Literarishe bleter · 1929-05-17 · 20 (17.5.1929) · p. Seite 374

?'םפר$ר'שם ב7עםפר נום. 20 (262) זײם 374 7 וו>ןם ויעמ ז •ין מיט טנחם־מענדלען און םימ אלע זיינע הענדלעז? א רחמנות אויף מביהן, — אים געדאזן אן עני ואביוןן װאס וועמ ז״ן מיט אונזערע ״אםיפות״? ווער װעט נעבן ״קאספאט״ םיזאל ז״ן א חריפות? איך רעדנער פון קיוב איך בין נישמ מחויב פארזארגן א וועלט; איך וועד א״ך זאגן פארשמעיט: באפט ז״ דער דוח — יעדער האמ אין זינען זיך!... אט אזעדבע מחשבות און שװערע געדאנ־ען קומען ביינאבט צו א םהבר א קראנקען. נאר א״דער איך פארלאז די זינדיקע וועלמ קוממ צוגיין וועלן סיר רעדן, נישט פון געלמ, •אי גלאט אזוי ווי געײ״נלעך ״גוטע ברידער״ און בדרך הליבה פון ״ווארשאװםקיס לידער״; אביסל ליטעיאטור, אביסל זייםיקע יאבן. אביסל ערנפמ, אביםל װעלן מיר לאבן... ״בקור חולים״ איז א גרויסע זאך, און גוטע ברידער איז נישטא ק״ן םך!".... מםני עבדכם ׳מאום-עליכם״. סיאיז דאן געװען די צ״ט, װען ׳עאום-עאיכם האט נעהאט ״אנטדעקט״ דעפ ״דייען פאאקםדיכטער מ. מ, װאחמאװםקי און אין אויגוםט 1900 אנגע׳טריבן זײן באװופטע הקדמה צו רער ער׳שטער אויפאאנע םון װאר׳טאװםקים אידער, װאס איז דאן ארוים אין קיעװ. איגנדיק קראנק אין בעט, האט ׳טאום-עאיכם נעװאאט זיך דורכרעדן מיט ראזעטן װעגן זײן איבאיננ (װי װײט הארציק ׳שאום- עאיכם האט זיך באצויגן צו װאר׳טאװםקין, קען םען זען םון זײנע באנײםטערטע הקדמות צו דער עחשטער און צו רער צװ״טער אויפ- אגע פון װאר׳טאװםקים אידער, אוינוםט 1900 קיעװ און 20 פעב־ ואר 1914 נערװי) —ער, ׳טאום-עאיכם, רער ״רעדנער פון קיעװ״, װײא יזין יענע צייטן פאעגט ׳טאום-עאיכם ארויםטרעטן צוזאמען מיט ׳ואחטאװסקין אויױ צױניסטי׳טע אװנטן און םארזאמאונגען, ׳טאום- עאיכם אאם ״רעדנער״ און ײאר׳טאװםקי אאם ״מוזיקער״, — ׳טאום- עאיכם מיט ז״נע ״מעשױת״ און װאר׳טאװםקי מיט זײנע ״אידאעך״. מען קען זיך פאחטטעאן, םיארא פרײד דער דאזיקער אינטי- מער שיר פון ׳טאום-עאיכמען מיט דער ״בא׳טרײבוננ״ פון זײנע פערםאנאז׳טן און װערק האט נעדארפט זײן פאר י. ראזעט, װעאכער א־ז געװען א םײערדיקער אנהעננער םון שאום-עאיכמען און זײן טאפן. ראזעט האט באהאאטן דעם ׳טיר, װי א רעאיקװיע און נע- וארט אויף א נעאעגנהײט ״אפצודינען״ ׳טאום-עאיכמען. און ראזעט איז טאקע קײן בעא-חוב ני־טט פארבאיבן. אין *כט יאר ארום, צו ׳טאום-עאיכמם ױביאײ, איז ער ארוים בפרהםיא סיט אן אײנענעם העברעי׳טן שיר אכבוד שאום-עאיכמען. ער דער- מאנט רארט ײענן דעם ׳טיר, װאם ער האט אמאא באקומען פון ׳טאום-עאיכמען און א טײא פון אים האט ער אײנגעפאאכטן אין זײן ׳טיר ןמיט אאטײנישע אותױת): ״װער װעט װיצאען, װער װעט קיצאען, װער װעט מאכן, דער עואם זאא אאכן און גישט אנהויבן צו פארשטײ;, אז ער אאכט םון זיך אאײן״. 3. ש?1ם ע?רבםס שרר צז י. ראזעט דעם נאנצן חוחט נאװעמבער 1900 איז שאום-עאיכם נעאענן א קראנקער א־ן בעט. א״ן מאא, דעם 5 נאװעםבער 1900 (הי כסאו תרס יאײ באקומט ער דורך א יטאיח א העברעי׳ט ברױועאע פון י דאזעט (אין פערזן, פאחטטײט זיח, אז דעם דעםאנטן טאג האט גר, ראזעט, נדו־סע צרות, ער רארך באצאאן דעם בעא-הב־ת דירה- געאט, ער האט בודק געװען רי גאנצע יטטוב און םיקאעקט ני׳טט, עא כן םעט ער, אז ״טאום-עאיכם זאא אים צו־טיקן אביםא געאט, װאס סיקומט א־ם ארו־ס. ׳צאום-עריכם האט אויפן זעאבן צעמעאע פון דעד אנרעדער ז־יט געענטפערט אים אוי־ העברע־׳ט א.־ן או־ך א־ן ... — ״ידידי יצר*), הקורא אדי מן הםצר1 עדוני שונס אגי קל ממתי סרוה — והנה הניא אלי את זה הרוח ניחד עס תרלזיך נ׳דפתנו הקדױדה! אנא קח נא לעת עתה את השלושה ואני אנסה דדנר עס הזקנה**) אולי תתן לי — ואוסיז לך נתנה ונהנה'... ידידך אוהנך ודוש': ׳טאום-עאירם״. ראזעט האט צוגענומען די דר־י ריבא און נעװארט. ב־ז ײאנען ׳טאום-עאיכם ײעט ז־ך ״דורכרעדן ס־ט דעם װײב״ און װעט מוםין־ זײן. דערװײא האט זיך פארבונדן א קארעספאנדענץ. סיזענען אר־- בער א דריי װאכן צייט, ־טאום-עאיכם איז נאך איץ קראנק נעװען. ־טאום-עא־כם אאדט א־ין ראזעט;, ער זאא ארי־נקומען צו אים א־ן ׳טטוב זיך אב־םי דורכ׳ט־מועפן. ב״ דער נעאעננהײט האט ער א־ם ארײננע׳טיקט אוי־ א פאסטקארטי ערב חנוכה תרס״א, פאיגנדן יטיר אוין־ יידי׳ט־: ״•סלום לכבוד ידידי ראזעמ המנונה יצ״ו—יצר םוני ״איך נין קראנק, איך זיץ איו שטונ, נין נישמ געשמאינן און ליג איז גרונ. קומט כיינאכט — לינ איך און םראכט: ,, ניעמונע כדנועלא ר ייעק׳ מאמעי ־בסארב איך אררעק ארן געזעגן זיך א2 נזיט דער זינדיקער ויעלצ, װעי ויעט לייענען מײן ״הגונה־געלטי*? װאכ װעט זײן מיטן ײדייטן ז־דארגאן? ןיד װעט •ד־־ייבן א ״פרײיעבן״ פעריעטאן? װעי װעט דויצדען׳■ װער װעט קיצלעד װעי װעט מאבן דער עולם זאל לאבן פין נאענט און פון ווייטן זיך האלםן ייי די זייטן אין נייטט אנהויבן עי פאריטטײן, מד ע- יאכט פון זיך אלײז״•• װעי־ װעט לײענען פאי קינדער מעיטיוה גאר א ורינדער איע ײב־םוב בהדר פון ײדייטן חדי? #) אזוי חאע זיך ראזעט געױפן — ׳4ויט די איגיציאלן פון זײן נאדעז אין פאמיליע. ביגפה בבל ח״טדודח: ״איך *יעי6 עיך פרווין רעדן מיט דער א ל ט ע ר״■