Literarishe bleter · 1929-05-31 · 22 (31.5.1929) · p. Seite 431

— •־־־ ׳״?■סעדאדי־עע ב?בפבר נ?פ. 22 (1255 * #. ש ע ר ם ־$'■/ / 7/? * א ב י ב וועגן הערשעלע אסטדאפאלעד איך האב רא געביאפמ נאר א פזןר אנעקדאטן וועגן *םמערי פניט־ ךעװער איך גרװב אבעי, אז שיװאי־ט געװען זײעי אינטעיעסאנצ אויש־ צוזאמרען די ארע אנעעדאצן״ װאס װעין דערצײלט וועגן ״דכזעיר פניט־ עעװעי און לײב סולומיעי װעגן הער״דערע אסציאםאליער — איך רעבן, אז די אינמערעסאנט־ סטע אנעקדאטן זענען װעגן זײנע באצױננען צו ר׳ בי־וברען. די הסידיס זאנן, אז העי־יטעיע איז נעיסיעט נעװאין אויך דעס עורס. בדי ב־־ײלעך צ* מאבן רי ברובלען. דערצײלן הסידיס: אײנמאי־■ איז ר' בריבל געװען זײער מיױיעריע. עס האבן ני*צט ו.ע;ארפן כןיינע ״טוס ההבורות איס פייילעך צו נזאבן. אינדעיבי• איז דער יבי געגאנגען זיך טובל זײן אין מקוה. איז רי ט־־עפ פיין מקוה, האט הער״טעלע אנגעהויבן ״טיײען: ־— יבי. גײט נײטט אין מקדה. — װײר מײן ווײב איז אמאר געגאנגען אין דעי אײגענעי מקדד., האט זי באקומען אזא גרויסן בוי־ -האט העי״טעלע געוויזן, אויסציענדיק די הענט אױס בויך. יי ביובי האט זיך צעיאבט פוד העי־טעיעס הרצה, און זײן עצבות איז פאייטװונדן... אײנמאי האט י בױבי געזזןגט צו העייטערען: — איך יעבן, אז מיט דײנע הבמות װעסטו זיך אוי,? יענעי װערט אויך אױיסדיײען פון ־טמיץ. — װאס װעי איך אבעי טון, אז מען ורעט מיי צו״טטערן א טויבן — דאסמא־ האסטו דיר ארײן קאריע געמאבט מיט דײנע הבמוה, אוי־- דעס האט העי־טעיע עױוידערט: ־־־ איך װעי פוערן בײס יבונו־יטר־עויס, אז עי זאי מיר מוהל זיין מיינע זינד איס א בא בטענה. איך װער טענהן: ארע בעי״ביהךס — יער ביהך אהה הי. בעי ביהך אהה נ-ה — האב איך מקײס געװען. איז יזיר ועבײבן צו מקײס זײן נאך אײן בעי ביהך ־־־ בע־ ביהך אהה עהיד ײהן דין וה״טבון רפני מרך מיבי המרביס הקדו״ט בױך הוא ־ ־ טא איך באגנוגן זיך דעױוײי מיט די פאי* אנעקדאטן װעגן העי־טע־ יען. װען מיזאי זאמרען דעס מאטעײאי װעגן העי״טעיעז, קאן איך צו־ ״טיקן נאך אינטעיעסאנטע מע־טיוה וועגן איפ. אין זײן ארטיקל ״דעי הער״טעלע $רטראפ$ריער־אנעקדאט" (״ליט. בלעטער״ ני 15) *טרײבט י. מאנגער: ״צי איז העריטערע אסטיאפאליער א רעאלע פיגור? װער װײסט״ף איך גלויי, אז סיאיז קײן *טוס גרוגם ני״טטא צו צווײפלען אין דער רעאלקײט פון הער״טעלע אסטיאפאריער. די צײט, װען ער האט געלעבט — אומגעפער מיט א ס2י1 יאר צוריק — איז צו־נאענט, און דערייער איז ני״טטא קײן סיבה צו טראבטן, אז הער״טערע אסטראפאריער איז אן אויםגעטראבםע פיגור. מײן ריי, רי ױדל בארער (פון דעם ״טטעטל יאר, פאדאלער גוב.), האט מיר אייערגעגעבן. אז ער האט געקענט יידן, װעלבע האין פערזענרעך אגב, לויט דעי *טילדעדונג פון רי ױדל יארער- — א פעיזאן א יר־ססבא, — איז הער״טערע אסטיאפאליער, געװען א ײד א למדן און אל אנגעזעענער חסיד בײ רי ברובל מעדז״טייז״טער. אין תל־אביב װוינט איצט אן עלטיירער ייד ה ײרוך •סװארץ— אן אנגעזעענער בלל־טוער און מ־טביל פון באלטע, פאד. גוי. — װאב האט מיר איבערגעגעבן, אז הער״טערע איז געװען אין בארטע אין הויז פון דער מ״טפחה •טטיפערמאן. געקומען איז ער קײן בארטע אלס א מקובר. װען ער איז ארײנגעקומען אין הויז צו די ״טטיפערסאנס און האט געבעטן א נדבה, האט מען איפ געענטפערט, אז די פױי איז ני״טטא אינדערהײס, בדי אפצוטירעפען זיך פון איפ. אויף דעפ האט העי״טערע געענטפערט, אז ער איז נייטכ געקומען צו זען זיך מיט דער פרןי און אז ער קען נעמען א :דבה אויך בײם בעל־ הביה פון הויז... דאן האט דער בעל־הבית פאיפירב מיט איס א גע־טפי־עך און זיך דערוװסט, אז דער מקבר איז הער־טל אסטראפאליער. איך װיל, אגב, באמערקן, אז אין אוקראינע האבן געלעבט נאך *.ייניקע װיבטיקע װיצלער, װי ״טמערל סנימקעװער און לײב סולומיער. זײ זענען יארימט געװען אלס אפיקורסים. װעגן •טסערל סנימקעװער דערצײלט מען״ אז עד האט אײנמאל אײנגעלאדן צו זיך געסט צו עסן ב־ירביקע קנײטעס. װען די געסט האין אנגעהויבן צי עסן די קני־טעס, האבן זײ געזען, אז די קני־טעס זענען פלײ־טיקע. האבן זײ געפיעגט בײ ־טמעררען, פארװאכ האט ער געזאגט, אז די קני־טעס זענען מירביקע׳־.' אויף דעפ האט *טמערל זײ געענטפערט. — בײסט װײטער, װעט איר געפינען קעז אויך. פארן טויט האט •טמערל זיך געהייסן גרענגען א װערעמדיקע פרויס, בדי װען מען װעט איס *טמײסן אויף יענער װערט פאר דעפ״ װאס ער האט געגעסן א װערעמדיקע פלויפ, װעט עי װיסן, אז מיט דעס איז געענדיקט דעי צעטל פון זײנע זינד... סאגאדס ״הייס א ו ן ו ו * ל פ״ דעי •טטײגעי״ אומיטורדיק און פאיהירט אין •מייײער פון פאטייא־ דעי סוה איז — סאנדיס י איר מאן די דאזיקע מיזס, אײער װאס־אמאי ־־ מע־ באװוסטזיניק; פאי־ א •טמא-קער געיאנגר פון סהירהדיקע געפילן. באבו רעדט אן בימאלן אױיסצוגנבענען געלט ב טאט ביענגט זי צו אדיסניבטעױנג זי קעיט או אויפ־טטאנ דע־טי־באװעגונג. און; י־מאמענט פדן דעם פצ ז• די גאנצע יגן, פאױוא־פט איי א־דעאריזס. די געפירן ריקײט און נעמט אן סאנדיפס מעטאד פון װײדיק, װאס פי־נדיק אין דעי־ ײ־י צאגאר דאך אױיף אויף איר פאיאנט־ דײס;אראקטעי — לײג מיט דעי ז״ דויט אירע א״ז װעי: װײניק״. די פון יה:ײ פון אינדיען פ־זי־טן ג״■ אויך איײן פון אײ געקומען אין א ״טװאסע ׳ן אגהײב •— ראבינדלאנאט טאגאי—די הײפ און די װעלט, יאמאן. ײדי־ט—־טרה רײזען׳ װילנע. 1927, װירנער פארלאג פון ב. קרעצקין. דער קאנפריקט אין דעפ דאזיקן ראמאן קומצ־חאר צװי־טן דעפ געװײנלעסן דיײ־עק: צװייטן דעס מאהאראדז־טא ניקהיל, זײן פױי בימאלא און דעפ אנפירער פון דער סװאדע־טי־באװעגונג אין אינדיען, סאנדיפ באבו- יעח פון די די־ײ העידן ראזט דער דיסטער יעדן חאר זיך. דאס גאנצע װעיק איז צעטײלט אוי־ קאפיטיען, רויט די מאנאראגן פון די דיײ הויפט־פערזאנעז. די אינמריגע װעיט צוגעגיײט אין עריטטן קאפיטל, אין װעלנן די פײיטטין דערצײלט װעגן איר גליקלעסעי ההונה, װעגן איר ליבע און איבערגעגעבנקײט צופ מאן. װאס װעיטער ״די ״טײנקײט פון דער פױי, געזען פון א סװאדע״טי־באװעגונג, װאס איז אויסן די אומאפהענגיקי און ציט ארײן די גאנצע נאציאנאלע אינטעריגענץ, ״טלז בימאלען: זי פא־ליבט זיך אין סאנדיפ באבון, װאס א איר געגנט, כדי צו פראפאגאנדירן פאר דער באװעגונג.