Literarishe bleter · 1929-06-07 · 23 (7.6.1929) · p. Seite 451

451 7?יםער$ר'שט ב? עסטר נ*ם. 23 (266) איצט איז אר*ן נעטון נעוואין. בבדי צו פארשר״בן דעם עודם פונם נ״עם טעאטער. צו דער צייט נןומט פון םאוועט־רוםלאנד דער אקטיאר און י-עזשי- סער מ. רובין. אדלער פאיהאלט אים ביי זיך. רובין יטטערט אווע־ •טלום־ עריבמם ״גרויםע געװינס״ אונטערן טיטל ״200.000" און געווינט תיבף ב״פ עולפ אלע סימפאטיעב אי מיט דער אויפפירונג, אי מיט זיין •טימעלע בו)רארןער. די םיבה פון זיין גרויםן דערפאלג איז דאם, וואס רובין האט א״נגעזאפט אין זיך די נייע רוסלענדער טעאטער־עולטור, ה*ב זיד אנ־ גענומען מיט טעאטראלע דעיפארונגען פון די מאדערנםטע און גרעסטע רוםי־טע רעזדויםערן. די פיעםע איז דורבגעפלאבטן מיט געזאנג און טענץ און גייט דורך ב״ א טעמפ, װאס מיהאט ביז איצט נ״טט געזען אויץ דער ריגער יידי״טער פצענע. דעיביי איז די פיעםע געבליבן •טלום־עליבמדיע, מיטן געױנטן רעאליםטי־טן אונטער־טלאק און פאלעםטימלעבקייט. דעי עולם און די קריטיק האט די פיעםע• אויפגענוסען םיט ההפעלוה און יעדן םאל איז זי דורבגעגאנגען ביי אויבפארקויפטע זאלן. אין מיטך פון דער קור־ צער צ״ט איז זי געגאנגען 10 מאל. צום 15־טז מאל האט זי רובין גע־ •טטעלט צו זיין בענעפים. נאבדעם האט רובין גע־טטעלט א פיעסע פון דער צייט פון בירגער־קריג ״ליבע און חוב״. װאם האט אויך געהאט גרוים דערפאלג צוליב רער ררייםטק״ט פון דער טעמע און דינאם״טק״ט פון די םצענעס — א םין זיגזאג פון אקטיארי־טן •טפיל םיט •״ארף־אפגעהאקטע באװעגונגען און בולטקיים. נאך א גרעםערע דעיגר״בונג איז געווען די אינםצענידונג פוז •טלום־עליבסם ״םטעמפענױ״. דא איו מעדקווירדיק דאם, וואס די אוועקהוטעלונג האט א גאנץ קנאפן טעקםט. דער עיקר איז דא די באוועגלעבקייט פונם אקטיאי, מאםן־םצענקעם, טענץ און פאלקם־ לידער, באוונדערם םצענ״ט איז דער עריטטער אקט, בעה םטעמפעניו (רובין) באקענט זיך מיט רחלען, אן אקט במעט אן טעקםט און דער לעבעדיקםטעי און טעאטראל״טבטער. ביים דיגער עולם האט אבעי סער פון אלץ אויסגענומען ״200.000", און סיאיז פאריטטענדלעך: ״םטעפפעניו״ האט א צ־־פ־טובן םױ־ זיטעט און איז געבויט דורםויס אויף ריין־טעאטראלי־טע עפעקטן, וואם דער ריגער עולם האט נאך אינגאנצן נ״טט תופם געווען אין דער צ״ט, ווען ״200.000" האט אן אינטעיעםאנטן םיוזיטעט מיטן גדויםן געווינם. א דיי פאריט״דנארטיקע טיפן און איז נענטעי צום בריטן עולם א פעלער איז אדלער יאגאנגען דערמים, וואם ער האט איאפגעביאבט פון פוילן די באקאנטע םובעיעטין װיערא קאניעװםקא, פאול בר״טמאן און דעם קאמיקער מ. ברין. זיי האבן גע״טטעיט די אפערעטקעם: ״דאם פאנםיאן־מיידל״, ״דאם חזנדל״ און ״דז־טייקעלע בלאפער״. די פי־עםע האט אויפגעהויבן א געוואלט, דעי עולם האט זיי אויפגענומען קאלט און זיי יענען געצווונגען געװען אויפצוגעבן רי גאםטיאי׳ן. אפטימיפטן זעען דעײנען די ענטגילםיקע מפלה פון דער אפערעטע. צו די פאי־דינםטן פון אדלערן מוז צוגעגעבן ווערן, אז א חוץ דאם א־יבן־אויםגערעבנטע. האט עי איינגעפירט א ניים: ער האט פאנאנדעיגע־ •טיקט יעדע וואך איינלאדונגעז אין די טויזנטעי און גערופן דעם עולם אין טעאטעי ביי דעי קאםע האט מען אױיםגעגעבן בילעטן צו 1 •1אט ואױם 2 זלאטעס( און 50 םאנטים דאם האט יעדן מאל ציזאמענגענומען א קאלאסאלן עולם דערמיט האט זיך פאײטטארקט די הבנםה און דער טע־ אט״ר איז געוואױ פאפולער אזוי אױם איז דער דייטעי םעזאן אייגנטלעך געווען צוויי םע־ יאנעך איינער •טטיינם (אנגעהויבז מיט ד״י װייבעיטב ״קידוהױודטם״) אוז דער צװייטעי— אדלעים (מיט ױבינם). צום סױז פונם עי־טטן י-אלבן) םעזאן האט דעי טעאטעי געהאלטז ביים אונטיעיגיין. צום םוס פ־ום צװייםן — איז ער פא—טטאיקם געװארך האט פאיטייבז די אפע־ י**£**< 3?^215**ן ד**6 11**3 *•*^ין ך*יד״ 0י£2**£י ןי״ דערזזארין?אפיי״אײישדט איז ר.אצ אין דער צוקוגפט?זאנסז זיך אר1יה- צוץלאגו אזיפן ױעג פזן ראטעריעלן קױס איי קינסטי^ץײידע דעי־גי־ײ• נינגען אייח די •1עעמע זיצ־נגען פרנס טײאטעי־־סאמימעט איז ראהױ^אסז געװאי־ז אייערעוגעיז די אנצרעםריז?* אייפז פירטז פעזאז ױלױס אדי^ערן (יעיזאמען מימ מ יוביז). אדיי^ײי האט פאי־געלייגר א?י־איעסס מיט אינטערעסאנטע פלענער ער האט ײדעה אייסעויסײיכז גוטע אעטיאי־ז, ־אך א רעזשיסעי־ אין אפילי א דאעשאזי-אר אין געיז אינס קימענדיךז סעזאן א רײ םינטעטײצע פאי־ידטעלונגעז. אייי דאס װעט זיך אים אײ.נ* געין אןן ער ווועט הענעו *־ורנפירן זײנע פלענער סענען מיר האפי. אז דעי נייער ײדי״עער טעאטעי■ איז ריגע װעט מיט דעי עייט יא־יעבטײיז די האפנונגען, װאס זיינע פײינט און די ײדיטע נןולטדר־וועלט האבן אײך אים געלייגט. פיעםע קען גײן הונדעיטער מ*ר). אינם מעך פון די ערשמע קנ8#ע דריי חדעוים האם זיך געיםאפן א דעפיצים פון אן ערך פופציק םויזנם ל*ט (די םויסידיע :אםרעפם ארום 40 םויזנט). צווייטן מעאםער־ק*מיטעם מים *םםײנען איז אנם־םםאנען א קאנפליקפ. *םםיין מים א םײל פון דער טרופע זענען ארויסגעמראםן פון םעאטער און דער גאנצער ענין נײ־ײדיזןעי■ טעאטער אין ריגע האט געהאלטן ערב א •סרעקלענער קאםאסטראפע, יײ די פײיד־געיסרײען פונם אפערעטקע־לאגער, װאס האט טוין גענומען פאדעי־ן מען זאל ינלל איבערגעין קוםנערן דעם טעאשער. אמה, די אקטיארן, װאס זענען נאך פארבליבן, האבן װייטער גע־ טפילט. י. ױלין האט גע־םטעלט ״גאט פון נקסה״ און ״מא־סקע חזיר״. די לאגע איז אבער געװען במעט ה>ןפנונגםלאז. נאי דא איז פלדצלינג געקומען די יטועה ג*ר פון אן אנדער זײט. אױם סצ דעצעמבער האט זיך אפגעטטעלם אין ריגע אויף זײן צוריקרײזע פון יוסלאנד ױלױס אדלער, װעלבער האט מסבים געווען צו געבן עטלעבע גאסצטפילן. דעם אמת געזאגט, האט מען *סוין װײניק געגלויבט, אז דער טעאטער װעט קענען אויפגעריבט װערן: פון אײן זײט — די שװע־ -ע לאגע, מיט גרויסע חובות, פון דער אנדערער זײט — די יסרעקלעבע •סטיסונג, װאס די אפערעטע־אגהענגער האבן געהואפן קעגן טעאטעי דער יוב פון די קאמיטעט־מיטגלידער האט זיך *סוין נמעט געהאט אפגעטרײסלט פונם טעאטער. און כיאיו קײן װונדעי נייסט געוועןז צופיל מי און הא־ -עװאניע האבן זײ ארײנגעלײגט אין איפ, צופיל עגמת־נפ־ס און זא־י געהאט און אזוי װײכיק נהתי... — סיט דעם ביםל אקטיארן, װאס זענען געבליבן, האט ױליוס אדלעי אנגעהויבן זײנע גאסטיאלן. עי האט געגעבן םמײנדבערגס ״פאטעי״. די ע-סטע פארטטעלונג איז געווען נייסקיסהדיק באזובט, אבער קײן אויסעי־;עװײניעבער ענטוזיאזס האט זיך בײס עולם ניטט געמערקט. ווי סאר־ װו:דע-ם איז מען אבער געװארן״ זעענדיק, אז װאם ווײמער, קומט אן אלץ גרעסערער עילם. דער טעאעער האם פלוצלינג אפגעלעבם. ער האם פון דאס :ײ דערװעקט צו זיך א גרוסן אינטערעס. ״דער פאטער״ איז אין מטך פוז בערך איבער 4 חד״סים געגאנגען 17 מאל. די צװײמע פיעפע, וואס אדלעי האט געטצעלט, איז געװען ערנסט טאלערס ״הינקעמאן״, װאס האם אויך געהאט א באדײטנדיקן דעיפאלג. נאבדעם זענען געגאנגען בסדר ..אודיאל אקאפםא״ (יהודית האם געיספילפ הדסה האליפדס, וועלכע אדלער האט א-אפגעבראכט פון װארטע), •סלום־עליכמס ״גאלדגרעבער״. א סא־ װעטי״סע פיעסע ״דער הבר״, א מעלאדראמע ״פאר איר קינד״ מיט דער אמעײקאנער ארטיסםיז יעטי בלאק, װעלכע ד״אט אבער קײן באזונדערע ־עי־פא-גן נייסט געהאט און נאך 4 ספעקםאקלען האט זי פאילאזט ריגע אויך איז געטטעלם געװאין די סעלאדראמע ״דער װעבטער״ און ״טביה לער מיל^זקייף,* אינעיעסאנט און אפיד־ םימבטאםאסיהו איז דאס, װאס צוגלייך םים דער גרויסער אװפלעבונג, װאם האם זיך אננעהויבן פילן אינם נייעם ״ד״םן םעאםער, איז ביז גאר געפאי^ן דער אינםערעס פונם ברייטן עולם צו דעי א־ערעםע, אז,״, אז תיבץ זענען פון דארם אװעק די םובעירעטין -.:ה לעינער און ז״דערמאך װאפ זענען געווען די הויפט־״ז״לן״. •דפעםער זענען אויך אװעק אנדערע אקםיארך קוםנער האט איאפגעבראבם יאםי׳אװםקיך דורך װעדבן ער האם נעהאפם אויפגעײבם צו װערך זאס־ ־אװסקי האם גע?םע1מ ״גאנץ מביה דער מילייקעד״. דער אפערעםן־עולם, ־ואם האם זיך די נאנצע צ״מ געיםמאלצן פון די יטונד־אפערעטעם, האם אים אויפגענומען גאנץ א״נגעהאלםן. קוטנער האם זיך װידעראמאל נע־ ־־איפן צו מעלאדיאסעם און אפעיעםקעם. עס האט •םוין אבער גאינ״םט ■עהאלפן: םיאיז מיםאמאל איאפנעפאלן דער פםיבאך דער איעאי פיו א .־רוים״ האם זיך פון אים אפגעםון און םיהאם •םוין ני״םמ געהאלפן קיין •םום םגולה. פיאיז דערגאנגען דעיצו, אז קוםנעי מים זאםלאװסקין האבן צװייםן זיך איבערגעייםן אוז מען האם יםוין אפילו אנגעהויבן רעדך אז זאפיאווסקי;עמם זיך מאכן א דײטן םעאטער... ׳עדנפאלם, האם עי םים עםלעבע ליבהאבער א פאר מאל געיםפילם אין דער פראװינץ. א חוץ דעם, װאס יולױם אדלער איז א נעניםער אקטיאר, איז ער אייך א פראקםייםער טעאמעי־מענמים און א יםבח םוז אים געזאנם װערך אז עי איז נ״םט אזוי אייננזיניק און אין זיך פארליבט, װי א גױיםער םײד פון די ״ד״םע ״סםאין״, ער פארגינט אויך אנדערע אקטיארן א נוםע דאלע און אביםל איםיםם״םן בבוד. באקענענדיק זיך נענםער מיםן -יגעי עודם. האם ער היבף דער־םפירט, אז מען טאר נ״םם בלייבן יםט״ן איי־• אן ארט: ריגע פארמאים עםלעבע צענדליק נזויזנפ ״דן און ביי רי גיעםםע דערפאלגן פון א ריעםע. קען מען מים איר נ״םם אויספילן א ניויפן מ״ל פונם םעזאך :אר מען דארף בםדר זיך באסיען צו געבן עפעם ניים, בדי צו פאריםםארקז ב״ם עולם דעם אינםערעס צום םעאמער, אי״נציען נייע יםיבםן און פאיפעםפיקן די פאזיציעם. בפים, אז ביז