ליטעראטור און ליטע- ראטן. זאל דער ״ד־״בער פען-קלוב ני׳עט כאננוגענען זיך בלויז מיטן רעפרעזענטירן די ״דייצע ליטעראטור או־ף א־נטערנאציאנארע פען- קאננרעסן. זאל די עריצטע ארער ד־ צװ״טע א־נםט־טוצ־ע, אדער ב״דע צוזאמע;, •כאפן אזא באראטונג־בױרא אויף א פראכע או־ף א יאר צ־יט, און מען ײעט זיך קאנען א־בערצי־נן, װיפיל עם װעט זיך ראזן אויפטון מיט אביפר טאקט און א םך גוטן װיר;. פון דער א״נצ־קער ליטעראר״עער װאכנטריפט. אז ער איז א חוץ דעם א מיטארבעטער פון עטלעכע צ״טוננען, א מחבר פון ביכער און א זאמלער פון כיבליאנראפיע — דאפ יבפילט •עוין נ״טט קי־ן ראלע. און א צװייטער פארראנ האט זיך גענעבן נאך פיעוטער אן עצהי װאם טוינ א־כ בכלל א *םטענדיקער רעדאקטאר׳ ראם א־ז רנמרי אן א־בעריקער ״ט־ט־ך. מוז מען בא־טריםן װענן אננעמען א בוך צוכ דורכקוקן, הענגט מען אן א״נעכ פון די נאענטע מענטש;, ײאס זענען אן ״עכ כארװארפן ב־ז איבער די אויערן מיט נעזעי- ׳טאפטלעכער און פרױואטער ארבעט. און האט מען א כוך אנגע- נומען, ניט מען עפ א״נעכ פון יענע מענטען צו רעדאנירן פײ ״־שטיק״, פון בוינן דער פעל־ױצא דערפון א־ז, אז נ״םט בלו־ז ד־ װערק פון אנפאננער, נאר אפירו פון קראפ קער, ײאפ זענען אפט באעטימט פאר ״טולן און דארפן דינען פאר א מוםטער פון םטיי ז־ענען נעדרוקט אין א •טוידערלעך י־ד״ם. פון אומנעצ־ילטע זאץ- און דרוק-נרייזן *שוין אפנערעדט. קומט מען מיט אזעלכע טענות צו דעכ *ידײען פאריענער טרעפט מען אן אויף דעכ םטערעאטיפ״םן ענטפער; אװרא־ װאלט א־ך נעװאיט האיטן א רעדאקטאר, א נוט;, א ׳טטענדיקן און א פאר- אנטװארטלעכן. ארא װאפ דעך■ דאם געיטעפט טראגט נ״טט. מען דערלײנט אזו־ אויך דעכ קאפ צו ייד״טע ביכער ראפ דערמאנמ אן יעגעם קלייניטטעטרד־קן םוהר. װאם דער־ ציילט, אז עך האט א נעװעלבל, די םחורה איז װערט א הונדערטער, ־פורדיק איז ער אויף א־ר פינף און רק ער האיט אין א־־ן דערי״נן פרענט מען איכ, פארײאס ער ניט נײשט אוי־ז ראם נעװעלבי ענט־ פעדט ער: פון װאפ-זשע װער א־ך לעבן? איז טאקע דער קל״נער פארלענער נערעכט. אבער דער אנ־ נעזעענער פארלאנ ײאלט באדארפט װיםן, אז ב״ אונזערע באדינ- נוננען זענען הוצאות אויף א נוטער רעדאקצ־ע נ״עט װ״נ־קער װיכ־ טיק פון זאץ, דרוק, פאפ־ר צ־ קארעקטע. װאלטן אין די פארלאנן נעארבעט מעגטשן, װאם זאלן זי־ן ביכולת לפחות דורכצובלעטערן ד• דעריאננטע און אויםצורעדאנ־רן ײי נעהעריק די אננענומענע מאנםקר־פט;, וואלט אי־ן טענה — און לויט מיין םיינונג א נערעכטע—פון ױננע שרייבעך און פון אלטע ל״ענער אפגעפאי;. ד־ צװי־טע — נײעט װייג־קער א נערעכטע—איז שוין ישײע־ דער צו פארענטפער;. אבער לאמ־ר פרװון. אםיטר ײאלט זיך רא או־ך נעפונען אן אויסײענ. אונזערע ױננע קיאגן ז־ך, אז זיי האבן נישט צו װעמען זיך צו װענדן מיט אן אננעשריבענער זאךי ז״ ײאלטן װעלן אויםהערן א מיינוננ. פרענן אן עצה אמאל האט מען נעײוםט, אז םען דארף אר־יננ״ן צו פרצן. ז־ין מ־ינוננ א ז נעװען אן אויטא- ריטאטױוע. האט ער עמעצן געװיזן די טיר, האט ־ענער ׳עוין נישט נעהאט װאם צו זוכן אין דער ייד־שער ליטעראטוך האט ער ב״ איינעם נעפונען טאלענט, האט ער נישט געקארגט קיין צייט און מי, ני׳טמ נעפוילט זיך איינמאל און א צװייטפ אויםצוהערן א זאך, צו נעבן פארשיידענע אנװייזוננען און אל״ן אמאל איבערצומאבן אפטמאל פלעג פרץ זיך א־נטערעםירן נ״טט כלו־ז מיט רי נשמה-נויטן און נייסטיקע באדערפענ״ט;, נאר אויך מיט די מאטער- ־עלע הצטרכותן פון ױננען אדעפט. אזוי-ארוכ האט זיך געיטאפן רער ״קר״ז ארום פרצן״, װאפ אים האבן מ־ר צו פארדאנקען ד־ אויםנעם״לטק״ט פון נייעט א־ין בלייבנדיק װערק אין דער יידישער ליטעראטוך ׳ פארקוקט אין דער ראזיקער יט״נער טראדיציע, קלאנן טאקע די היינטיקע ױננע, אז עס איז נישטיא צו ײעמען אנצוקלאפן אין טיך ז״ שלאנן אפ די שװעלן ביי פארש״דענע רעדאקטארן און נלאט מבינים,, אבער דערפון קומט גארנישט נישט ארוים. געװיס זענען צײישן די קלאנערם פאראן אוםהיילבארע נראפאמאנע;. אבער פונקט אזוי איז נעײיס. אז עס זענען דא צװישן זיי אויך טאלענטירטע מענטשן, אבער באשײרענע און װעלטפרעמדע, נישט דר״םטע אין אומנעשיקטע. װארום יענער טיפ פון נעריבענעם פ־פיקן ױננ, מיט א פלינק מוחיל און א נעשליפן צוננל, װייסט, װו א טיר עפנט זיך. ער איז שוין פון לאנג אן ארייננײער אין אלע רעדאקציעם, א נאש-בראט מיט אלע שר״בער און די װיעטשערע-עםער אין לי־ טעראטן־פאריי;. ביי אים װערט שוין נישט פארלענן א •טטיקל םחורה, ער װייסט, ײי אזוי עם צו פארצוקער;. און נאר יענער בל״בט אינדרױםן, ײאם איז א כבד־פה, האט א שװערע האנט און