Literarishe bleter · 1929-05-24 · 21 (24.5.1929) · p. Seite 407

/״ש 407 האט נערעדט ארן נעדאנהט, װאס פון דער יטװעכצ*ר איז נעװארן.. זי האט ביורא נעהאט/ אז אין דאד*= װעט ניען זי איױטגעבן; אז סוך־כר־סוױ װעדן די פויעריס זיך בזי־יטב ז״ן אלן זי איבערנעגן צו די פאנדאדיעטיעיקעה. נעדעגק איך, אז דעדארט האט ד* ניאדע :ײעט נערעדט פון איר טויט; טןי>דעד זזעט דען איד קי:ד דער• הרגענען. זי האט נאר כװרא נעהאט, אז ■דען זאר זי נייסט פאיאונ•־ רײגיקן. דעדארט װעט איר רעבן יעוין נאר ק״ן װערט נייסט האבן. און איך האב נײטט פאריצטאנען, װאב א־ז דעד חיריק, צו כוען איז רײן צו אובירײן, אז איך אר״ן קוק צו דער ערד נײבט װי א ביענטײע, נאר ווי א בהיוה װאב זובט נראז ציס נריזיעעןץ טאקע. װאס איך האב דעביארט נעקענט באי״עטײן דער דאביעס כאיבאר- נענעס אוטנריקץ איך האב נעװארט די ביאבוען טרײסטן, און נײבט;עװוסט װי אזזי. איך דערטאן נײך, אז ביען איז נעקוביען פון יבטעטר אין אננעזאגט, אז ביען קען זיך איטקעיז, װ״ר יי באדבעװיקעס זענען אננעקוטען. עס איז יסוין נעװען אײפן פעיטן טאנ — האגן נײסט ארע זיך גערירט פון ארט. נאר ב־״ן ביאטע האט זיך װי א צע־ *טראקענער פויגא א הויב געטון פ־ן א־־ט. טיך א נעב געטון פאר דער האנט, דאב קר״נע יעװעבטערר איי? דעד האנט און ױך נע־ ראזט רויפן אין *בטאט ארײן. דעי טאטע האט זי קויב א-נעיאגט. דאס ׳טװעסטעדא יײ איר צזנע; דען. איך קען נייסט פאינעסן טײן כואכיעס אויםזען דעטארט. א. הב~ דאס קען טען נאינײטט בא- יטר״בן; די *טרעק, װאס אויױ אי־ פניס איז ארויסנעקוטען, דזקא דעטארט, װען טען האט אנגעזאנט, אז די פאני־אבדצטיטיקעס זע־ נען אװעק... נײן, איך קען עס נייסט פארנעסן אפירו , עדארט, ײען איך בין יא טיט טײנע ארע ־ויטיס ארײננעטון א־ן ט״ן גארטן ... איר אינסטינקט האט איר אונטערגעזאנט. זי איז נאר רע־ טארט נייצט נעװען ענרעך אויױ א טענט־טן. זי האט גיכעי אויס- נעזען װי א חיה, װאכ רױפט פון נעפאר באט־ט איך האב ט־ד נײסט געקענט אויסטאאן, װאס פאי א חיה עס טוט אז■ אין צ״ט פון נעפאר פאדיטטײט איר דאך, אז איר חו־צ האט איר ריכטיק אונ• טערנעזאגט. זי האט ד־ין האנט נײסט אפנעראזן איי איך בין טיט־ געראפ;. דער טאטע איז נעבריבן פון הינטן װײט. אפ־צי חאט ער געװוסט, אז דאס לויפן איז יסוין ס״ װי צי יספעט... — איך האב אײך דעיצ״רט, אז װען טיר זענען אננעקוטען. האט טען דעס זײד; טיט דער באבע געפונען פא־ דער ־טטוב טיט צעיספאאטענע קעפ די טאטע האט ז״ װי אויסנעט טן. דאס זענען נעײען ט״ן טאטנס ערטערן. זי איז געראפן אין יצטוב אויין און איז נר״ך אװעק אין צװײטן ציטער אר״ז, וװ טײ; ׳::װעסטער איז גערעגן אייױ דער ערד א טויטע. ־אב קרײד און ־אס העטד איז געייען אןיױ איר צעריסן. אויף איר :אקעטן ר״ב האײ טען דץרקענט סיטניס פון יצטיװר פיצוטע בראטיקע טריט — צואיב ײאב דערצ״א א־ך עכי.■ 'א, צ־ באװ״ז;... װאם װיל א'ך באװײזן?...די טאדע האט עב נ״עט איבערנערעבט. ראנזיט זי א'ז געײען צופריד;, װאס די •בװעטטער איז נ״עט געבר־בן רעבן א פאראוטר״גיקטע... ראב א־ז ״■ר ־אב באטע א־טפאר״עטענד- לעכע... — א־צט, אז א*ר זאאט ט־ר פרענ;, װען א־ז ב״ נויר ד־ פאבטע האר אזוי װ״ב נעװארן? װ״ב א*ך אר״ן נ״עט. און א־ך װ״ב נייבט פאדװאב זי הארט זיך אזױ עק־ענות־יק, ײ״ר א־ך האב ראך •ערוב נעדאבט טיטן רעב;. ד־ רעװארוצ־ע האט אין ד־ר •עלוב געדאבט ב״ט א בך •צװעיע א־בעררעבוננע,. און ד• ױעװא־ יוצ־ע האט נויך אויסנערערנט צו באטראכטן זאבן נא־ א•; דעב ריכט םון רער רעװארוצ־ע. װ״ר א רעװארדצ־ע פא־עיט א בך בלוט, א בך קרבנות, כאט־ב אז איך ז־ץ רא א־ן ד״ן גאיטן א ן רעב זיך א״ן אזו• פרידרעך כויט דעב -־אצעב פון וואקב;, פאר־עט״ איך װידער נ״עט דעב זינען פון דעד דעײארוצ־ע, דעב ,ינען פון בלוט־פארניםוננ. — דאב אװ אדת. דער טאטע קען צו ז־ך נייע_ קודען ער א־ז נעװען א דערוואקבענער דענטיע א־ב א־ז א־צט פ־ר און פופציק 'אד ער רעדט ק״נדאר ס״בט פון יענע צ״ט;, אנער איך פארשטײ. אז דאם א־ז דער ײונדער פ.־ן דער צ״ט, אז יװ:־ען קע־ נען רעבן און זיך נ״בט א־ו־סנעבן א־ך נאו־ב, אז ד• רעװאלוציע נופא טראנט נאך א•; זיך א רעבעדיקע ײונד. אפיער נאר דעד קודענד־קער דור װעט פון איר נ״עט װ־ס;. ־א, איך זאנ, אז דאס א־ז דער װונרער פון רער רעײארוציע. דען האט דיר צ״נערעדט, אז א־ך זאא אר״נטרעטן א•; דעד פארט״. דען האט •בפעדער דיר?'םסר^רישפ ב?£ס-±ר נום. 21 (264) 7 דער דאדעס הענט.... ־א, א־ך האב נעזאנט, אז דעדארט ו׳אבן זיך אפנעריםן ארע ׳טוידעררעכע אינםטינקטן און נאר די ״ד־ עע ד״ד־ רעך, נאר די ״ד״טע פרויען האבן ז״ ארודגענ״טטערט. ד־ר האט נעדארפט װערן פערצן ־אר די פױי א־ן דיר אװ פאר •טועק א־נ- נאנצן פאררריכט נעװאח, כאטיט א־ך בין :אך כדעט א קינד נעװען. און ד״דריצע נעפירן — װו האכן ז״ דען דעדארט געקענט דערװאכ;?... איר פאר־טט״ט, דענער האבן ז״ נעױרנעמ. אראפ פון דארק. דעדארט האט ראס רעבן נ״שט נעראט די ײערט, װי טיד פאר׳טטייען הײנט: א דענט״ט װיל רעב;, ײײל עד זעט פאר זיין רעבן א צוקונפט. ער זעט פאר זיך די קודענדיקע טעג אין זעט ז״ן ארט אין דער געזעריטאפט. ער בװט ארײ;, צ• ער ב.יט דיט נוטע פריינט. ער זעט זיך אר״ן, אדער עי זעט זיך אינא״נעב דיס ד־ ברידער, צי דיט •עװעסטער, צי א פארט״-דענטיע, מי ער זעט ז־ך אין קאדך דיט חבריב פאד א געװיםער א־דעע. — װאס אװ נעװען ד• צוקונםט פאר די דאזיקע, װאב ד• טױט יערעק האט אויױ ז״ נערויערט פון אודעטוב. װאה א־ז ד־ר װערט געװען דער דארנן, אז ה״נט האב איך נעוען דיין ז ידן און ד״ן באבע, אוד׳עורדיקע דענטש;, ײי ב״דע זענעז נערענן דיט צע־ ׳עפארטענע קעפ פארן •עטוב, נאך דעב, װי דיר ראבן זיך אודגע־ קערט אין יעטעטר אר״ן פון װארד, וװ דיר או; נאך ײרן האבן זיך באהארטן אין דיעך פון דר״ טענ און דר״ נעכט? צי האס דען דעדארט נעיעפירט הונגער, אט װי איך יעפיר איצט... איצט. צום ב״׳עפיר, פארזעץ איך אין דער עדד אריין ד״נע כוריקעס, ד״נע דערן, צי ד״נע קארטאםרעס אדער ברודען און איך װאדט און איך באנרײױ, אז איך האב דײן אדביציע עס זאל ײאקט); איך באגים, װען קיין רעגן איז ני׳עטא, און ארץ, װאס א־ך טו, ו.אט אן אויסרעכענוננ. און עם ׳עטידט. דעדארט האט אײנר דיט יעב אנ־ דערן זיך נ״עט אננעקערט. װארום, אז דענט׳ע דיט דענטיע האבן זיך דעדארט אנגעקערט װי חזיר דיט נברד,; אדער ײאאױ דיט נע־ פגרטן פערד,י צי װײם איך דארט אן אנדער יערעקרעכע פאמריי־ כענייע. — פרענ איך אײך, חבח — װי אזוי, פונדעםטײענן, האט זיך נאך ב״ אונז אפגערא־ טעײעט א פארראננ, אז װען די בלוטינע כװאריע איז אריבער, און א״נער האט נאך דעב אנדעדן נעפונען — זאר נאך דעדאלט זיי; א פארראננ צו רעבן, נ״עט נאר פאר רעב היינטיקן טאג, נאר אפיקו פאר דעס דארנענדיקן או־ך? — איך דערדאן דיך, דעדארט, װען דען אװ געועסן אין נאםן װאלד, יעוין נעװען אויפן דריטן טאנ: אזא טעדפער הוננער האט אנגעהויבן צו נאנן און איך ראב אויםנעריםן א ב׳בל געאב- אעכע גראז רעבן זיך און נענודען ק״ען... איך האב נייעט נא״ך אראפ־ יערוננען; איך האב ראנג געקײט און די אויגן האבן געקוקט צו דער דער ערד, צום ער׳עטן דאר האב איך דאדנע אזוי נעקוקט צו דער ערד, נ״עט אזוי װי עס קוקט א דענט׳ע — נאר װי עפ קוקט א בהדה, ײאס זוכט גראז צוב נריז׳עע;. דיר אװ נ״עט געװען ׳ערעק־ רעך. א־ך דערדאן דיך איצט, אז פארן טויט האכ איך או ן נ״עט נעהאט קײן דורא. אויב איך בין גערעגן אין ײארד און זיך נ״עט אודנעקערט צור׳ק אין ׳עטעטא ארײן, א ז דאב נ״עט נעװען דער־ פאר, װ״א איך האב דורא נעהאט פארן טויט, נײן. דיר האט זיך אויםנעדוכט, אז פון װאאד איז יעוין ני׳עמא .*װהין צו נ״;. אז אודעטום אויםער װארד, אװ עק װעאט; איז אזא טעדפעי װינקא, פון װעאכן דען קען נ״עט ארויפ. איך קען איצט נ״עט זאג;, װאב די ערטערע האבן דעדארמ נעיעפירט; די ארע, װאם האבן נעראװנט, תהיאים געזאנט, נאט נעכעטן, זײ, טראכט איך, ראבן אפיער יא געזען פאר זיך דאם אעבן; עס א־ז נעװען פארצאנ׳ט און ויי האבן אריבערנעקוקט אריבער; צאם... יא, דיר איז יעטארק אי; זינען געאעגן דיין עאטערע ׳עװעפטער פון נ״נצן יאר דיר אװ נ״עט גע־ װען קראר, ײאס< מיט איר קען טרעפ;. די דאדע ראט כםדר נאר פאר איר נעדאנהטן ז• אװ דיט אונז ני׳עט נעװע;. זי א־ז אװעק אין א נאנטן דארױ. זי האט זיך זײער נוט געקענט אנטון ײי אן אוקראינקע. באקאנטע פויערים האבן זי צונענודען דיט זיך. ד־ך האט דען אויך נעװאאט דיטנעדען, נאר איך האב נ״עט נעװארט ראזן די דאדע אאײן. — עם איז ני׳עט צו פאחעטײ;, װו די פםיכאראניע פון דענט׳ען און םון אונזערע יידן אװ נאך פאריעטעקט. איך האפ עם ׳עפעטער אויך ני׳עט נוט באגריפן. .. די דאדע אװ דעד*אט אין װארד נעװען רעבן מיר; א־ך האב זיך צו איר נ׳זטואיעט, און זי