Literarishe bleter · 1929-05-10 · 19 (10.5.1929) · p. Seite 368

?'סחר))!'שע ב7עססר נ/ם. 9/ (262) זײם 368 * ד א ר ט ־ד ידיישיסט/ ע?י7 'שרא?/ א ו? ד א ־ד פ ד 7 א קודונעזתשובה דער דירעעטאי־ פרן דעי ,,רוילנער טררפע , ה מאזא, איז אין סעס. דאס איז זיין י־עבמ. ררען עס קומט א •דלעכצע אריפפיררגג, איז דער ־*עצענזענ- אין סעס. דאס איז זײן רעבם. פונדעסמרועגן דארפן א5* געהיסן ורערן געװיסע גיענעצן. אינס ירױו פון מ. מאזא איז דא אז איגסינזאציע ארי־ג מײן ה־ססון. עס קאן זיך סאד,ומען דער אײיךרז• אז י. מ. נײמאן האצ דווקא געוואלצ אנװארפן זײנע א ׳סלעססע פיעסע ךער ״ווילנער סױפע״. י. מ. ניימאן איז געסליסן געדולדיק ארן יא־דיס מיס •צבחים די ״װילנעי־,,, אבעי רוי נאר מען האט אוישגעפירס *געקספ,־*: ״*סײלאק,,, איז דער די־אמאסררג פון וראריבע געװאי־ן ,,אײפערזיסס־ק ארן גענומען *דיסן פעד ארן •סוועבל אוי* *סעקספירן, אריף װײסעי־סי אריף די ״װילנער״ און אריף סלל־ייסראל. וויל איך, קודם־סל, פעססיסמעלן, למען-האמת. אז הי מאזא האס עפנסלעך, אין אינסעיװױען אין ״פאלקסצײסונג״ און אין ,,נאיס פיסעג־ לאנד,/ מודיע געװען, אז ער װעס אריפפירן א פיעסע פון אזא לא־יצ־־* דיאמאסורג, רוי י. מ. ניימאן. דאס איז נייסס יגיין, הער מאזא. בפ־ס פאר א געיסעפסספירער. װען א סררפע זאגס זיך ארויס, פה אחד, אי א פיעסע איז נײסס ״דערװאקסן,,, דאר? דער מחיר ני״סס אנאנס־יס וועין. דאס איז סאפלסע בוסהאלסעריע. איבעריקנס, וועל איך •סוין מוזן מײן װעלסל בא־ססײן, ס" רעצענזענס, סײ אלס דראמאסררג, אן דעי געסזעפסספירעריי־ד ת פון הי מאזא. אויף וויפיל איך דע־מאן זיך, האס הער ם>זזא• זײן צײס, ני־סס געפונעז פאר בינע־פעיק דעם ״דיברק״ פון אד סקי. נאר דאס זאג איך דרך־אגב. איך וויל נאי־ באמערקז, אז מיין או•:־ דיוק: ״דאס סעאסער איז עפלדיק,,, חאס זיך איסאלוס ני־סס יאצ־יגן צר די ״װילנער,,, נאי צום סעאסער־װעזן איז פוילן בסלל. בנוגע ־ד אביעקסיוויסעס פרן מײנע אפתואצרנגען פרן די אײנצלנע לײססרנגען פ״ די ״װילנער״, און בסלל, — האי איך אייעי זיך אײן תזופס: ־אג געװיסן און דאס פובליקום. י. מ. 2ײמ$ן , ־ פין דער דעדאקציע: מיר גיין דא די ח״סובה פון אונזער י־י איבעסער י. מ. נײמאן און דערמיט יסליסן מיר די גאנצע דעבאםע אי• דער ״יסײלאק״־אויפפירונג פון די ״װילנער״. אלס אין דער ״הײ7דקער" ק$םף ײדי׳סיסטן זענען ד*, לא עלינו, נייסס נאר אין ארץ־ייסראל און ני־סס נאי־ אין פיילן, נאר אדיך אין... ראסנפארבאכד. אס דא גײסס לאנ; איז פארגעקומען אין בארקאװ אן אװגס געװידמעמ דעם ײדייסן דיבסע־ י. פעפער אויף אס דעם אװנס האס צװײסן אנדערע אויך גענומען דאכ װארט דער קאמוניססײסער סוער פעלדסאן, װעלסער האס גערעדט מס*־ ״דעם קולסורעלן װוקס פון דעם נײעם ארבעטער־לײענער״ און מס־ ״פעפערס קריזיס אין זײנע לעצסע ביכלעך״. פאר אצ ך״ר מײנונג האס מ״סה ליסװאקאװ ־איסאנקען פעלדמאנען מיט א... גרויסן פעליעסאן פון א 500 •סורות, װו ער דערווײזט, אז ״ד י דאזיקע ס ס ע מ ע א י ז אויף דורך און דורך א רעאקציאנערע, א פאד־סע און דעיצו א ן ע ם־ה ארציןן ע,,. איז עם נאך קארג? קומס מ. ליסװאקאוו און גיס־צו: ״ארום פעפערן גײס די גאנצע צײט א מין •סדיפ־סאגץ די קלייניירגערלעבע ײדײסיססײסע עסמעסן במחילה, ססארען זי־ די גאנצע צייט אים דיסקרעדימירן. און דערצו באנוצן זײ דע־ מאגאגײכ־עס־הארצײסע ״לאזונגען׳,: ״פראססע רייד״, אדעי, װי עס װארפס אים אויף ח, פעלדמאן ״דיססער פון קלײנער פארס . ״קלײנער זיסאנר,,, ״קליינע ליד״. סיאיז אונז יאמה געװארן לייססער אויפן הארצן פון מ. ליטװא־ קאװס אנפאל אויף פעלדמאנען. מיר האבן געמײנס, אז נאר אין ״זומפיק*,, ײדי׳סן פוילן װידמענען זיך רעאקציאנערן, עם־הארצים, קלײניזרגעררע* סע ײדי׳סיססי״סע עססעסן. װײזט זיך ארויס, אז אויך אין רויטן סא־■ קאװ און צװייסן די סאמע קאמוניסטײסע טוער װאקםן אויך אןיס די זעלבע רעאקציאכעיע. קלײניירגערלעסע ײדייסיססן. באמת א פלאג מיס אס ד♦ ײד׳׳סיהסן. אזמעסדס זענען זײ דאי, מיהאס געקאנס מײנען, אז נאך דעם אמאריקן ירוסאלן אנפאל אויף דעי* פ־ידלעסעי פא־זאמלוגג פון דעם ײדייסן ליטערארײסן אװנס אין תל־אביב, האבן די דאיסיקע פארייסענע ײדייס־יסונאים זיך אריסגעניכסעיס. איע־ סיהײסס זיך נייסס אן, סיאיז דא נייסס לאנג דע־״סינען אין ארץ־ײסיאל א זאמלונג ״אײנס״—״זזריפס פאר ליסע־ ־אסוי אין קונסס״, ארויסגעגעין פון יידייסן ליסע־־אסז־ און ן־קלוב אין איץ־ײסיאל. און, װידער האין ־י דארסיקע געפירװס סע־אי־יזירז די פרײנס פון ײדײס. אין דער ״אייעסעי־צײסרנג״ לײענען מיר א גאנצע ב אניק מסח :ען, וראס די אײךיסוראל־פיעסע מאסס די ארויסגעבער פון קן ײדײסן זאמליור סיװערס דארס צװי־ס; אנדערן דעיצי ילס: ״דעי ״גדור מגיני ודנפה האס געמאסס יײנאסס דעס ן:/י*סן מעיץ אן איבעיפאל בײם אײנבינדעי (וװ דע־ זאמלבוך איז ב־איסײס), געקומען אפילו מיס אן אויס* צונעמען די גאנצע אריסגאיע צוליבן צומל, װאס איז אננדססאנען, איז עס ני״סס געלונגען. צומאיגנס ביינאנס האין די גדודניקעס געמאבס א נײעס אייעיפאל, אויסגעיראסן א פענספער און געפיינען אײן עקזעמפלאר. אויף סאי־גן האס ךער גדוד ״אפיציעל״ אריינגע׳סיקס דעם אייניינדעי געלס פאין נומער און פאר דעי צעביאסענעי *סריי... דעי דױקעי (װאס האס דעס זאמלבוך געדרוקם) האס יאקומען א דיאונגס־יריװ פון דעם רעדאקסאר פרן ״מסהי ו־־״עיסיה״, װאס דיוקס זיך יייס זעלין דרוקער, אז הױת ער איז דער אײנציקער, וואס דרוקס ״ז־סארגאנײסע״ ליסערתטור, נײסס קוקנדיק אדייג איע התיאות און װארנדנגען, פאדעיס מען פון איס קאסעגאיי־ס, אז עי זאל עס מעי נייסס װאגן צו סון״. א1'ך ז} ״דדי?יקעד׳־ קאםף סאיז יעצצנס דארס, אין ראסנפאיבאנד, יסוין געװאין א מנהג, ארן פרנס מנהג—א געזעץ: צרנײסס צר מאסן אלץ, װאס סיװערט געסון ארן געיסאפן אדיסעי די גיענעצן פרן ראסנפאיבאנד. סיהאלס' זיך בײ דעם מנתג און געזעץ מיס א באזוגדער קנאות די ײדײסע קולכדי־סועי אלעמעז פאױװנדעיס דעי קאלאסאלע'־ דװקכ פון דעס ײדייסן װיסנ־ •סאפסלעסן אינססיסרס- װאס איז אין כדסך פון אזא קורצעי צײס אדיפגע־ װאקסן אין אזא מעססיקער קולסוי־אינססיסוציע. אלע ווייסן. אז דער ײ.װ.א. איז באמת א מאס ן־אויפסו. הרנדעיסער ארן סריזנסער פרײנס פ*ן ײרײסע־װעױד^עסע־ קרלסרר סיאגן ציגל צו ציגל ארן בריען סיס אייגענע סתרת אס דעס גױיסאיסיקן קרלסור־סנין. סמ־ס פון פאלקס־ גיאיסנס האיס זיך אריס דעי ײ. װ. א״ און פון די פאלקסױאכלונגען באיססײס דעי רײסעי ביסעי־ ארן עסנאגראפייסער אוצר. קאן מען זיך פא־־ססעלן א נאך מעי׳ פאיקס־אינססיסרציע, װי דעיי ײ. רר. א.? דאס װײסן גאנץ גרס אריך די קויסוי־סועי פון ־אסנפארבאנד (אין תוך גרנגען פרן איסעס ארן בײ גױיסע מלוסת־סובסידיעס!), אבער מידארף, מימרז א ״־•ק סון״, װי נאי סיקומס צו רייד װעגן ײ. װ. א. —• אין די אקאי׳סס־דעי־סינענע ״•סײפסן פון װײסױסײסן מיוסה־אוניװערםי־ סאי מען נײסס! ו דעס ײדי־סן װיסנ־סאפסיעסן אינססיסוכ, גיס ער צו: ״עי (דער ײ. װ. א.) פיאקלאמירס ײדי־ס איס *ספיאך, א־י־• װעלסעי עס ךאי־ס קולכיווייס װעין אריך װיכנ־סאפסלעסע איבעס. אס דאס איז אײגנסלעך דאס נײס, װאס עי האס אדײנ־ געסיאגן אין דעי■ ײדי״סער ליסעיאיײסעי װעלס אין או יס־ ל א נ ד. אבעי אין הינזינכ פון װיסנ*סאפסלעבן אינהא־ס, װײזס עי דעױוײל נייסס אױיס קײן •סדפ יא׳סמימסע ־יססונג. אויף װיפיל זײן סאסעײעלער באזיס איז דאס אלסע יידייסע ״מעצע־ נאסנסום״ (נאי אין א צופסליק־קלײנלעסער פארפ), קען ער סאקע נײסס אריסאיבעסן קײן באיססימסע װיסניסאפסלעסע ליניע און גױפיין אױם זיך א געהעריקע *סול פון •ססענדיקע װיסניסאפס־ י־*•-*• ״•״ר״ ■ ׳>— * —י < קלאי און דייםלעך און דערהויפם ״ײיםנ־דאפםלעך״ דערקלעימ!