Literarishe bleter · 1929-05-31 · 22 (31.5.1929) · p. Seite 420

?'סער$ר'שס ב^עבער נ1ס. 22 (265)';״פ 420 נ ח ם ן ם יי ז י? אלע פדיידן םיינע זענען טדויעדיק חנה?ע?7י/ — .זגזישסײעד*, ם^בה-פ^רל^ג פ?/ א7ל/דפ}יגע, 1929 װנדערס רירנד דער ״רןוא ענות חיושהך װ#ס עס רערנײט צו אונז פון חנה רעװינס יידער. עם זענען פאראן אויך ב״ איר אײניקע יידער, אין װעיכע זי באמיט זיך צו זײן מונטער, זיכער, פרײריק. אבער אט די יידער אירע זענען נראד די שװאכסטע, און אפייו אין זײ איז אויך ארייננעמישט א פי ינע דאזע אומעט, ׳עװער נעמיט, טיפער טרויער, ײײטיקדיקע אפקאאננען פון פריער, פון אמאי, װאם האט זיך אזיי טיה אײננעשניטן אין איר װעזן, אין איר ר״ב. די ארע דארטיקע ״־י״זע דיכטער האבן רײבט נעװארפן פון זיך יאםטן. זיך ניך צונעפאסט צו די נײע סיטואציעס. בײ חנה רעװין רעבמ נאך איץ די ׳שרעק און דער באקאנטער צײ״פר פון ״איך נשיר״ ןװי זארן מיר זיננען פרײדיקע נעזאננע;, װען...). אין דעס ריד מיט דעם מונטערן נאמען ״אויםבוי״ זאנט די דיכטערין: ״װייס איך אדץ און אלץ געדענק איך. און דינער פאדהאנגל אזא ניפס פארדעקן וועפ די יארן פון װייטע דענדעד און ״טיסעקא״, און אלנ ט״פעלעד מיפ בלומען און נייע טרעפעלעך ביים?װועל — וועלן קיינסאד נייסט פארמר״בן דעם ריח פון וװנדן און יסינעל... זי ברעננט אר״ן אומעטוס דער עיקר זיך, אירע טיי־־פערזענ־ רעכע איבעררעבוננען, אירע פרויאישע באנערן און פארראננע;. אט פרװוט זי זײן װי ארע, ציט זיך ארײן אין ארבעט נרײך ײי אלע, אבער איר װעזן, איר פרויאיש װעזן שריים מיט טויזנטער קולות און מאנט און פאדערט. די ארע רידער פון חנה רעװין, ײאס שיצ- דערן די איבעררעבענישן פון דער ״באפרײטער״ פרוי אין ראטנ- פארבאנד, זענען אינטערעםאנט, א״גנארטיק און רירנד. עס זענען דא אין דער רידער-זאמלוננ עטרעכע רידער פון אט דעם יסניט, — זײ זענען װי װאריאציעם אויף דער זערביקער טעמע. אט זאגט זי אין איר ערשטן ליד ״פרוי״: ״װעמעז׳ וועמען זאל איך מ״ן װ״ פארטרויען? איך קאן נישט זויגן מער אין שטוםעניש מ״ן ווונד1— אלע נאבם איך זע אין חלום פרויען, און יעדעדע באוו״נם א קינד. און וועי מיט מיר מ״ן זוארן וועם דעטיילן? ווער וועט פארגריננערן מיין שװערן וואר? יעדע נאבט איך זע אין תלום פרויען, יסלעפט מען ז״ זנום טויער פאר די האר... אנגעשליידערט פרויען אויף די טישן. פאדדר״טע קני זיעד״סט א פדעמדע האנם. , ערטערוו״ז םען טראגט אויף שװארזוע מיסטן שטיקער קינדער־ל״ב און פרויען־שרעק און שאנד..." די פרוי בעט זיך בײ אים און פארענטפערט זיך פאר אים און ״בארויקט״ אים: .,אלע פריידן מיינע זענעז טרויעריק, נישט זיבער ווי פויגלשער געזאנג אין צייט פון טיפן אסיען״. ןחנה לעװיןן די ״דישע דיכטערין הײבט אן א־צט צו פארנעמען אן ארט אין דער ײדישיער ליכעראטור אין רי פאי־שײדענע יענדער, וײ עס יעכט און עס שאפט זיך א ״דישע ליטעראטור. קומט פאמעלעך צ־פ ד־כטערישן װאדט אויך די פדװ. דא און דארט באװײזן זיך דיבטערינס מיט אן א״גן װארט, מיט אן א״נענעס דיכטערישן נאננ. ד• ״דישע פדוי, װעמען סיאיז באשערט;עװען הונדערטער יארן צו ז״ן בלויז א ״ליבע לעזערי;״, שר״בט שוין אל״ן אינטערעסאנטע לידער, װאס פאדמאגן אינטערעס אויך פאר דעס בעםערן לעזער ד•;רויסע אנטאלאניע ״יידישע דיכטערינס״, װאס איז ה״- יאד ארויכנעגעבן נעװארן דורך ע. קארמאן, האט מען אפנעפטרט מיט סתס-־עצענזיעם, אבעי װעגן דעס עצס-אנטײל פון דער ״די- שער דיכטערין אין דער איצטיקער דיכטוננ, האט מען װ״נילרוואם;ערעדט. עס זענען אויך ב״ דער נערעננה״ט נעקומען ל״כט-יייכט- זיניקע ארטיקלע;, אין װעלכע די מהבריס האבן ארויסנעװיזן נישטיקע חכמהרעך, און דערמימ אפנעפארטיקט דעס נאנצן עני;. װי אן ענטפער אויף דער ל״כטזיניקער באצױנג פון די מענער-רעצענזענטן צו די פרויען-ד־כטער, זענען די לעצטע צײט ־ערש״נען עטלעכע רידער-זאמלונגען פון פרויע;-דיכטער: אין פוילן — קאדיע מאראדאװסקיס ״חשװנדיקע נעכט״, רהל ה קארנם ״דאר־ז•־, אין אמעריקע — רבקה רויזענבלאטס ״לידער״, און איצט אין איקראינע — חנה לעײינם ״צושטײער״. די עטלעכע לידער- זאמלוננען זענע;, יעדע אײנע אוין־ איר שטײנער, ביז-נאר אינטע- רעסאנט מימ דעס אײננפ, װאס זײ ברעננען מיט זיך, מיט די נייע מאטױון און נעזאננען, װאכ עס לאזט זיך הערן פון זיי, און מיט די אייננארטיקע פרויען-ױערט;, װאב ז״ אנטפלעקן פאר אונז. יעדע פין ד• דיכטערינס קומען װ• צוערשט. ז״ האבן כמעט ב״ קיינעס נ־שט געבאדגט, און ז״ זענען כמעט פון ק״נעס נישט באװירקט. אן װאסער-סיאיז דירעקטער ירושה זיי רעדן זיך אראפ פריעד פון איץ פונס הארץ, פונס א״גענעס הארץ די פרוי איז פון איד טבע ענאצענטריש, זי זעט און הערמ. פילמ און שפירט מער פון אלץ זיך און נאר זיך אפשייטא שוין רי פרוי — די דיכמערי;. װי דער דיכ- טעך דער מא;, זאל נ־שט זײן סוביעקטױו און קיריש, װערט ער דאך געטריבן פון אויסערלעכע;עשעענ־ש;, אידעען און פראילעמע;, ײעלכע *אנן איס פון זיך, פון אייגענעס איך. די פרוי אבער איז שװוער איננאנצן ארװםיאגן פון איר סביבה, פון איר אטמאספעך פון איר נופא. זי איז מער קאנסערװאטיײ, פארװארצלט אין איר היימישין בארן, און דעריבער זינגט ארויס מער פון איץ פון איר דיכטונג דאס ארומיקע, דאס םכיבהשע, דאם כאראקטעריםטישע פון איר לאנך צײט און הייס.- די לידער פון חנה לעװין זענען שטארק-סוביעקטיװ, זײ זענען נעקנאטן פון אײנענע װײ פײן, יםוריס און אדורכנעמישט מיט א קיײן ביסעיע פר״ך עס זענען װײטיקדיקע, שטייע, הארציקע, שעפטשענדיקע נעזאננען פון דער פילנדיק-עמפינדיעכער פרוי אין איצטיקן ראטנפארבאנך אין דעס איגעמײנעס ״קוי ענות גבורהך ײאס עס הערש־ט אין דער רארטיקער ײדישיער דיכטונג, איז בא-