Literarishe bleter · 1929-05-24 · 21 (24.5.1929) · p. Seite 397

ל'סטר#ר'שז1 בלעסער גום. 1 (264) ו״ב 397 אײער װערדי. פוט׳עינ־ איז יטאבעז איז ,־• ענטנעטערונג גון דעד טוזיק•• װעאן האנ; ראנגע •אד. ד־וועס ״ך אויזי י״ אעמען א־ן כויײעע נאך ראגנע ־אר; אץ ז״ אר״נקוקז. אויך צו דער ״ד״טער נװז־ק א'ז װ״י״א; •יןקך״ןן• ...״״ פון סענטינועגטארע טאטװו;,;א־ ארב אב־עיוטװועי נאאבאבטעד ער האט־ כויט זיץ דערפאדענעט ־דע דעדפירט, אז דא הויבט א; זיך צו •טאפ; עפעס נייעס. איז עד געקוטעך א קוק .עטץ, ז־ך פאד- זיכטיק צונעהעדט און נענעבז י״ז בדבה: -- זאר זיץ טיט טזרן ער האט נוט נעקענט ארע אונזעיע טאדערנע ראט״<-.;'כטן װי אבדאז, ננעסץ, עננער, קר״ז אץ אנדעדע. עד האט ז״ נעיעעצט. באזונדערס טיאנערך ער א'י פון א-נטעדנאציאנארן טוזיק-ידיד אץ גענ־־ געפאד; ק״ז פאאעבטינע, בר־ אר״ז א קוק צו טוך װאב װע־ט דא־ט נעטץ אויפז נעביט פץ טוייק. ער האט אינב ירויעריטע־ א־נױועדביטעט גער״ענט א פאיטראנ איבעד טאדעדנער טוזיק, איז אויפ; צװ״טז טאג געפאד; ק״ז ה־פה, און עדב-פבה תרפ״ט האט טע; איס נע- בראבט צו קבורה אױפז ארטן יית-ע־רב א•; ה־פה נעבן דעב טיויזנט- יאריק; הד-הירטר אײעקגענאנגע; פץ דעי װערט א בורטע א־נטעדעבאנטע פערזענרעכקייט, א גרויסער •טדיפטיטטערערי׳טעד נייסט, און פיי■ נער יידי׳טער ק־נסמרער פון דעב זערטענעב ב נטעטייי״ץ טיפ •**•£**•♦•• ויך■• אויפן מאנטפאדנאם טעז אניעטאט ״ראטאנדע״. טאבז א באװך אץ אנטקעגנדיקע קאפעב: ״קארן״ און ״קופאא״. ״קופאי״ אװ א נ״ע קאפע איינגעארדנט און דעקאר־רט טיט עבט-קינבטרערייטן נעיטטאק. װארפט זי זיך טאקע ניכער אין די אוינן דעב פארב״ג״ער און ציט באזונדערב צו ד• ׳בטענדיקע טאנ- פארנאסער געסט. אין דער דאזיקעד קאפע טרעי א־ך ז־ך ט־ט ברוך נראזטאך נרייך י״ב אנקוטע; דערקען א־ך א־ב ז־־ז טונקר. עינבט פנ־ב ט־ט די ק״יעכד־קע ״אטעריקאנער״ בר־יז ״פאדאטך, א־ב ט־ר באגר־ב; ז־ך איז נעפ־נע; אב־בי •עװעריעך ערגעץ א פר״ וו־נקי צו קאנעז באפ; א •טטועב הנב ביא־ז עי״״־ט האיב ניץ אװנט. װערט די דיז־קע קאפע אננעפורט פץ כסדיד־קז צ״טט־אב פץ נעבט ט־ד א׳־דענעז ז־ך װי עב א־ו א־־ך אץ באיד אװ טעז פאױו־קיט א־; א יבטועב, װעיכער קײטאט ז־ך איץ װי־טע־ גיאזטא; װארט נ־יטט, טיזאי א־ב •טטעיז פיאגך א װאיט. א; אנד״טוננ, א נאטע; דעדטאנט — באפט יעו־; ניאזטאן או־י און דעדט. דערצ״יט. כאדאקטעריזירט, די אדער ־ענע זאך. דעב אדער יענעב •בר־יבער עב קוטט צו רייד װענ; א־־װיקך ײעג; ״נויב״. אדע־ ר־כט־- קער ײענן גואב-פראבאעב אץ ד• בייוה, װאב האב; עב א־ו־בנע- דופך האבז עב ־ניקה נענעבן נ״בט נאר א־־װ־קך נאר א בך אנ- דערע קינבטאער, ב״ יידייטע. ביי פויא־יבע ב״ װעטען ד־ טיב״ה- אידעע, די אידעע פץ א ו ־ ס א יי ז ו נ ג א־ז דער ק־ו־נט-עבענץ פץ ז״ער יצאפך גיאזטאז ט״נט, אז דאב א־ז א בפעצ־פ״ע-פו־א״עער •עטר־ך, ױעאיער האט זיץ יטוריע אץ דער פייא״טעד װ־דקיעכק״ט. ד• אייזץ פץ די פעאקע־ ־וערכע באוװ־נע; פו־אנט ערד ד־ ׳טטענד־קע כענק- נער, באאערט ביז איבער די או־עדך זיצט א־; קאנצערט-זאא אדער אין טעאטער-פאטעא און איז דער עיקר טקפיד אויי דעב קוצו-יבא- ױד פונם םוזיקאאיש; דין-ודת. א צװייטער װידער איז בכיא ז״ער קאנםערװאטױו און שטייט שטענדיק ״אוץ־ דער װאך״ טיט נעװאא- טיקן דרך-ארץ פאר דער פארנאננענהײט, אבער ט־ט פאאקאטער אופפאריטטענדענײט פאר דער קענוװארט אץ יטוץ אװרא• פאר דער צוקונפט. א דרימער זיצט, הערט און יטאצט אפ קאאט אץ נאר טיטן שכא־הישר װייםטאז איז געװען א קריטיקער פץ א .אנץ אנדער ט־ך אויף דעם פרט, אויך דעם דעטאא, האט ער ׳טטענדיק טװתר געװעך נייטט דאם איז פאר אים נעװען וויכט־ק. ער האט ׳טטענדיק;עזוכט דעם עיקר, דאם קערנדיקע. און װי קיץ אנדערער, איז ער פעיק נע- װעז נאייך אנצוטאפן דעם רופק אץ צו •טטעאן דעב ריכטיקן דיאג- נאד אין יעדער נייער דער׳ט״נוננ אין טוזיק, פץ פראהוקטױועד אדער פון רעפראדוקטױוער נאטור, האט װ״בטא; קידם-בי נעזוכט דאם דויערהאפטע, סטאביאע, און אפיטאצנדיק א ני־ע אפעוע אדער סיטפאניע, אדער אפיאו א נ״עם זיננער אדער יטפירער, ו׳אט ער תטיד נעהאט פאר זיינע אוינן די נאנצע טוזיקאר״טע װע;ט, אץ נאר אונטער אט דעם װעאט-טאסיטטאב נעאורט״אט אץ נעיטאצט. עם איז כפעט א כאא, או נרויםע ז׳טױרנאאיבטך באריטטע צ״טוננם-אייט נייען אװעק פון דער װעיט, נייטט א־בעדאאזנדיק נאך זיך קיינע איטערארישע ירױטות. אויך אין דעם פרט איז װ״פ- טאז נעװען א ױצא פן הכאא. ער האט א־בערגעאאוט א ירו׳טה פץ נאנצע צען ביכער, אוז דאס רוב פון ז״נע װערק, װי ״די טוז־ק נאך דער װעאט-קריזע״, ״בעראין אאס טוזיק־טטאט״, די טאנאגואפיעב א הר ן ב2קטרם8ן831ר'ז מיט פדוךי גלאזמאן די אעצטע יארן איז פאריז אויסנעװאקם; נייטט נאר אץ א נרויםן צענטער פון יידייטער עטיגראציע, פוז בר״טע טאבך װעא- כע באזעצז זיך דא און ׳טטרעב; צו יטאפ; ז״ערע קואטור-באדערפע- נייטז אויט די טיטנעבראכטע ט־דאר־ציעס פץ ד־ אאטע ה״טעך פאריז נרופירט אויך אין זיך זינט עטאעכע יאר; א ר״ יידי׳טע ׳טרייבער, נעקוטע; פץ די אאטע הייטעך איינער םו; די אעצט-נעקוטענע ײדייטע יטר״בער איז ברוך נאאזטאך ער איז פץ די איינציקע. אקטיװע ״ד״טע יטר״בער װעי- כע טײזץ ני׳שט אויס צו קוטעז א־ן קאנטאקט טיט די ״ד־יטע טאבך ריכטיקער, טיט דער ארבעמעריטאפט, װעאכע א־ז אץ ־אריז דער איינציקער עאעטענט װאס פירט א קואטור-געזעאיטאפטאעבע טעטי־ קייט צװי׳שן די טאםך ב. גאאזטאז נעטט אנט״א אין איטערארייטע אװנטך ער האאט רעפעראטן אין פאריז אץ אין פראווינץ אויר איטערארייטע טעטעב. טאנפארנאם — קאפע ״קופאא״. טעז אױ נעײ״נט צו פארבינדן די פאריטטעאוננ װענז טאנ- פארנאס טיט דער קאפע ״ראטאנדע״, ־ענע קאפע, װעאכע א־ז יאנג נעײען כטעט דער װיכטיקםטער צענטער פאר אאע קינסטאער, פא- ריזעי תו׳טבים און פאר געקוטענע נעסט. בייטן זיך אבער צ־יטך איז יטוין איצט ,ראטאנדע״ כטעט אז אפנעזוננע; איך צי איז עב דערפאך ױייא זי איז ״פארעאטערט״ נעװארך און קינםטרער האבן בטבע איב ױננקייט, צי בתם, ײ״א םיזענען אװפנע׳טטאנעז קאנקו- רענטך צי אפ׳טר פ׳טוט דערפאך וואס די קינסטאער-קאאאניע איז ז־ד יטטארק פאנאנדערגעװאקםך און ״ראטאנדע״ איז נעװאח צו- עננ זיי אאעטען אריינצונעטעך — א פאקט איז, אז טעז װיא א־צט־ זיך נעפינען אין דער קינסט־אער-פביבה אץ טעז װיא בכייא זיך יטאפז א ׳טטיקא באגריו־ ײענן טאנפארנאסער קינםטאער״טן װעאטא, דארך