Literarishe bleter · 1929-05-10 · 19 (10.5.1929) · p. Seite 369

׳ו לייםםר&רי׳&^פםפר גום. 19 (262) /ײע 369 4 ל י ט ע ר א ט ו ר טעאטעין״ סון זיי װעין 2*15 אדיסגעדיארפן אי, טובסידייט דויך דעײ יעגיױנג אדעי *דטאט־ פאיװאלטונגען, און די איצעייקע יענען?ח־ וואטע. סון דעי צאר ־צפידן א טייד א גאגצן י>ןי און א טײד ד-־<י ױדזוים. — אין 1928 האבן 121 יעגירונגט־און •טטאט־טעאטעין יא־ *טעפטיקט ןןןא״ קאפד־דײכטעי, 790 יעזיטיכעי־ן, 1755 אי־טיטטן, 1117 א־־טיטטינ־, יןסד אסעיע־ זינגעי־ס און 31<ו אסעי־ע־זינגע־ינט צו דעש דאי:= מען נאך צוג״עין א 300 וראנדע־־ט־ופ־עט די טענכײטע איבעטן אין די טע-זטעין פיין אויס 9920 פעיזאן. בטדל האט דעי דײטיטעי־ טעאטיעי באיטיעפטיקט פון סיעפטיעטב״י 7**19 ביז סעפטעמבעי 1928 — 18.5515 מענט־טן אין אט דעי צײט זענען אויף 918 בינעס אויפגעפירט געװאין 339 נייע דיאמאטי״גיע *טאפונגען פון זײ האנן נאי <י2 *טטיי, געהאט א גױיסן עיפאדג. האנאר>ןרן פון דיקענסן אײנעי פון די דיטעיאטוי־־פיײנט אין אמעײקע, ד״ר יאזענבאך, האט אפגעקויפט 5 בלעטדעך פון דיקענסנס באװוסטן בוך, גע־טײבן דורך דיקענסן זעדבטט, פאי־ 37 טויזנט דאדאר פארדינםטז םיז ענגא״עע •צרײבער בעינארד *טאו איז זײעי יײך. מען *גאצט זיין פאימעגן אין א הארבן מידיאן פוכט. זײן יערלעבע הבנסה דעיגרײבט צו 30 טויזנט פונט. א צװײטער עגגדיץועי •נזײפטיטטעלעױ אועלס, פארדינט א יאי 15 טויזנט פונט. א נײ װערק פון בי ארראנארו דעי באוװסטעי ױפײט־ײדי״טעי־ י־אמאניסט מ. אדדאנאװ, װאס איז באקאנט געװאי־ן מיט זיין ראמאנעז־טרילאגיע ״דער נײנטעי• טעי־מי- דאר״, ״דער אינזל פון דעי־ הײליקעי העלענע״, ,,*צדייטער בייק״, פאי־עפנטלעבט איצט א נײעס יאמאן ״דעי *טליסל״, װאס *טילדעיט דאס ױ־ סײטע לעבן אין פעטעי־יויג פאי דעי סלהמה. די קײטיק ױפט זיך אפ זײער גוט װעגן אט דעס נײעם יאמאן. רער אינסערעס צו רעטארקס ״אויפן ניערב- פראנמ הײנע נײעס״ דער אינסערעס צו דעם בוך פון ױגגן רע־ מארק איז אלץ גרויכ. עס דרוקן זיך בסדי אײ טיקלעז דועגן דעם וועי־ק אין פא־־־טײדענע *טפי־אבן, באזונדעיס אין דעי דײמיטעי־ פרײסע. דער הײ-יעריקער פריז פאר בעלעטריססיק א•; לאדז דעם הײ־יעריקן פריז פאר בעלעצײסטיק אין לאדז האט יאקומען די באקאנסע פוילי״טע ״טריפטיטטעדעײן זאפיא נאלקאװסקא. איבערזעצונג, אין ײדייט דעייטײנט דאס בוך די טעג, איבערגעזעצט דורך פועה יאקאװסקא. א נײ װערק פון עטיר לודװינ דעיי באוװסמער עמיל לודװיג, װאס האט זיך באײמט געמאבט מיט זײנע גרויסע מאנא־ אבראם לינקאלן. ״דינה״ — זש דערצײרוננ פון טאטאם מאן דער באריממער דײט־טעי־ ראמאניסט, טאמאס מאן, האט דא נייטט לאנג אפגעדרוקט א דערצײ־ לונג ״דינה״, װאס באהאנדלמ די מעיטה פוז דינה מיט *טבם, וועלבע איז דא אין חומ*ט. *טבס קימט ארויס בײ דעם קינםטלער אין א נײעם ליבט, עס איז א רעאביליטאציע פון דעם חומ״ט־ גע־טטאלט *טבם. — די דעיצײלונג איז גע״ *טריבן םיט פיל ליבע און פא־מאגט דעם *טטילן ביבלייטן פאמאם. עטיל זאלאם בריװ װעגן דרײפוכ־פראצעס אין דער צײט פון דער דרײפוס־אפערע הא- עמיל זאלא זיך געװעגדט צו דרײפוכעס פאר־ טײדיקער לאיארי מיט א נאנצעי **יי אינסערע־ סאנטע יריוו, װאס האבן איצט א היסטארי״טן באראקטער און קלערן אויף אייגיקע פארבאר־ גענע װינקעלעך פון דער דרײפוס־אפערע. דער באײמטער אדװאקאט דאבארי האט קײנמאל נייטט געװאלט אייערגעבן די יריװ דער עפנטלעבקײט. ער האט זײ געוואלט דרוקן דװקא אין א ספעציעל בוך איבער דער דײיפוס־ אפערע. דערװײל איז דער אדוואקאט געיטטארבן״ און דאס בוך איז ני־טט געיטריבן געװארן. לאבאריס אלמנה האט צוליב־געטזן זאלאס ױריטים און האט זײ ארויסגעגעין די קארעס־ פאנדענץ פון עמיל זאלא צו איר מאן. די זאמ־ לונג פון די יריװ וןעמ אינגיבן דער־טײנען אין א ספעציעל בוך, װאם װעט ארײן צװײטן די װערק םון עמיל זאלא. כדעאמ דיקענסענס באדינער די לאנדאנער צײטיטריפטן זענען מודיע. אז פון די באדינערס, װעלבע האבן אמאר געוװינט אין הויז פון דיקעגם, זענען איצט פארבליבל :אר צװײ—־א הויז־דינערין און א *טיק־ױנגל (ם־טארלז דיקענס — דער יאײמטעי ענגלייטער ראמאניסט איז געיטטארבן אין 1870). — די הויז־דינערין עליזאבעט איכטדואן איז איצט אלט געװארן 82 יאי. זי געדעגקט איצט זײעו װײניק װעגן דעם גרויסן *טײפטיטבעלער, פין די אלע זאכן איז יײ איר פאדבליבן א טײ־ סערװיז, װאס דיקענס האט איר אמאל געיטענקט צו איר געיוירן־טאנ. דאס אמאליקע *טיק־ױגגל איז איצט אן אלטיטיטסער מאן. ער װײנט אין לאנדאן און טײלט זיך זײער גערן סיט זײגע ערינערוגגען פון דיקענסן, וועלנעי האט איצ יעיקר געסאלטן אויף אפטראגן זאבן אין דעי־ דרוקערײ. דער טעאטער אין ד"טעא,ענד לויט די ידיעות פון ״יארבװ םון דייט־גע טעאטערן״, געפינען. זיך אין דייטיגדאװ ־:•. ־ װ ע ל ט ־ ■ טויזנס בריװ פיז דײט״טע סנײדענט; אס זענען אוסנעקוטען אין װעי־נן־קרינ. אין דײט־טלאנד איז נאױװאש זע־יטינען :־ עי־טטער יאנד פון א מערקװירדיקן מלחנ.,*־ :•ך — א זאמלונג פון 20 טויזנט ירײו, ואס •ע:עז גע״טייבז געװאין פון דײט׳טע סטוד;נםן, •.*עדנע זענען אומגעקומען אויפן :יא:., די זאמלונג איז צוגעגרײט ,* רעם ד״ט־טן דיטעראטור־פראפעטאר ד״ר פ ויט־ ־אפ. ד׳יר װיטקאפ איז בײ רעי־ מ :ינ;י אז *־עיי בעסטער װעג װי אזוי צו קריג• א בא־;־*־= װעגן דער אב־העי לאגע אויפן פרג־נט אוז ־*עגן די אמהע געפילן פון די סאלדאטן — איז ני־טט דורך די אפיציעדע יאריבטן פון די קאמאנדירן אדער דורך די באיטרײבונגען ־ןוי די צײמונגס־קארעספאנדענטן, נאר דורך די נ־ױו פון די סטודענטן־סאלדאטן. ד״ר װיט־ קאפ מײנט די יײװ דוקא פון סטודענםן, א1י ני־טט פון געװײנדעבע סאדדאטז, יוײל די כטודענטן *טטאמען, ער״טטנס, פוי אלע קלאסן פון דער געזעליטאפט, צװײפגס. זענען זײ אינטעדיגענטע און געבילדעטע מענטשן, און זײע-ע יריװ זענען געװיס דורבגעטראבטע, ־אגי־טע אין זענען גוט גע־טריבן. ״דאס הײסט, עב האט זײ ניעט געפעלט די *טפיאך־מעגלעב־ קײטן אויסצודריקן זייערע געפילן גענוי און י־יבציק. אין פאילויף פון עטיעבע יאר האט ד״ר ןויטקאפ אויפגעקליבן 20 טויזנט אזעלבע יריװ. א כך טויזנטער פון זײ זעגען געיטריבן צו טאטע־מאמע, צו געליבטע, אפטמאד א ״טעה אדער א האדבע, אײדער די *טרײבער זענען געגאנגען אין *טדאכט. קיין אנדער װערק גיט ני״טט אזא טיפן קוק אין דער פסיכאלאגיע פון די סאלדאטן, װי די דאזיקע בריװ. עם איז אײנער פון די מערק־ װירדיקסטע מלחמה־דאקומענטן, װאס װעט זי־ :עי מאנן א גרויסן רו״טם אויף דער גאנצער א סיאיאן דאלאר א טא; אויױ צײטונגען עס איז אויסגערעכנט געווארן, אז דער אמע־ ריקאנער עולם גיט אויס יעדן טאג א מיליאן ראיאי־ אויף מעגלעכע צײטונגען. דאס סאמע נרעסטע בוך א פאדיזעד דרוקערײ גיב אינגיכן אדוים דאס סאמע גרעסטע בוך אין דער װעלט. דאכ ־*־ האלט 4 מעםר די לענג און 2 מעטר די ״ײט, עס װעימ אױיסגעגעבז דודך דעם פאיײן ז*ז פ־אנצויזי״טע פאבײקאנטן און עס וועט "־*םן ״דאס גאלדענע בןך םון דער פראנצויזייטער א־נדוסטײע״. אויפן ביערב־פראנט קײנע נ •עם ראס באײמט־געװארענע בוך פון רעמאוק, ואכ איז פאר״טפרײמ געװארן אין אריגינאל אין זײער א קורצער צײמ אין א 309 טויזנמ עקז.׳ װערט איצט איבערגעזעצם אין פאריטײ־ ״ענע *טפיאבן. סיאיז דעריטינען די טעג א ױםי־ -ע איבערזעצונג, עס דױקט זיך א העברעײטע