Literarishe bleter · 1929-06-14 · 24 (14.6.1929) · p. Seite 461

ו"ם 461 ל׳סעדעדי׳עע ב?חםסר /1ם. 24 /267) ארס און פינסטער -- דער איבערגאננ, די אנונג, ראס באינדינ רע־ אינרןאראנאציע־נעפיל: ערגעץ־וװ, אין א •טטאט, אין א װעלנז, בלי איך אי*ט װי א ליליע א; אפיעסארבן דא, א; אויפבליען ערנעץ אנדעריב. א סך־הכר: א חויע פאר צװייט; ברענ ■— אס װאס איך סיר רא ארויס, אץ ״נסרענגע, אוכו״ענע-קאלסע אקאדד;. א חויצ - - ני״נס קראר פאר זיך אריי;, אײנגעװיקאס אי; איינענע ברעסער, װי א ״נעסעװדיקער ״נפרא־ו. א ״ניינע פאד וואבן אינס אויר סיי; סייס ראס פד״נסרעך־ ציגעיסיקסע אידער־בוך און קוקס יעסיא סיך א;: װאס זאנססױ איך אבער ענטפער איס: װאס זאא א־ך יסרייבן און װאס זאי איך רעצענזירןל סוזסס, אפניס, נ״סס װיס;, בוך אײנער, אז דיין ביםא חסא־ס קענן ייד״ס. קעגן ססיא און פאעסיק, זענען דערפאד אזוי סארנע אוסװיבסיק, װייא דורך די באעסער ד״נע נ״ס פאר״סאייערס, נ״ט דודך דעסע־ רוננ, ג״ס סיס וידוי — א ״סיקזאר פון א סענס״ס. אסאא די אנונג, אז נאך אאדעס יסר״ב; אויפ; זאסד, װעס פארס באייבן עפעם. ע£עם װעט מוזן בלײין, ברייין אויןז דער עיד: א גדאנץ, פרן קײנעם ני־דט געזעז־ א װארם, פרן קײנעם נייםט געהעיט. אסאא — ד־ אנונג פון סיטנאננ, די אנוננ פו; נ״סס־ געזעענע נ־יסגײער■ אפט ג״ איך ווי הינטץי א -ל״ער אןן ־'מ,~״ ן,ך מ,,ן =יןן- מיט ך, ״.׳״ פון א״ך, ניידט־געזעענע ג״ער. או; ערנעץ, אין א קורץ אכסיסורהיריק אידא ןז. ןךן, װאקסס די אנוננ פון דער נאטור ארוים, באסערקס דאס אוינ אינס קויסיק; ׳ססאס־הארבסט, װי ״א נאקעסער צװײנ סיס א באאס באיס אץ אספאאס צאדט װי א איאע״, און באאד — אינסיסן לעס פיאן ז־ך םאפיא אנדרעיעװנא טאי-סטאי דאם טאג - בוך פװ איר אמת״ דער פיםוצער, לעיעדיקער אמה דעי־ לעזעי׳ צוזאמען מים םאפיא אנדרעיעװנא, ״םםערם זיך די פראגע: ״װאם פאיא וװנדערבאי פאייםםײן אין זיין (פון לעוו ניקאלאיעװיםיםם) יםי־ײין דאם פםיבאלאגייםע לעבן פון מענםיםן, און װאם פאי־א נייצם־פאי־םםײן און גלײכגילםיקײם צום לעבן סון זײנע נזזענםםםע מענם־צן. סיך, די קינדעי- די פיײנם װיל ער נייםם קענען אןן פאריםםײן״. א יאיםייד פון אם דעם ,.עגאיזם״ גע־ פינם םאפיא אנדיעיעװנא אין בעםהאװענם ייאגיאפיע, װאם םיהאם זי דאן זײער *םטארק פארינםערעםירם. ,״בעםהאװען — *םרײבם זי — איז אײנער פון די גאונים, פאר װעמען דער צענםר פון ד״ר גאנצער װעלם איז זיין םאלענם, זײן *םאפן, און די איבעריקע װעלמ אױם איז נילום מעױ, װי אויםיםםאםונג, א זאך, וואם געהערם צו דער גאונות. א דאנק בעםהאװען, האב איך אנגעהויבן בעםעי צו פא־יםםײן דעם עגאיזם און די גלײכגילםיקײמ פון לעװ ניקאלאיעװים*כן. פאר אים איז אויך די װעלם נא,־ דאם, װאם רינגלם אי־ום זײן םאלענם, זיין *םאפן; עי נעמם פון דעם, װאם ארום אים. *אר דאם, װאם םיקאן דינען אלם א מא־ צעריאל צו זיין םאלענם, צו זײן ארבעם; און דאם איבעריקע װאיפם עיי אפ״. גלייכגילםיקיים צו דער פ־־וי און צו די קינדער, און צו אונזעי־ לעבן״ פילם כאפיא אנדר. אויב נייםם *כםענדיק, איז ץזוער אפם. זיצנדיק איינ־ מ*ל אזוי אויף דעם באלקאן אין יאםנא פאלאניא פארזונקען אין אירע געדאנקען (פא־נאםירם דעם 24 ױני 1807), האם זי געםי־אבם — ״װי גום איז אלץ אױם, װי *םײן פיאיז דא אין יאםנא פאי־אניא, װי רויק מײן לעבן איז דא, װי דעי מאן איז מיר איבעיגעגעבן, װי פײי איך בין אין געלם״. פרעגם זי בײ זיך אלײן — ״פארוואם ז־םע בין איך נייכם גליקלעך אין דע,־ פולע• מאם?" ״איך ווײם זײעי גום — ענם־ פעי־ם זי זיך אלײן—די פיבה פון מײן הארצװײםיק. פי־יער פון אל*ן עי־גע־ם מיך *כםארק דאם, װאם איך זע ני*םם, אז מײנע קיגדע- זאלן זיין אזוי גליקלעך״ װי איך װאים זיי געוואלם זען, און איך אליין בין, דעם אמת געזאגם, *צרעקלעך אײנזאם. מיין מאן איז מיר ני־כם קײן הבי; צייםנווײז, און דער עיקױ װען ער איז געװא־ן עלםער, איז ער געװען אין מיר גא־ *םםארק פארליבם. איך האב זיך אבע־ דאם גאנצע לעבן מיינם געפילם זײעי אײנזאם. עי־ גײם מים נזיי קײנמאל ני*כם *כפאצירן, װײל ^ר האם ליב ביחידות ארומםראכםן זיין *םרייבן. עי האם זיך ניהזם אינםע־עםירם מים די קינדעי׳ — דאם איז איפ געווען *מדןייר און ־אנגווײליק. איך האב מים אים *כםיל און געהאי־כזאם דורכ־ געלעבם דאם גאנצע לעבן — א רויקפ און אן אײנםאניקם, אן אינהאל: און אן כאראקםעי... יעדער אײנעי האצ זיך זיין גו־־ל. מײן גור. איז אויםגעפאלן צו באדינען א מאן א *ם־ייבער די אײנציקע נהמה: םקווע איז ן דער *װײםערבאנד םאלםםאים םאגבי־ כער, וואם נעמען ארום די יאין 4801 1807. אם דער גײעי םײל איז פון דעם זעלבן מין, װאם די פא־צײבנונגען און נאםיצי פון די פריערדיקע יאי־ן. םא־ פיא אנדרעיעווגא פלעגם זיך ווענדן צו איר םאגבוך, — זאגם ציאםלאוופקי, דער אוי־ =אר פון דעי הקדמה,—״אי• די גאר אומױייקע צײטן, זי פלעגם אין איפ געפונען;) מיםל אויף אויםצוגיפן דאס האי־ץ, וואם איז בײ איר גע־ וו**ן י*ןר מימ *ן ••ו״■״ ץי האפנונגפלאזע געפילן, א מיםד צו פא־ענםפערן זיך און אמאי אויך צו קאנען *כלאגן ״על־ הםא״. די פא־עפנםלעבםע ־ מים א קליינער צאל נאםיצן זענען גענומען געװא־־ן גראד און זײן דוי איז *םוין יגונגען און אין שאפיא אגדר. כאלםםאי םאגביכער פון די יארן 1801 און 1807 — פון דעם פע־יאד צוויהון אם די יא־ן •— אין די יארן״ װען צווייכן לעװ םאלםםאי געװען דעי־ אמהער פירוד־הלבבות אין זײעי־ע איבערצ זײעדע אנ־דויאונגען אוי־• לעבן און מענם-כן. ״םאיז *כוין געװען — *כי־ייבם םאפיא אנדרעיעװנא דעם 12־םן אויגוםם 1801 — א צעייםן געמים. איך מים די קינדער איז אײנם, און עי• מים זײנע אידעען א*ן ניים זיין עגאיזפ ־־ אזז גאר א צווײםם; א צעריםענע זאך איז ני־כם אזוי גרינג צו פאײיכםן״. אם דאם בא־כולדיקן לעװ ניקאלאיעװים־טן אין עגאיזם חזים זיך איבעו• אין דעם םאגבוך אן א *םיער מאל, און נעמט אן א ניהום־גערעכ־ םע און *שםארק־איבערגעםריבענע פארם. אבעי אויסער דעם איבערגעםי־י־ בענעם געפיל פון דעי לײדנדיקעי, באליידיקםער פרוי, וואם ווערם פאר־ זונקען אין די זאיגן פון ־םטוב און קינדער, ״װאם איז פאיהארעװעם ביי איר הויזגעזונם״, — און אויפער דעם, וואם אויף דער עלטער איז זי ניהום מעױ ווי א קיאנקע און היפםעייהוע פױי, פילם זיך אין דעב