Literarishe bleter · 1929-06-21 · 25 (21.6.1929) · p. Seite 480

1^7׳סער$רישע בגיעסער גום. 25 (268) יט 460 פין יענעי־ צײט: יאזע? קאינץ און פרידריך טיטערוװרצער און טיט זײ צוזאכיען דער קריטיקער הערכיאן ב א ר און בארד װערט איר :אכוען באװוכט אין טערב-א״ראפע. אין דעד ניעטראפאליע פין טעאטער־קונסט: ױין - א נידיפער טריוני־ אין :ייטט קײז קרענע- רעי־ אין רעב נײכטיק אין זעילי׳ע אזוי פא־־יב״דענעב נױ-יארק. אבעד װעי־ עס זובט, װי זי, ״א*; טעאטער־יעפירן :ייעט דעב עדפארנ, :אר דעב עיר־הטקרט־•, דעב װעדט עננ אין די נײכטיק- אדעטע ד־ אטות פין א דױטא, זודערטאן און אנדעדע צױענ״דער בין נ־טע רארן. ״איך אר״ן — יער״בט זי אי־ א בריװ — בין דער־ :־דעריקט אין דעב רבױט פון יענע טענטיען, װאס איך בין נעצוװנ־ נען צו יצפירן. אין אפטטאר װערט דעד װידערװיאן אזוי נרויכ און דער פראטעכט פין ט״ן געװיכן צעװאקכט זיך צו אזא טין יעטאר• צע־ אייפנעבראבטקײט... ־אן, יא, דאן האב איך נאר א״נא״נציק־ פאדראננ: ראזן או־כרעיבן דאכ ייכט פון די ראטפעס, ארע רארן־ העפטן ױארפן אין פ״ער איײן, דעב נאנצן באראכט פון טי־נע אקטיאיי״צע פעקרעך... עכ רופט טיך עפעכ :״כ צי פרװון... איך ביר ב״ טיר אינעװ״ניק, אז עפעכ װערט :״; איך פ־ר דאכ פאריצע, הרובע, *עוין אונטערנענאננענע אין ד־ װערק, װאכ איך יעפיר און א״נצ״ט־ק פיר איך דעב נאך פאייעװוטענעב פאריאננ און דעב :אך אוטבא״צטיטטן דראננ נאך א קונכט־פארב, װאכ זאר זײן איט־ טיטרבארער אין טיפער צונעפאכט צו דעב איצטיקן טצב פו; טײן גײכט־־. אין דעד גורר פייט זי צונייױ טיט ד־אנונציא. ער איז דעד באריטטער דיכטער אין הרוטט אלײן װעגן א נ״ טעאטער עד האט א *צרר פין *צײנע װעדטעד און פאריצטײט טיטצורײכן ארעטען זי נרייבט איב, נרויבט אין איב, אין זײן װערק. זי װארט איי■ ז״ן כצעני־צער יצאפונג, אבער װארנט איב, ער זאר ני״צט ״באײבן״צט״ן ב״ אי־ עי זאר :״צט אויפבזיען די דדאטע אוי־ דער פערזענרעב- ק״ט פין א״ן איטיבטין... טיר זענען ה״נט דא, און טאיגן זענען טיר יצוין גייצטא.. װער עכ ׳צר״בט, דאר? אבער װייטער רעבן א־ן ז״ן װעי־ק־־. זי װאי־ט ראנג, ראנג, און װען דער געריבטער פאעט *צרייבט *צוין אן די אויכנעבעטענע דראטע, *ציקט ער זי צו—כאיא בערנהאידט אין ער׳צט נאך ־ארן, װען יענע האט זיך ט*ט דעי דאי־ נייצט נעקאנט קיין עצה געבן, באקוטט זי דוזע צו *צפיאן. אנדעיע ד־אטעב זיינע ׳צפירט זי. זי ר״נט אריײ אין ז״ די נאנצע ר״דניצאפט אירע, א־ר נרויכע קענטיצאפט, א יצפע טיט געי־ט א־ן דעד אויכיצטאטוננ. אבער דעד עורב בר״בט קארט. און טער *ױ קאיט. זי, װאכ איז נעװוינט צו ׳צטורטייצע אװאציעכ, באקוטט צו פארזובן דעב טעב פון פײפערײ און סקאנדארן אין טעאטער אבער זי װערט נייצט אפהענטיק, אין פאריצײדענע ׳צטעט פון אי- טאריע. אויכראנד. אטעדיקע, פדוװט זי *צטענדיק פונראכנײ אײנ־ צינעטען דעכ עורב פאד איר געריבטן דיבטער און װען דאכ גיט זיך איר ני״צט אײן און איר קוטט אױב צו *צפירן פאר יײדירע זארן. יציקט זי איב טעי־עג׳־־אפײצ אזערכע נרויכע כוטעכ פאד טאנטיעטע ־וי ראכ טעאטעד װארט נעװען אויכפארקויפט. אבער קײן נהת פון איב האט זי ני״צט. און נאך רי ט־פכטע דעדנידעײקונג טזז איר נרויכ נעטיט אריבערטראגן. ז״ זענען זיך :אך :ײצט יעבט פאנאנדעדגענאננען, און יצוין האט דער ריטעיאט אננע׳עריבן א ראטאן ו״יאכ פײער״ן װענן ז״ערע באצױננע;, וױ עי האט אויך יאכ אינטיטכטע און פאיבארגנכטע אדויכגעטראנ; און פאיגע־צטערט רי;רויכע נעריבטע א־ן א קרוטען יצפינא פין זײן א״נענער פיכטער גאװה װען א־ר איטפרעכאריא האט זיך בא־ קענט טיט ־עב יאז־הז פאטפרעט, איז ער נעקוטען צורויפן צו איר, זי זאי־ רטען-היצב נ״צט דערראזן דאכ בוך פאיעפנטרעכן. זי האט נעיצװינן. עטרעבע ׳צעה יצפעטעי האט זי איב געיצ־־יבן, אז זי האט זיך *צוין נעהאט פייעד באקענט טיטן טאנוכקריפט אז; - - איז טככיב נעװען צו דער פארעפנטיעכוננ. זי האט א־בעיטענטיצרעד יכװעד נעריטן אין דעי צ״ט, ײען א װערט האט זי טק:א געװען ציריב אירע אויכעינעװײנרעבע טרױ־טפן און ט־ריאניקע פארדינכטז אוײ דער ריװיעיע האט זי אטאא באגעננט די טוטער פון דעב פיאנצױזייצן *צר״בער נײ דע טאפאבא;, ױאכ פרענט יעדן טאנ ג״ן א״ײרעדן זיך דאכ האיין אויב; קבי פון פאייצטארבענעב זון. װען ב״דע טר״ערנדיקע פיויען האבן זיך צע־צ״דט, האט יענע נעפיענט: ״ײאכ זאר איד אײך װינטיצן, א״ך, װאכ איר זענט אין דער נױיכעי זין פון בא־ ריטטק״ט/׳• ״יצריב■־ - האט נעענטפעדט דוזע. ז־ האט איכ נײצט געפונען. נאך ׳צדעקרעכעדכ האט אויד רעיט־ט צװײצן היכטאיײצ־ גײאפיע. יענע פא~ב, װאכ ״צטײט אי נעטר״עד ^עבן-בא׳צ־״בונג אין פ־״-אויכגעט־^בטן ראטאן זי כ־ט די טעני־עבק״ט דעב באיצ־ײבע־ אי״נצודריננען טיטן בה פון אינטלאיציע אין יענע װ־נקעי־עך פון ־ע־ טענטיצרעבעי :יצטה, ױאב זע:ע; פא־ ־עב ברויז־װיכניצאפטרעב; ביאניא־ געװען פאי־ ־ציאכן. אין א־ינצייטיק זובט יאכ דיכטער״צע ־צט־ענן נאך פא־ב א־״נצוב־עננע; א כ־־ אי; א זין אין די אי־נצרנע פאקטן אז; נע־ פינכ האט רעצטנכ א־ן י־ ביאניאפיעכ פון ד״ט׳צן יצי״בעי עטיר רייװינ .״געטע״, ״כאפארעאך■, ״ביכטאיק״, ״וױר־ע־ב ׳1״ א א} אין פ־אנצייזײצן ׳צד״בעי אנייע טא־יא (״דיזיאער-ן, געפינע; היניעיטע־ טויזנטעי רעזעי א.יײ פאייצ״יענע יצפיאבץ. אײך א ע י״נהאידט איז נײצט ק״ן פיאפעכיאנע^עי ביא־ נ־א־ אין :״צט ק״ן פיאפעכיאנעיער טעאט־אי*. אין נאך װ״ניקע־ אי־ האב נ־׳צט ק״ן טעות, א ״ד ״-- האט נערעבט א־ן װיןיאי; י־עבט איצט אין איטאײע װ־ אי־ע װינעי־ ג״כטיקע טענט־צ;, יאט ע־ א פ״נעב ק־י־טיװייטן;ע־װ פא־ טעאטעי טעאטעד-י־יבע א־ן בר־ט א־ן צינעבונינק״ט צי איטאײעג״צעי עי־ װז עי יאט זיך באזעצט, האבן א־ב גענעבן די פא־יצטענדענ״צ פא־ דוזעכ א״ננ־ און נ״צט ברויז פא־׳צטענ־ענײצ פאר דוזעכ כאיאקטער ־אט אי־ ביאג־א־ :א־ אויך יײע. אין וױדעי נ״צט יענע טיט;ײ דירעטאנטײצע ציפעריקע ביאג־אפן פון גױ־בע אקטיאדן אדעי אקט־יכעכ,;אד א טיפן אפיצ״ פא־ דעי נעניארעד קינכטרע־ין אין א כטעט ־עריניעזע פאיעײננ פאי דעב נױיכ;, גױיכן טענטיצ. א־ן נ״צט א־ן װעיטעי פין רויב אדעי אנעיקענונג דייקט זיך ־אכ א״כ. :אױ א־ן דעב ׳צטיי־ן, בא׳ט״דענעב צונאנג, אין דעב פ״נפ־ריקן באהאנדילען די ׳צױעיכטע, אננעװ״טיקטכטע טאטענטן אין דוזעכ רעבן. באזינדעיכ א־ן צװיי פארן ײ״זט זיך א־ייכ די צא־טק״ט פו; ב־אנ־א־ אין יענע ב״דע, װאכ די״ ביאניק כיאנ־ ־אילעוז״ האט אױי ניריק אויפנעבאפט, אין פון װאכ די טוטרערב אין יי א״דאפע״צע כאיאנען האבן זיך יארן יאנג באילעקט די צ־נ• געי דוזעכ באצױננעז צי דעב איטאריענײצ; דיכטעי ד אנינצ־א א*ן דעד קאט־ ט־ט כא־א בע־נהא־דט א־ן פא־יזפאידעב עריצטן א־ט א*י.־= דע־ ױערט־בינע. אפ׳צי א־ז ר״בט נעװע; דעב ביאניאפכ עיפדא. װ״ר אין פא־גר״ך טיט יע־ קר״נרעבק״ט פון יענע ב״דע, ׳צטא־ק און ד״ן אויפנעיויבטן די טענט׳צרעבע ־נױיכק״ט פון דיזע. אבעד דעב ב־אנ־אפכ פא־דינכט איז, װאכ עי האט נײצט געפױױט צי , פא־״צױעבן דעב נאנג פין דע־ דע־צ״ריננ דו־בן איבעינעב; די פ י־אנטע נע׳ציבטעכ ױאױב א ־עיצײרוננ און;״צט ק״ן בא־צי״בינג איז ר״נהא־דטכ ױזע־ביאנ־אפיע. א יצטירע דערצ״ריננ פא־ די, ױאכ האבן;עדאט ױי זכיה א־בעיצוײעבן אי־ *צפירן, און אזערכע, ױאכ האבן ברויז פ,*; אנדע־ע ױענן ־עב געהערט. א דעדצ״ילינג דועגן דעב נע־אנניי פין א טענט־צן, ױאכ האט אין ר״ד א־ן פ״ן געזובט דעב װענ צי זיך. א טענט׳צ, י־אכ יעױע דע־גר״בוננ איז איכ געױע; א *צטאפיי צי א העבערן ױײטעדן, ציר. א פ־וי, װאכ ךער גורר האט זי נער־ו־נט ד־ט רע■־ •עענסטער כותנה: נר־קרעך צו כ-אכ; טויז:־ טעי א•; א״נצ״ט־ק םא־ט־עפט ז• צו דעי קא־בכטעי •טטרא־: א'••; צו רעב; אץ ט־פכטע־ *••;. כ״ אז אקט״אי פו; א װאנדעיטרופע נעכױר;, די ק־נדה״ט א״ נײט או; הינגער דזיכנעאעבמ. צו ,־. •א־-ק־נדעד-ראר; נע״טפירט. כ״ 1 ז 'א־ י' טוכזעי פא־רו־ר;, ביז ס<_• ־א־ פו; ק״; עיפאיג נ״כט נעװוכט, צו יע־ זעט נ״עט נעגעכ;, װו געכעכט״קט—:״כט געטאגט אװכנע-ארט, ד־אוט, פו; הפר־כ נ״עט נעא־־ט. פו; דירעקטאר; נ״עט נעאכט ״ע״עי נ״עט פ•; רע־ ־•נע אװעק. ב־ז פיוצ־ענ — דע־ ע״עטעי ע־פא,*:. א •עו־אכער א האיכע־ או; באיר א צ־ו״- טער א דױעע־. א •עטארקערער או; •עפעטעי -־- אפ־א—כטענט• רװיע״קע. יאװאצ־עס י״דנ״עאפט־עכע. פ־וטעז, פאקאציג;, רעצענ־ װעכ כאנ״כטערטע. או; א־־ע״ יעזוע־ע א־־עט, אערנע;, יעטוד־ר;, זוכ; א•; װך, א-כ װך, װאקכ; א•; רער ט•־, א•; דעי הװך. ־א- ־אנט״עאפט טיט ד• פאדיטטכטע טענע־ פו; ראנד. נאכטיאיז א•; װ״טע־ פ־אייװע, דא; א•; פרעכ—; און יאיר נאענט־נעװארענעפ ־וכיאנד א,; פעטע־כויג זעע; ז• ר• בא־־טטכטע ר״ט״עע א־ט״כט;