Literarishe bleter · 1929-05-17 · 20 (17.5.1929) · p. Seite 375

זײם 375 ¥?יםער$ר'שע בלזזםער נזם. 20 (262) אײערע ביזנעם נײעז גוט. מיר נ־־טם נוניער ערכעי 3) עס איז מיר נאך ני׳םט עמו־בט צו שרײב] א רעטער 4) מיט טינט און פעדער און דעריבער בעט א־ך מיר עקםקױזעז,5) װ$ם איך שרײב צו אײך טיט א פענזיצ.ס) דאנקן נאט דערפאר; עם א־ז נעװעז א צײט און גארני׳עט יאננ, װאס איך בין געװען מיט אײן פום אויך יענער װעיט. הײנט גיוםט ויך מיך שױן ׳ערײב; םעךיעטאנם מיט םקיצך םיט קאמעדיעם, נאר אוי װײ ברודעח מען יאזט נייטט נאט האט באיעאפן א װייב, זי זאי דוין א קאפ מיט ב־פשטעקםן, מיט מירך און מיט אײער און דוקא רויע און דוקא א פך, און ׳עפאצ־רן אויםן ברעג ים זאנט זי, אויף דער זון זאנט זי, און א זון איז דא, ואזעט, נ״טט אונזער רוסי׳טער זון, װאפ?״כט כיומריטט און װא־ רימט פיט א קאיט ׳טמײכערע, נאר אן אמתע זון, װאפ יטײנט כאור יטבעת הימים און גיעט און װארעמט ײי א מאמע און א יופט איז דא, פרײנט ראזעט, װאם בראזט אהער גר״ך פון נן-עדן ארויפ, א;ן דא בײ דעם ים אויף דער זון מיט דעם רופטערע ׳טפאצירט אײער קראנקער ׳טרום-עריכם מיט א פענזיי אין האנט אן יערײבט ז״נע מעיטהרעך ןא־ינם װעט א־ר גיך באקומען, אז איר װעט זיך מטריח זײן א ׳טרײב טון קײן װאדיטע צום ד״ר רעװין 34 רעיטנא — עם הייםט מיט א נאמען ״שמואר ׳טמערקים פון כתרירעװקע און זײן ױבירעום״) ׳עיקט םיר צו, אויב םיאיז מעגרעך, פאםטדןאדטרעך מיט מײן בירד און נריסט ארע, װאם אינטערעפירן זיך מיט מיר ׳םרײבט א רעטערן גורב״ו?) יםרום עריכם״. םיאיז געװען נאך דער יעװערער מננען-קראנקײט, װערכע יערום- עמכם האט נעכאפט אין באראנאװיט׳ע םוף ױר־ 1303, בעת ער האט דארט געהאט א פאדרעזוננ, און אפריננדיק א־ן באראנאװיטש צװײ חדשים איז ער לויט דער פארשריפט פון די דאקטוירים אפנעפארן קײן נערווי. די בראשור ״שמואר שםערקיס פון כתדירעװקע און ז״ן ױבי־ רעום״האט ש״ע צונעשיקט צו ד״ר נרשױן רעװין ק״ן װארשע, װערכער האט דעמארט אונטערהאנדרט מיט די װארשעװער פאררענער װעגן ארויפנעבן ׳םרום-ערי כמם ווערק. באריכות באיערײבט עפ ד״ר נרשון רעװין ארײן אין זײגע זכרונות אין ״שרום-עריבם-בוך״ 7. 'ט?1ס זזליבםם בר'(( װזזגן זײן עלטכםן זק די איבעריקע צײײ בריװ ןא ברױו און א קארטר) צו ראזעטן האט שרום עריכם געשריבן אין צוזאמענהאננ מיטן אנקומען פון זײן ערטפטן זון מישא אין קיעװער אוניװערםיטעט אין יאר 1913. מייעא ןארימרך) איז דאן גערענן איז נערװי א קראנקעד אויױ א רוננענפערער. נעענריקט ג-ימנאזיע מיט א מעדאי זזאט ער א רעננערע צ״ט נישט נעקענט אנקוםען אין אונױוערםיטעט צמיב די דעמארטיקע באנרענצוננען פאר ײדן. געבארן אין קיעװ אין יאר 1889, איז םישא געשטאדבן פון מארך-טובערקוראז אין יאר 1915 אין קאפענהאג;. שרום-עריכם האט דאן געװוינט אין נױ-יארק און זיך נ־שט געקענט רערװארמן אויף מישאפ קומען. ער איז צײײ מאר געגאננען באגעגענען די שיף, האט נעטרוימט װענן אײנארדענען מישאן אין קאריפארנ־ע, האט שוין ארץ נעהאט צוגענרײט, מיט א באזונדערע מבע און פאטעררעכער הארציקײט, צו דער ױם-טובדיקער באגענעניש, אבער רער זון האט שוין מער נישמ נעקענט קומען.... 1) מ״ן ט״ערער פר״נד. 3) איד דאנק א״ד זײעי פיד. 3) נייצש מער. 4) ביױו. 5) אנטדודדיקן. 0) בל״פעדער. 7) פאיבר״בט געזונמ ג. ש?1ם ע?'בםם י?ני?ײ, ראזזזםם שיר אןן ש״ע עגםפער דער דאזיקער שיר, װעצכער איז געװידמעט שרום-עריכמס ״ס-יאדיקער ריטערארייעער טעטיקײט, און איז פור מיט די הארציק- םטע וװנשן צום גרויםן שריפטש־מעלער, האט ׳ראועמ, װי וײן שט״נער, אפנעדרוקט אויף קארטרעך, דעם 19 אקטאבער 1908, און פאריםפרײט ז״ אין הונדערטער עקזעמפרארן. דאס איז נעװען אין צוזאמענהאננ מיטן אװנט, װערכער א־ז דאן אײננעאררנט נעװארן אין קיעװ רכבוד שרום-עריכמם ױביריי. ראזעט האט זיך שטארק משתדר נעװען ב״ם אװנט, אלם ריטאגראף האט ער ארויכנעראזן שרום-עריכמם פארטרעטן און ארם טיפאגראף האט ער אויך אפנע- דרוקט די פדאגראמעם פון דעם אװנט. נעדרוקט האט ער עפ — די קארטרעך און די אנדערע זאכן — זײער שיין רעם דאזיקן גאנצן מאטעריאי צוזאמען מיט דער פרעפע ײענן אװנט, האט ראזעט אפגעיםיקט צו שרום-עריכמען קייז נערװי ןאיטאריען, װו שילום-עהיכם האט זיך דאן נעפונען אויף קוראציע. דעם 28 נאװעמבער *זסן האט שרום-עריכם אפנעיעיקט פון נערײי צו י. ראזעט קײן קיעײ פאמנד; ענטפעח ״ריבעד פרײנט ראזעט1 ״נעװיס האט איר מ״ן דאנק ^אך נישט באקומען פאר אײערע קארטרעךץ נו, נעמט זשע א־ם צו ה״נט, דעמארט, װען מיו איז ב״ה פיר בעםעד און איך קען יעוין נײן ארײן אז א שומר, און א־ך קען שוין שרײבן קרײנע אותױתרעך מיט א דינינקער פען... די פדאנדאמקעם פון קיעװער אװנט, זע איך, זענען ב״ אייך נע- ררוקט. אין ״קיעװ. ײעסטי״ רײען א־ך, אז אײערע קארטרעך זענען פאישפרײט נעװארן, און עם פרײט מיך, װאם מיט מײן ריט אװנט א ו פארבונדן דער נאמען פון דעם, װערכער אױ מיר נעבאיבן אזוי נעטרײ און פאר ײערכן איך פרענ אמאר אויפניסן מײן ביטע־ הארץ אין דער צ״ט, װען דער נאנצער עורם האט זיך געהארטן בײ די זי טן פון מײנע שרײבעכצן. נעדענקט איר די מאמענטןץ- נאר עצבות אויף א ז״טן -- איך רעב און װער געזונט און שרײב שוין די צײײטע אין די דריטע מעיםה, און אין קאפ פראנטערן זיך נאך א םך מעשיות און ארע רעבעדיק-טראניש און טרויעריק-פרײ- רעך, און עם ראכט זיך דורך טרערן און עס ײ״נט זיך דורך א הירכיקן גערעכטער, און עם ציט מיך אה״ם צו דער ביױער שטיפ- מאמע, צו די ארעמינקע טײערינקע ברידער און שװעםטער װאם אין נרות, אין גמת, אין נרות... פ. ס. שרײבט מיר, איך בעט אײך, אן אייםםיררעבן באוייכט איבערן אװנט און איבער אלעם, ײאם קען מיר אינטערעסירן אין דעם װ״טן איטאריען״. פון דעם נעבראכטן ברױו שרום-עריכםים איז קענטיק, אז ער האט נישט נוט נעדענקט, צ־ ער האט ראזעטן שוין געענטפערט צי נישט, — צי ער האט איפ שוין ״באדאנקט פאר די קארטרעך״ צי נאך נייטט. שרום עריכם איז דאן געװען שטארק קראנק, און ער האט ארײן נישט נעקענט פעםטשטערן די זאך. אין דער אמת;, אבער, האט שרום-עריכם שוין יא נעהאט נע- ענטפערט און דװקא מיט א זײער ט׳טעקאװן ברױו, געשריבן נישט מיט קײן ״קרײנע אותױתרעך און א דינינקער פע;״, נאר מיט נרוי- םע בוכשטאבן און נראבן בלויען ברײפעדער, אויף א הומאריםטיש- ״אמעריקאנישן״ ״דיש, לויטן נוםח פון די ברױו, װאפ די קרובים יטרײבן פון אמעדיקע, הארב-״דיש האלב-עננריש. אט איז דער ברױו (נעשריבן פון נערװי דעם 8 נאײעמבער 19113): — ״מײ דיר פרענדנ) ראזעטן א״ טײנק ױר װערי מאט־טס) פאר די בילדער און פאר די פאסטקארטרעך און םאר אײער גראטוראציאנם-ריד איך האח אז איר זײט אלרײט און (פוף קומביז