Literarishe bleter · 1929-06-14 · 24 (14.6.1929) · p. Seite 469

ןײם 469?יעעדערי׳מע ב7עםער נ(ם. 24 (267\ * דער ערשטער קאנקורס פאר די בעסטע ײדישע פאלקלאר - זאמל־ונגעו עטנאגי־אפי״טע־ קאטיםיע אינװענצאײזײט 50.000 נימערן. דעם עייצטן יאנואי 1029 זענען נעװען אינװענטאײזירט: 27.374 װערטדעך״ סה*..י1 אנעקדאטן- 3.031 לידעי, 1.727 מעיםױת, 523 ניגונים, 01 מורים־ *םפילן א״א די קאםיסיע תאט באיכלאםן צו פ-עמירן 8 זאמלעי פאי- זײעייע א־־בעטן אלם די בעםטע, איער אויך צווייםן די אייעײקע זאמלונגען געפינט זיך א רײבער און װערטפולעי מאטעײיאל. א פאיי באיאקטע־־־ים־ טיקעם פון די בעםטע זאמלער גיבן יםוין א יילד פון דעי איבעע, װאם װעיט אויפגעטון, פון דעם גרויפן פאלקםאוצר, װאם איז צונויב עטי־אגן געװאין פון נאענט און ווײט אוי־ הונדערטעי קאיטרעך און צעטעיעך מיט א באגײםטעװנג און אייערגעגעבנקײט, וואם איז הײנט זעיטן צו טי־עפן, םיידן טאקע נאר ביי אזעלבע פיםוטע פאלנןםמענטיםן, ווי םיאיז דאם רוב פון די זאמלעי אבעי נייםט ווייניקער אינטעיעםאנט ווי די מא־ סעריא-ן, זענען אויך די פאייםײדענע וועגן, אויו* וועלבע די זאמײער דערגײען צום פאלקםקוואל. אזוי האט דעי זאמלער יערל װעיבלונםקי פון גיאדנע צונויפגע־ זאמדט פאײ די פעיטהאלין יאר 280 װונדערמעיםױת, צופ קאנקורם *לײז 92 מע־םױת. דעי גרעםטער טייל סעיםױת רןומט פון יעטלער, וואם פאי־ מאגן אן אומגעהײערן איער פון אט דער דאזילןער פאלרןם־םאפונג. םיאיז געװען באמת א גליקלעבער געדאנק אויפצוזובן די ײדי־םע וװנדערמע״םה ביי דעם דאזירןן װאנדערפאלרן, װאם לעבט נאך היינט זיין אייגנארטיע לעין, אפגעיםלאםן פון דער ארומױןער געזעליםאפט, װעלבע ווייםט במעט ווי גאי־נײםט וועגן זײעי־ אינעװײגירןםטז לעבנם־םטײגער. אן אינעי־עםאנטע ארבעט פירט דער אנםקי־זאמלעײקרייז אין װאריםע. פון יאנואר 1928 גיט דער קרײז ארויס אן עטנאגראפײםן זםוור־ נאל מיטן נאמען ״דעי פאלרןלאײםט'. ער ווערט געיםײבן און גייט איויס אין צווײ עקזעמפלא־ין: אײנער פאין?ןײיז און איינער פארן איגםטי־ טוט. ייז היינט זעגען •םוין אױים 9 נומערן. באטיט ער װערט אין ער- גדז גי״םט נאטירט א חוץ דער יייליאגי־אפײםער צענטרא^ע פון יי.װ.א.׳ וואם רעגיסמײרט אים צוגלייך מיט אלע אנדערע צײטיםײפטן, •םטייט עי• נײםט אפ פון אנדעיע עטנאגי־אפי״םע זיםוי־נאלן, וואם זענען ווען־עם- איז בײ אונז געװען. יעדער נומער איז אנגעפי־אפט מיט א רייבן פאײ *םײדנארטיקן מאטעײאל, װאם װעיט געיםעפט פון װאר־םע און פון דער אױמיקער פיאװינץ. פארן 1928 יאי־ האבן זיך אין דעם דםורנאל באטײ־ ליקט 40 זאמיער מיט 1000 נומערן. דער זשורנאל גײט איצט א־־־וים יעדן חוד־ם אונטעי• דעי• רעדאקציע פון די יונגע זאמלעי־ — מ. גיאמב און י. לינדבערג. מײ־ געפינען דארט מאטעריא^ן פון אלע במעט גע־ ביטן פון דעי־ יידײםער פאלקםיםאפונג: מע״םיות, לעגענדעם, לידעי* אאװ א באזונדעי־ן אינטעיעם האבן מאטעײאלן פון דעי אייגנאי־טױןעי• פאלקם־ •םאפונג, וואם איז אויכגעװאקםן אויפן באדן פונם גױים*םטאטײםן װאי־יםעװעי לעבן. דעם 13־טן אפי־יל האט דעי• קרײז דוי־בגעפײט אן אײנט פאי־ פא^קי^א- אין לאקאל פון פאלקםאונױוע־־םיטעט בײ דעי ..קולטור־י^יגע״ ייי אן אוידיטא־־יע פון 400 מאן. אויה דעס אוונט האט נח פיילוצרלי געהאיטן אל אינטעיעםאנטן יעפעיאט א*בע־* דעי• היםטאי••־ *םע־ אנטוויקי^ונג פון דער ײדי״םער פאי^ק^א-־פאייםונג מ גראמי האט זיך אין זיין ־־עפע־אט .,דעי־ יידײםעי* א״בעטעי־ און דעי וויםניםאפטלעבע־ אינםטיטוט״ אפגע־םטע־^ט אוײ* דעי־ י־א,6. װאם די ײדײםע א־־בעטעי־ זאמלעי *םפילן אין דעי אנטװיקלונג פון דעם אינםטיטוט םיזענען אוים— יעפירט געװאיז פון די ק־־ײז־מיטגלידער אינםצעניזאציעם פון פאלקם־ לידער אין די ..קלויז מיט בט^נים״, װו חםידים אין גײם האבן זיד רעי־צײ•8״ מעיםיות, אנעךדאטז און געזונגען ניגונים פון די גא־^יצײםע זאמלער טײלן זיך באזונדעים אוים מיט זײערע זאמלונגען: *םמ־אל פיפע פון םאנעק אין דער פי־ץ־יאמלער־קרייז פון קאי^אמײ. צופ מערםטן אינטעי־עםאנט אינם גאליצײםן מאטעײאי4 זענען די דאיטיקע פורים־יםפילן. װאם זענען געבויט דעי־הויפט אויץ אקטועלע טעמעם, װי: דער קארמעלין־יםפיל, *4אנדיםטוים-םפיל, אדעי• זיי זענען אינםצעניזאציעם פון יאמאנען, װי דער באקאנטע,־־ ..ױיבער־באנז״4־׳ *םפיל״, .,חים דיבינו גייםון״, אהעי* געהעין אויך אזעלבע *םפילן, װי ״די אײנגעמויעיטע פיוי״ און דעי ״דאבאים-םפיל״. א גרויסע איבעט האין אויפגעטון די א*ץ״י*םיאלדיקע זאמ-ע- זיי האבן אויפגעדעקט פאי דעי ײדי״םעי עטנאגיאפיע גאי א באזונדעי רון רניר עטנאגראפישער קאםיסיע בײם ײי דאנעייצטיק, דעם ס3־טן מאי איז פאיגעקומען אין װילנע אין זא־ פון קולטור־הויז אוי־* גױים־פאהולאנקע 18, די ער־םטע עפנטרעבע זיצונג פון דער עטנאגראפײםער קאמיםיע אין צוזאמענהאנג מיטן אפים־ום פונם קאנקורפ אויץ די בעםטע פאלקלאייםטײםע מאטעייאלן, וואם איז אויםגעיםײבן געװארן דעם 15־טן דעצעמיער 1928 ביזן 15־טי מאי ה. י. סיאיז געקומען א גרויסער עולם לעיער, *םילער, ליטעראטן, קינםט־ לער און װילנער פריינט פון ײ. װ. א. אין נאמען פון איגאניזיר־קאמ. האט געעפנט די זיצונג זלמן רייזען מיט א קורצן ארײנפיר־וואיט װעגן דער ביז־איצטיקעי טעטיקײט פון אינםטיטוט און באזונדעי־ם פון דער עטנאגראפײםער קאסיםיע, וואם האט צום עריםטן מאל דורבגעפירט א גיוי־ םע ארגאניזירטע פאריםונגס־ארבעט מיט דעי הילף פון הונדעיטעי איבער־ געגעבענע זאמלער פון גאר דער וועלט, אן ארבעט, וועלבע ווערט בײ אנ־ דעיע פערקעי געטון דורך דער מלובה, מיט גױיםע פאנדן״ ספעציעלע אקאדעמיעם א. א. װ. אין מיםך פון די פערטהאלין יאר, זינט די קאמיפיע איבעט, איז צונויםגעזאמלט געוואין אזא אוצי פון ײדי־םער פאלקס־ •םאפונג, װאם •םטעלט אונז אױים אין די פאדעייםטע רײען צוגלײך מיט אנדערע א סך עלטערע עטנאגראפײםע געזעל״םאפטן. ער רופט די פארזאמלטע, בפיט די לערער, נאך מעי צו פאריםטארקן זײער ארבעט פארן אינסטיטוט, עי ווייזט אי אויף דעם פאקט, װאם קײן איינער פון די װילנער זאמ־ לער האט ני״םט באקומען קײן פיעמיע און לאדט אײן אין פרעזידױפ הי א. ענגלצין, אײנעם פון די איבערגעגעבנםטע טוער פאין אינםטיטוט, וואס איז ספעציעל געקומעי צו פאין אויי* דער זיצוגג. א באריבט איבער די רעזולטאטן פונם קאנקורם גיט אפ דער םעק־ יעםאי פון דעד קאמיפיע, ח. באיעם: די מאטעריאלן פארן קאנקורס האבן דער עיקר געדארפט אױמנעמען פאלגנדיקע געביטן: פאלקסמעיםױת, אםאליקע חתונות און פורים־ינ־פילן. םיהאבן זיך אבער געקענט אויך באטײליקן צו־םיקער פון אנדערע מאטעי־ יאלן פון דער ײדייםער פאלקם״םאפונג. מיטן באיםטימען דעם קאנקורם האט זיך די קאמיסיע געיםטעלט צוויי אויפגאבן: 1) אינטענםױוער מאבן די זאמל־ארבעט און 2) פאי־ גרעםערן דעם •םטה פון איר פאר*םונגס־געײט, איייננעמענדיק נײע פונקטן אין איר זאמל־אקציע. דער קאנקורם האט די דאזיקע אויסגאבן אין א גױיסער מאם דערפילט. פאר די דאזיקע פינ־* הד*םים איז דאם *םיקן פון די מאטעריאלן פא- דער עטנאגראפייםעי קאמיםיע באדײטנד פאי״םטאי־קט געװאין. םיהאבן זיך אפגערופן נײע זאמלער, א םך אלטע זאמלער, וואם האבן צוליב פאייםײדענע םיבות *םוין א לאנגע צייט אפגעיםטעיט זײערע •םיקונגען, האבן זײך ווידעי־ גענומען צו דער זאמל־ארבעט. םיזענען צו־ געקומען א גאנצע רײ נייע פונקטן אין וואלין. פאיעםיע״ קיוינפוילן, גאליציע, ליטע און בעסאראביע. צו 222 זאגללעי און זאמלער־קײיזן זענען א-ויםגע־םיקט געווא-ן עירקולארן וועגן דעם קאנקוים. אזא צירקו^אי• איז אויך אױיסגעיםיקט געװאין צו 73 רעדאקציעם. און צום לויב פון אונזער פ-עםע, דאי־ה דא געזאגט וועין, אז דעי גרעםטע- טיי•4 האט אפגעדױקט דעם קאמוניקאט און אזויעױאך *םטאיק מיטגעהאלפן דעם דעיפאלג פון דעי זאך. אנטײל־ גענומען אינפ קאנקורם האבן 0-1 זאמי^ער און 11 זאמלער־קרייזן מיט קנאפע 100 מיגלידער. פא- דער צייט זענען אנגעקומען 130 *םיקונגען. םיזענען צוגעקומען 20 נייע פונקטן: 10 קרײנפוילן. 4 גאי^יציע 31 מז-ח־ג,, 1 מע-ב־ג״), 2 ױרעניע, 1 װאלין, 1 פאי^עסיע, 1 פאדאליע און 1 ליטע. סיזענען צוגעיםיקט געווא-ן 4.710 נומערן פון דעם — 3.512 ווע-טלע-, 259 מעיםױת, 211 לידעױ 187 אנעקדאטן, 25 ניגונים. 9 פירים־יםפילן א״א. 54 זאמלער פון די אנטײלנעמער אינם קאנקורם האבן אנגעגעבן זײערע בא׳םעפטיקונגעז. די טאבערע פון זײעיע פראפעםיעם *םטעלט זיך *1א— אזוי, 5^* יײזי,^*• אר-**ט**ר (*—*ייעייר 7 •ם*םטי• — 3 •-**•*פ♦,- 3 זעצער 2, פריזירעי 2, װעבער 2, םטאלעי 2. בעקער. *םלאםע-, פאטאגראף), 22* ..אינטעליגענטע״ פ-אפעםיעס (•סילעי 8, האנדל־ און בױרא־אנג 0, צײטינגם־מענטיםן 3. לערער 3, בובהאל. 2"), 1 אן א פאך, 2 סוחיים און 1 י־ םיאיז בדאי צוצוגעין. אז בײ היינטיקן טאג איז *םוין אין דעי