Literarishe bleter · 1929-05-17 · 20 (17.5.1929) · p. Seite 377

?יסעד#רי&ע בלעם&ר נזם. 20 (263) * 1————4 זײם 377 ^ײ א נעיסטאאט, װאס ראזט זיך נאר פארנאײכן ריט •עאוב־ עאיכטס רי, רבי ױזפא פון קאסרירעװקע. װער װײםט, אפ״בר איז טאקע דער רב רבי ױזיפר א דירעק־ טער ױרעז פונם כעאעטער רב. אז יצאום-עאיכם האט נעקענט די כעאעכיער טעיטױת, איז טער װי זיכער א םימן, זײן פארכייטופטער יטנײדער, װאס איז, װי נעזאנט, נעבו־ט אויף א כעאעטע־ אנעקראט טיד וװנדערט, װאס ׳ט. נ־גער האט אין זײ-ן ארבעט ״עאע־ טענטן פון יצאום עא־כטס הוטאי פאד ׳םאים־עאיכטען״ זיך נײצט אפגע׳עטעאט אויפן פארגאײך צװי׳סן כעאעטער און קאסר־אעװקער רכ... איך יעטעא טײן היעערה אויפן םדר-הױס פון דיסקוסיע... . די תטיטות פונס כעאעטער רב א־ז פון יעס אײגענעס עכטן נאאר, װי די תטיטות פונס רבי ױזיפא. ד־ פיערות פונס כעאעטער רב זענען אטתע פערא, װי רי משאים פונם קאסריאעװקער רב. ״אטאא איז געײען א טאך״.. ״א יעװערער ענין—טראכט דער כעאעטער רב, זעענייק י־ צײ״ צדדיס, ײאס אמפערן זיך װענן רער נײער יסוא—בײדע זענען אין תוך גערעכט. דער צר, װאם טענהט או־פטאאן די ״יוא, װײא א טקוס פאר נאט דארף ז״ן ישײן און פדאכטיק און רע־ צװ״טער צד, װאס טענהט, אז א נעטאאענע יעוא האט א פנים װי א קאו־סטער... און נאך דרײ טעג און דרײ נעכט טראכטן, האט -ער כעאע־ טער רכ ארויסגעטראגן א קאאסייכע £.״״: ״קורס אויסטאאן און דערנאך פאדקאיעכן״. איײניטטעאנדיק רעם כעאעטער רכ אין צענטער פון יער קאט״טער עפאפײ, האט דאס פאאק יעס דאזיקן װערק, װאם א־ז אפיטר ארױסנעװאקסן פון אונטעד דער ה״״יפעה פון ד< ק״טי״ע ׳טיאדבורנער, גענעבן אן אײננארטיק איכט און אן אײננארט־קן באראקטער צו אזא אפאטעאז פון תטיטות האבן זיך די יייטיטע ׳טיאד־ בורגער נייטט דערהױבן. און טארק שאנאא האט נאך דעס פארטרעט פונס כעאעטער רב נייעט נעצײכנט צי זענען דע• די אעבעדיקע כעאעטער נפיטות װינציקער מאאער־יט, פיקאנט, װי די סויטע נפיעות פון נאנאי5״ סא־א פרעבטיק טאטעריאא סיזענען די אנעקדאטן, װי כע־ אעס פארט קויפן א אבנה, ײײא אין כעאעס האט זי פא־פעאט א יטפא־ ביםא יצייט װי כעאעטער אאזן אפ די פעדערן, װאס זײ האבן נעקויפט אין װאריכע, אאײן אהײטציפאיען קײן כעאעם, כר־ צו פאר״״־פא־; טראנספארט-הוצאות. א־ן װי דער כעאעטער פארט קויפן א פאר יע־ך פארן װײב און האט טורא צוצענעטען די הענט, ער זאא נ״עט פאראירן די טאס און נאך און נאך. צ• אאזט ז־ך דען דער נאנצער איצר א יס- יטעפן אין אן אײאנדיק־נעיטריבענעם ארטיקא? און אז דער אנעקדאט דערהויבט זיך אפט צו א טיבזיניק־ און יסארפן פארקאזס, אױ פאראן דער ביײ״מיא ד,שן י״״ר און סיארא יעײאאטיקע פאראר־ע אויף דעי־ אענענז־ע פון יעאטה הטאך מיטן איכטרא־, װען ער, דער קענינ פון ־רו״״יאים, א־ז נעאאפן איבער די נאםן און נעיטרינן זײן פארצװײפאט;: ״אני יטאטהן״ סיאיז דער אנעקדאט פונס פעטעיי טייבה פון בעאעם, װאס א־ז אין אין א ׳עײנעם טאנ געקומען קײן ױאר״״יע און אויפן גאס באנעננט א ױנננטאן, װאס האט זיך או־םנענעבן פאי זײן פאיטענ־ק, נאכט אנגעקוםען קײן װארשע. ארוים תיכף פון װאר׳טע און אננע- קוםען נאנ׳ז םרי צוריק קײן כעאעם... און אין העאן, נאאדענעם פריטארנן, װאם האט אראפגע- נאאנצט פון די כעאעמער דעכער, האט דער יטא־ח ארײנגעיסרינן םיט טרױמו*: — ם־איז נאכטן און אזוי איז נעבאיבן ביז צום הײנטיקן טאנ. און סיאיז אינטערעםאנט, װי דורכן ים פון נאנםענםן דערנײט אטאא כעאעם צו אזעאכע קאארע און בואסע אטת;, צו װעאכע םיקען בשום־אופן דער חכם נישט דערגײן. און טאקע נאר און נאר דאם קינד װען זיטאן קריםטאף שפיאט פארן אידיאט, פאר׳טטײט איס דער אידיאט. װײא קײנער איז נישט אזוי נאענט צום נאו;, װי דאס קינד און כעאעם איז קינד. און כעאעם דערנ״ט צו ז׳טעניאאסטע אםתן. װי אין דעם אנעקדאט, װאם דערצײאט, װי אזוי כעאעם האט זיך צונויפנעקאאפט םיטן ױיטר פון דער ײעאט: ״זײ—די כעאעמער, הײסט עם- זענען אין אײנעס א טאג נעװאר נעװארן, אז די װעאט אן ױשר קען קײן קױם נייצזט האבן. און װעאט צעטײאט זיך אויף אענדער, אענדער אויף ״בטעט, און כעאעם איז א יטטאט און נאט א פאטער דארי־ טען באקומען, אײנהאנדאעז הײסט עם, פאר כעאעס אביםעאע ױשר שיקט טען ארוים א דעי׳ענאצ־ע אין דער װעאט ארײן צו זוכן. אפנענאנגען א נאנצן טאג, איז די דעאענאציע אקענן נאכט צוגעקוטען צו א קרעטשטע א װארט אהין, א װארט אהער דער קרעטשטער א־ז. װײזט אוים, קײן כעאעמער נישט נעװען. און זיך תיכ■־ אנגע״״־טויםן, אין װאם םיהאנראט זיך ער האט, הײסט עם, א פעםעאע ױיטר, נאר פאר_ קײן שוס געאט... בקיצור, א רענדא אראפ, א רענדא ארויה דער קרעטשטער נעמט צו דאם נעאט. ניט איבער דער דעאעגאציע דאס פעםעאע ױ׳שר און װארנט: — אמען היעם, עפענען ער׳סט אין דערהיים... װײא סיאיז א םכנה ױישר קעז אנטרונען װערן ערנעץ אויפן ײענ און גײ זוך א־ס די דעאענאציע האט כעאעם אויפנענוטעז מיט פאראך דאס פעסעאע ױשר אװעקגע״״־טעאט אין טיטן מארק און אײדער מען האט עם געעפנט. איז דער כעאעמער רב פאמעאער צונענאנגען צוס פעסא״ אויף טשעקאװעם נעבן א שמעק... אויה ט״״־עקאװעס פיאז. ײי שמעקט עס עפעס ױשך און דער כעאעמער רב איז אפנעשפרוננען און זיך נעבאטפ מיט בײרע הענמ פארן נאז: — ײדן, פעו — װאם פע? — י ו ש ר ש ט י נ ק ט... א דעפיניציע. װאס מעז וואאט געמעניז מיט נאוידענע אותיײז אײסקריצז א־י•־ די מארמאר-װענט פונם פעאקער-רונך א פראפא — דעם כעאעמער רבן א מאנוטענטאאע פיגוך ײאס שטײמ אין סאמע צענטער פונם אנעקדאט... דער װונדערבארער בעאעמער רב, דער פאטריארך מיט דער װײםער בארד און מיטן הויכן נאאנציקן שטערן, ײאם דארף כםדר דרײ נעכמ, כדי צו דערניין צו א פ׳עט.