Literarishe bleter · 1929-06-21 · 25 (21.6.1929) · p. Seite 489

/ייס 489?'םסר$ר'ש 1 ב?עםסר 25 (268) ׳י 3. 0 ל א?7 3 א 71 טאלםטאי פוך פון ס. א דאם טאג איז דעש באד.בזך פדן יאי 7<י.י?1 געעינען מייי פאי־״טי־יבן וזעגן דע- •?ווערער פאי־ באפיא אנד״*. גע״םיבמע מיכד אירע באדיונגען צדם עאד־ פאזיפאי־ פ. מאנעיעװ. ד*ם איז געװען א טיפע סימפאשיע, װאס איז געװען פאיבונדן מים אן אויםיי־וך פון א קרענעיעכער ייבע צו מוזיק. װאם איז׳געווען א *םמיקי נחמה פאי םאפיא אנדי נאבן מויט פון איר ל-יעריקן זון װאניא. יעוו ניק. איז געווען אײפעיזיםטיק צו טאנעיעװן און געפאדעיט, זי זאי אייעררײםן די באקאנטיםאפט מיט אים. ״הײנט איז םעיגײ איװאנאװיט־ם (טאנעיעדי) אװעקגעפאין — ״נויײבט כאפיא אנד,־. דעם ר.־טן ױרי 7י1יו אין יאםנא־פאיאניא — און יעװ ניק איז געוואין רויק און פריייעך, און איך בין אויך געוװןרן רויק״ װאם איך האב אים געזען. די אײפעיזיבטיקע פאדעױנגדן פון יעװ ניק., איך זאי איבעירײםן מיט םעיגײ איװאנאװיטים. האבן א גיונט — דאם זענען די יײדן פון יעװ. ניק. פאי מײ־ איז דאם איבעיירײםן מיט אים אויך פאיבונדן מיט יײדן. איך פיל, אז אין מיינע *םטייע און ײינע באצױנ־ גען צו אט דעם מענט־דן איז ניםדטא קײן ״דום זינד; םיאיז דא נאי־ א ידטילע און רויקע פרײד. איך קאן אט די באצױנגען ני״דט דער״דטיקן אין האיצן, װי איך קאן ני״דט מאבן, איך זאל ני״דט קוקן. ני״דצ אשע־ מען, נײדט טיאבטן. אין דערפײ האב איך געלײעכט קאיעקטור. געײאים אוי;? םעיגײ אױואנאװיטידן צו קאװע. און עי איז געװען פונקט אין דעם מאמענט, װען איך בין אװעקגעגאנגען אין גאיטן זיך אן עצה האיטן מיט װאניט״דקען, פיעגנדיק בײ אים, צי איך טו גוט מיט מײנע געפילן צו סעיגײ איװאנאװיט־ד. װאניט״דקא האט מיך הײנט אפגעיעדט דע״־ פון. אפכיט״ עי ה>וט מיטלײד צום טאטן. איך װײם $בער, אז ער בא־דול־ דיקט מיך ני״דט; עי האט מיר גע״דיקט םעיגיי אװואנאװיט״דן און עי װיל אים בײ סיר ני״דט צונעמען״. דעי טויש פון דעפ קי^ײנעם זון האט אזוי געװירקט אוי*• םאפיא אנדי, אז זי האט געפילט זײן אנװעזנהײט אויך נאבן טויט און זי האש מיט אים געפײט א גע״דפיעך. אט דער טויט. װעלכן מאן און װײב האבז איבערגעיעבט אין אן אינע־^עבער נאענטקײט, האט זיי אײינגעביאבט א דערלײבטעױנג אין זײעי אינערלעבער *דגאה. נאך א פעײאד פון דער־ נענטעױנג איז געװען מיט א צייט פײער, אין דער געמײנזאמעי איבעש בײ דעי הילף פאי די הונגעײקע. דעי בויט פון װאניט״דקען איז בא״דײבן אין זייער א רירנדיקעי פאים. א באזונדעי קאפיטי פאינעמט דאם פאי־ יטײבענע אין יא• 1803 ״מײן ראמאן מיט;עװ ניקאיאיעװיט״דן״— די גע״דיבטע פדן איד חתונה. אין דעם טאגבוך זענען דא א סך *דטײבן פון טאיםטאיען און פון זײן לעבן אין יאםנא־פאיאניא, װעגן װעלבע קײנעי פון די געםט האט נאד קײן אנונג ני״דט איך װע״1 ייענגען נאד אײן נ>>טיץ. זײעד םאב־ טעי מא״דא איז בײנאבט קדאנק געװז?יז — ״לעװ ניק—״דריי־ט םאםיא אנדי. — איז אויפגעידטאנען און געװאלט *דטעלן דעם םאמאװאי צ* מאבן הײסע קאמפיעםן; עי האט אבעי געפונען א װאיעמע פײעיקע. װאס האט נאך געקאנט גוט װאיעמען. מיך באפאלט א,4עמאי} א געיע:־ טעי״ ויען עי נעמט זיך צו עפעם א פיאקטיידעי איבעט. בײ אים איז ע=עם אזוי אוסגעידיקט. פײמיטיװ און נאיװ. נעבטן האט ע־ איע םעי־ װעטלעך אײנגעייבט אין םאז״דע״ מיט דעי ליבט אפגעביענט א *דטיק בארד״ און װען איך האב אנגעהויין לעידן מיט די הענט ־־־ איז עי נאך געוואדן אוױ* מיר אין םעם״. די טאגייבער זענען נאך כי״דט פאיענדיקם. סיר װעלן מיט גױים אינטעיעם װאיטן אוי,* די װײטעידיקע בעבדעי פון ױסי*ט ל פי *־־' םארלאנ ב. קלעצקין װילנע ל. טאלסטאי אננא קןארענינא 4* נענדער איעןר 1300 וײמן• מרי-ז 32 זל. הױ*ם *ארקויף ק**■. .ונל5עי• װאישע. (סוק) לעװ. :יק. האש ליב זײן װײב :אי װי א פױי, זי איז אים פיעמד אלם מענט־ד און פײינט, — דאם חזרט זיך איבער אין טאגבוך אן א ־דיעור מאי, באט־ל אי דעי מאן, אי דאם װײי זענען *דוין געװען אין די עלטערע יאין. ״היינט האט ער א םך געזיײבן און ער איז בביר געזונט, װנג און פײילעך. ־־ פאי״דרײבט םאפיא אנדר. דעם 1־טן אויגוםצ 1807. — װאם פאיא קיעפטיקע נאטוי! כעבטן האט עי סיר געזאגט מיט א ט־װיעײקער מינע, אז איך בין די יעצטע טעג עפעס איט געװאין :י־דט געקוקט דעיויף. וואם איך בין װג;ער פון איס מיט;ון יאר און אויםעייעך בין איך ױנג און געזונט, איז דאס נאך װײניק פאי איפ'. בײ טאיםטאיען״ װי בײ א םך גרויםע קינםםלער, איז זײן יײדנידאפט, װאם האט זיך בײ איס אפגעהיט ביז דעי טיפעי עיטער פאיבונדן מיט קיאפט פון זײן •דאפן םאפיא אנדר. דעימאנט זיך, װי ב־דעהן לעצטן באזוך פון טורגע■־ ניעװן אין ״אםנא־פאלאניא ״דיזןבן מיי• זיך פאינומען מיט די וואלד־ *דנעפן; ליאװאט־דקא איז געידטאנען בײ אײן בויס און איך מיט טור־ געניעװן בײ א צװײטן בוים. איך האב טורגעניעװן א פיעג געטון, פאיװאס ער *דרײבט ניידט מעי עי האט זיך אנגעבויגן, זיך איומגעקוקט און געזאגט: ״קיינעי, דאנט זיך, אויסעי די בײמער, העיט אונז ניידט טא העיט״זידע, :*דמה מײנע ןאוי,־• דער עלטער פלענ^. עי אלעמען זאגן ..;•דמה מײנע״), אײדער איך נעס זיך עפעם •דײיבן א נײס, מוז איך פי-יער צעטײיסלען דעס פיבער פון ליבע, און אצינד איז דאס אוממעג־ יעד״ — אן עברה! — האב איך א זאג געטון אין א װײל און צוגע־ געבן: — ״נו, ליבט זגך אײן אין מיר, װעט איר נאך עפעס אנ*דײיבן". ״נײן, סיאיז *דוין ״דפעט!״ און טאלסטאי איז נאך צו סך יאי געװען פארליבט אין זײן װײי מיצ די גאר אינטימע מאמענטן פון זייעד יעי^ איז צונויפגע־ פ־אבטן די באליידיקונג, װאם םאפיא אנדר. האט דעיפילט באלד נאםן דער*דײנען פון ״די קרײצער־םאנאטע״. ״איך װיים ני״דט ־— ״דײיבט זי דעם 13 פעפױאי״ 1801— װי אזװ און פאױואם מיבינדט צונוי־ז ..די קרײצעי־־סאנאטע״ מיט אונזער צוזאמענלעבן״ נאי־ םיאיז א פאקט, און יעדער אײנעי, אנהויינדיק פון דעס קײסעי און ענדיקנדיק מיט ־עװ ניקאלאיעװיט״דם בױדעי און זײן בעסטן פייינט—דיאקאװ, — אדע האבן אוי״ מיר רחמנוה געהאט. נאי־ װאס דארף מע,ז זובן ביי אנ־ ־ערע׳' איך אלײן,יבײ זיך טיץ אין הארצן. האב רערפילט, אז די דער־ צײלונג איז געװענדט קעגן מיר, אז די דעי־צײלונג האט מיר געמאםט א וװנד. האט מיך רעינידעריקט אין די אויגן פון ד;י גאנצעי־ וועלט. האט צעידטעי־ט די גאנצע ליבע צװי־םן אונז. און דאם אלץ, װען איך אלײן פיל ני״דט קײן ברעקל *דולד בנוגע צוס מאן, איר זאלט זאגן מיט אײן באװעגונג, מיט אײן קוק *וויף עמעצן פאר דעי גאנצײי צײט פון א*נזער צוזאמענלעבן״. װען אײי ״די קרײצעי־םאנאטע״ איז דורך דעי :־ענזור פארבאטן געװאין געדרוקט צו װערן אין 13־טן באנד פון אלע ־■ערק, האט םאפיא אנדר. מיט דער גאנצעי ענערגיע אייער גענומען זיך ־•דהדל זײן און זיך דעי״דלאגן אן אוידיענץ בײס קײסעי אלעקסאנדעי ־־עס דײטן. דעי;ע-ןפרעך איז דורך איר גענוי באידײבן. סאפיא אנדי האט געזאגט דעס קײסער. אז אין דעי יעצטעי צײט איז לעװ. ניק. גענויגט צו ״דײיבן קינסטיעײ״דע װערק אויף אלטן י טייגעי ,,און די גנעדיקע באצױנג פון דעם קײםעי וואלט אים געקאנט ־׳*געבן מוט צו דע,־ איבעט״. דעי־ קײסעי האט א פיעג געטון, ״צי קאן ׳ *דט דער מאן איבעראיבעטן ,די קרײצער־םאנאטע״ אביסלץ״ סאפיא;דר האט געענטפערט, אז דאם איז אן אוממעג-עבע זאך. אין א קורצער ־יט ארום האט די צענזור איאפגענומען דעם פאיבאט, און םאפיא אנדר. אד געהאט ״אן אינעילעםע באפײדיקונג. קעגן אלץ און אלעםעז. האב ־־ געהאט אן עסק מיטן קײסער אלײן, און איך, א פױי, ה>ןב געפועלט *אכ. װאס קײנער װא־ד מיט קײנע מיטלען ניידט דעי־גרײבט״ ״נאי ־ אמהע סינה פון מײן נסיעה קײן פעטעדבויג װעט קײנעי־ ניידט ־עפן, — איז זי זיך װײסעי מודה. — איך האב פא-ן עולם געמוזט ־ויספועלן אט די דעיצײלונג. אלע װייסן״ אז דאס האב איך אויסגעבעטן דעיצײלונג בײפ קײסער װען די דערצײלונג װא־ט געװען אפגע־ ־יבן יפון מיר און פון אונזערע באצױנגען, װאלט איך, אן םפק, ניידט ־,;גאנגען יעטן פאר איר פארידפ־ײטונג. דאס קאן פא־־דשײן יעדער יינער״.