Literarishe bleter · 1929-05-31 · 22 (31.5.1929) · p. Seite 422

?'םסר;!)1'ש2 120072 נזר 22 <265) זײס 422 ז י ש ר א? ש ס ע ר ] / 11 $ ר ש?1 פאדזיכטייק,- דאם אייז א דוייץ . עדסעעד דיעס ד״ד $. קזזר^לנ-ק - זײן זזפזזנסױוןנ א1דף װ$רשט כ־ארק״, אויױ װעייכער •עעקספיר ׳עפיאט זיך בליט דעם װענעצ־אנער ״ד ״•ע״יאק״, װעיכער •כנ״דט אוים א פונט פרי״ע איז ׳טניידט נייעמ אויס... — אויך װעיכער קיאבונד דערצ״ימ װענן טרויער פו; װ״סע קי״דער •ערעק פון װיים; כי׳עור, קראפט פו; װייסן ,,קד״ד־קי״ז״, — אױ־ װעיכעד איניעי צע׳ערײט זיך ׳עטייערה״ס או; װארפט ראזאװע פיעק; אויפ יעװארצ; פא; און איז װי א ׳ערפה אי; טיז-פאר׳עיאפענער יעפעטער נאכט או; איז קייע טענמשיעכ- ק״ט פא״עטירט טיט דער סטארע פון ״תאװה״, — אויוי װעיכער יעװרעינאװ א־ז א כופר-בעיקר או; יעכטערט דאס יעב;, װאס איז נ״סט קיי; טאט•; אין טעאטער און רייסט אוים די עיקריס פון •ערער טעאטדאי״טק״ט, כדי טיר זאי; דאװנען צו זיי; טעאטער, װעיכער א־ז ״דער עיקר״, אװדאי װאיט; טיר נעװארט, אז צו דער דאזיקער בינע זאי; זיך ציע; אונזערע טאכ;, בענקע; צו איר, האפ; פון איר, פאד־טערט זיי;, װע; זי ראזט זיך אפ פון די כחות, װע; אירע ני־דער דעני.,׳; •עיאבריק, װ■ קראנקע פייני און זי יײדט אויף טיגרענע, — או; זיך פר״ע;, װע; אירע באװעניננען װער; יסטאיץ, דער קאפ א״פגעחזיב;, אװ די אזיגן צאפיעז פ״ערן או; אירע באק; זענעז פרי׳ס אז; יעבעדיק פאנאנדעדגעביוטט. אװדאי װאיט; טיר עס נעװאיט אבער טיר װיר; א״נס. א־; אזנזערע טאכ; װיי; צװ״: ״צװ״ קזני יעטי״. אונזער טעאטער-עויב באװענט זיך נ״צט יויט דעכ טאקט, װי ריטעראט; יספיי;, ער טאנצט — אויף ״רוטענייטע חתונות״. א־ך װ״כ איך װ״ס. דא איז פרייער רויב פאד נרויכאדטיקע ד־בפוט; אויף דעד טעטע: װעטענס יסויד און װעטענס אגטיטויד, אץ צי איז טעייעך, צי איז נ״סט טעניעך צו דערציען א א. װ., אבע־ דאס זענע; איץ ז״ער קיוגע און זײער י״דיקנײער״סע זאכ;, צו װעיכע ד■ פאקט; האב; נ־׳טט ק״; צ״ט או; נישט קיין נעדורד פאקט; טוע; דערװ״י, װאס ז״ גיוסט זיך. או; ז״ ניוסט זיך, אז אזי־ ״יאנקעיע״, אױ־ ״בר טצװה״, אויף ״׳טיטהקע און ריקי״, אויף ״װ״ב או; נעי־בטע״, אוי־ ״בערעיע באסיאק״, אויף ״דע.׳ •טראגנ אין נ;-עדך■ און אוי־= נאך אזעיכע ״ט״סטערװערקי• זאי דאס טעאטער נעפאקט זיי;. איג טאקע דזזנסטטא■1 פוי טיט או •פנעקוטע- נע נגידהטעס טיט אפנעקיטענע ד־נסטט״דיעך, טיט יאקירטביאדא- יטעקטע ױנגע;, טיט בבבודע ק״טץ אויז בבבודע ב־יבעד פו; בבבודע ייד, טיט אפענעבוזעטס-גיריקע. טיט אזנטערנעהויבענע קיײדיעך- באדעדפטיקע, טיט ראנדקע-טאכערס, טיט •טאקאיאדע- עסערס, טיט אפיאדיםטענטץ-געבערס. איר וועט טיר יטוץ אנט־טוידיק; טיי; אנטידעטאקדאט״טק״ט אבער דע־ אטת א־ז דאך, אז דאם איז אונזער טאכע. דאם זענע, פאיט יענע, װערכע האימן אליס אונזערע טעאטערס. או; די טעא- טערם װ״ס; אפצ־דאנקע; אץ ז״ האיט; אוים ז״ערע אויםהאיטערם זײ נ־ב;, װאס יענע דארפ;, ניב; טיט א פזיער טאס. ניב; נאך א; עס כי־אפעט זיך אריבער א,ץ עס :יסט זיך איײער איבע־טאס. אץ קנ־פאריטארצמק״מ;. טע; יך ביז איבער רי יזני טע; באדט י כװאייעס פץ די טוט־נע, װ־־י י אד־עח אין די טוטנע ז־נקט ביז ד׳ צװ״כ־אי צענד״ט־קע פריטא- - - באדדאןי' ־־ װײא צװ״ר־־ט־קע דאנע-י־דער ץ די עדנסטע ציימ;. א־נט־טץ י טאהד נײט אפ־י־ א א־ז ד יטבת נ״ט טע;, יכבוד ױם-ט־וב כװאכיעך, אהע- רכבוד װ־אך אפ״-ר ג־־ט טע;, יכבוד זונטיק טיט די פארטאבטע קראטע; נ״ט טע; אװך. די ב־אסע נייט אץ האט הנאה די טאסע איז נייטט קיץ הזיר א ־זיר ־אנט טע; אװעק ,־אטיטו, אוטזיסמיקער פדעסערן), אץ ד־ טאסע בעט טע; אריץ וצז ביי־קע פרייז;), אץ ד־ טאסע האט א נוט הארץ, ןאיר יעט דע; ני׳שמ, ײ• זי ײ״נט בי\ אנ׳ט־י ׳טאר;?), אז טען רופט,;״ט זי. די טאסע גייט אץ װ״יט זיך אין עםטעטיזירט זיך, די טאסע זוכט ג״סט-גענוס אץ גייט אץ די טעאטער-טעטפיען. אץ ד־ טעטפיעז פירן אריין א־ז א נ״עס גיויב;. פץ די װענט, פץ א— איע ״ד״טע ייטעראט; אץ ז׳טזרנאי־סט; אץ פויי;: •־־יגט א־זעק א״ער ארבעט, ג״ט צום יטטיד, קויפט א״ך •טפאדיעס. נראבט אויס גריבער אץ באגראבט זיך יעבעד־קערה״ט, טהטת, ־זאסע־ װערט, ט״טט״נסגעזאגט, קא; יטוץ האב; א־־ע־ רעב;, אז־ב אזא טענט־ט, אזא טענטיט ן־טמעיט א־־ך נאד פא־ין, װ- ד״ר קאדאיניק, האיט נ״טט פץ א״ך. אבעד •ט-יט-״טי איך הער, איד ייארעטט. װאס א־ז דאס פר־ציב פאר א טץ הארטעװדיק״ט באפאר; דעב ד״ר קאראיניק? װעטע; ג״ט דאס א; זיץ האיטענ־יט? איד טענהמ; עס װאיט געװע; זי־עד יטיעכט, ײען אןיד ־עד; ׳טר״בט״ט זאי ז־ך נעטע; בונמעװע; אץ יטר״ע; דעד פעדער- ה א י ט ע ־, אז דיעדפו; ה א י ט ע ר אץ דערפץ ה א י ט ער נ״טט זאג א־ך: הבר־ב. רזיק-רויקי טייא, ד״ר ק. זאגט װעגן זיך. טאקע, ־א־ט אץ זיץ װאדיטע-אטענטאט-ארט־קר, אז ער א־ז נער- װעז. אבע■־ בז־ר זענע; ־אך װאר״-עװער ע.־נא: פ״נע, סאיידע י״ט אץ טיר דארפ; רעד; פאטעיעך, יטטיי, ״טוב-הדעתדיק. אץ דע־פאר ביאקע יאט־ר ניץ בסדד אץ נױ-יא.-קער ״טאג״ האט ד״ד קאראיניק אנגעיטר־ב; א טאטי איז ער אז״ אנגעפייט טיט ׳טװערפיסעד געביידעטק״ט־, א־ז עד אזו• אנגעיאד; טיט דאקטארקאראינ״טק״ט;, אז סאיז פיטומ א וװנדע־ װי אזו• אץ דער רעדאקצ־ע פץ ״טאג״ האט ז־ך נ־יטט א״נגעבראכ; ד• פאדיאגע. טאטעיעך ט״נע, װאס אץ דעב ארט־קי איז איץ פארא;; א־ר האט ־ארט ״טאטאייטעט פץ דעב וועיט-צונאננ״ אץ ״אטי- טודיע״ אץ טאד־א פץ טגדיה אץ דער ז־טאנגיער פון נאטר-דאב אץ ״סטאקאטא״ אץ ״יארגא״ אץ ״טאיטא טאעסטאזא״ א,ץ געארג ז־טעי אץ -ער פ־יאזא־־ העפדינג אץ אסקאד װ״יד אץ דער טאיער וױסיעד אץ — װאס נייטטץ אץ ־אס איץ צוייב ײעטע;? צ־י־ב א ס־בעךעטץ. קאנט א־ר דאך ט״נע;. אז ז■ א־ז אזא נענ־איער טענמ־יט, װאס צוי־ב איר י־־נט א־־־סצובאגאזיטע־וע; אזוי פיי עדוד־צ־ע, - האט א־ר א טע־ת. בסך-הבי א־ז ד־ דאזיקע ס־בערעטץ א ביייקע װאדעװ־ייסטץ אץ זי פרעטענדירמ גא־נ״טט אוי־= עפעס העבעדס, ייי אייה ״קונסט״ אץ גענזנפ־ס ה־־נט, א־־ב אזו־ ט״נט ־״■־ ק״ טא צ־ ,־ואס ד־ גאנצע טוזיק פץ ירינגע־דירע נעטע;-. נאב־ואס דע־ װאיד ט־ט ק״־אקעד־קע ,ױערמע־״■■ ו־ער דא־־ עס האבך■ א־ז דער ת־רוץ: ק־ינער דאד־ עס טאקע נ״ט־מ. נאר ד״ר ק דארי5 עס. עד ־א־־ װ־־ז;, ס־ארא ״ד א ט־פרג עד א־ז, עד ךאד־ז נו־- ט־ק, װ־ אץ יעב;. א־בער״עריעק; ד• װעיט ט־ט זיץ צנא-טיא- בפ־אד־ק־־ט. זאי טע; זע;, ס־אר־א וז־־סער ער א־ז. אץ אז טיהאמ אנוטיט געפרענט־, װאסעד דאקטאר א־ז קא- ־אינ־ק: פ,ץ טעד־צץ? פץ .־עכט־? פץ פ־יאזאפ־ע׳.• האט טען גע- ענטפערט: ער א־ז א דאקמא־ פץ װ״סנד־קי־ט רק ער װ״כט. ער טוט נ״טט קיץ יטוב זאך, נאר ע־ ײייסט. ן<_■ יטעה אץ טעת-יעת װי־סט ע־ ער װערט גאדני׳טט בזיד צז װיס;. אץ אז א טענטיט ווי־סט אזוי פ־י, װי־סט ער או־ך, אז אץ װא-טע האט פא־ איע אץ ד־ אויג; פאס־רט א ׳טרעקיעבע •טענד- יעבק־־ט, אדעד ׳טענדיעכע •טדעקיעכק״ט. ט־ט איץ װאדט־, טי־נע קײנער איז אײעד רעזידענץ דע אץ י יעי ן, א דאכ־ע; אץ װײגט ן ץײ.ץײו ו ״״-,ןד .״ רופט זיך נ־־כט אן, ד־ ננכת יידײצע ־דײ אעצטנכ;עהאט ז האב; דא א טעיטה טיר הערמ;עדאט דאכ דײיטע - האבז אץ רעװי, יױי: אבעי־עטע טעאטערכ צ;; נ־זקע ביז י;עויאאט/ אז פו ויע אוודא װאאטן טיר >ן ״די וױינע־״ טעװער װאר׳ װערט, — איע ביז נ״ע פ־ן זיעעאאזנע ב־עיאנסקע, *טטעיו ננען בן אדער פאדערו; נהת הא טען א־ן זען אי ־יד; זאיז קו :־ה״טם׳/ — באזיננט ״קידוע יטיוב איע אײ־ װעאבער י־ענע־ בינע. א־י- װעיכער ־. י. פרץ פיבעדט אץ חיוטט ״ב״נאכט אויפ; איט;