Literarishe bleter · 1929-05-10 · 19 (10.5.1929) · p. Seite 370

ל'ם17ר))ר1שס נ1ס. 9] (±62) /ײם 370 םע^ם/נר אןן קןנסס ןןןן דאס װארשעװער יידי׳גע םעאםער־לעבן בויט זי איצם איבער. צי װעם דער נייער םטא־ טער־בנין אייסזען בעסער, פולער, אינםערעסאנ־ טער — יועלן מיר זען. דערװײל פארט אװער פון װארשע דער איינציקער יידישער דראמא* טישער טעןזטער — די ״װילנער מרופע״ אז; לאזם זיך װאנדערן איבער דער פיאװינץ. נעל• קעםמאן׳ *ד. עענבערג, מ. קאראראװא פאי־ן אפ קײן אמעריקע. אויה זײער ארמ — אין ״קא- מינסקי־םעאטער״ — װערא קאנעװסקא און פ ברײטמאן. אין ״סקאלא״ *דפילט איצט טיט גרןיס ערפאלג א רעװי־טעאטעי ״סמבטיוןי (רעזידי י. נאזשיקן. ןןןן די באװוסםע יידישע ארטיסטין לידיא פאטאצקא, װאס האפ דעם לעצטן ׳אר נעשפילג מיט גרויס ערפאדנ אין רומעניע, איז איצט נע־ קומען קײן פוילן, וװ זי האט בדעה צו פאר־ בלײבן אויפן קומענדיקן סעזאן. צו איר פרי־ ערדיקן רעפערטואר זענען צונעקומען אייניקע נײע פיעסעס. ןןןן קײן פוילן זענען נעקימען און מרעט־ יעצטנס אױיס אין װילנע דזד בזזקאנטע־ ײדישער איטיסט ל. סאקןולזןוו אוז זיין פרוי ג. נינינא, וואס האבן נעשפילמ די לעצםע יארן אין קאוונע און אין בוענאס־איירעם. ל. סא־ קאלאוו איז נעיטטאנען בראש פון ״קאװנער ײדייסן טעאםער,,. נאך די קורצע גאסהראלן אין פוילן פארט ל. סןוקאלאװ אפ קײן פאריז. וװ ער וועט אנפירן מיט א ײדי״סן םעאםער. ןןןן מארק עאגאל איז איצט צונעטראםן צו אילוסטרירן דעם תנ״ך לויט דער באיטםעלונג פון א גרויסן פראנצויזײטען פארלאנ. ןןןן פדײמאג דעם 3־טן מאי איז פארנעקומען די פײערלעבע עפענוגג פרן ״פריליננ־םאלאז״, אײננעארדנט דורך דער װארשעןוער ײדישער געזעלשאפט צו פאר״ספרײטן קונסט. די קונסט־ אויסעםעלונג קומט פאר אין נײעם לאקאל. קרולעווסקע 51. ןןןן דאס צװעלפיאריק װונדע־־קינד, דער םידלעד יהודה מנןחין, איז איצט ארויסנע• םרזןטן מיט גרויס ערפעלג אין בערלין. אננ איז ד#ס קינד געבוירן אין ארץ־ישראל. ןןןן דער באקאנמער יידישער ארטיסם רודאלר זאסלאװסקי טרעט לעצמנס אױיס אין פאריזעי ײדישז טעאטער לאנקרי. ןןןן די טעג איז פארגעקומען אין לאדז אי זאל פון ,״אררט,, א קןןנפערענץ סון די דרןימא טײטע קרייזן אין לאדזער ראיאן, וועלכע גע־ העין צו דער געזעלשאפם ״די יידישע בינע אויף דער ק>ונפערענץ זעגען געלײענם געוןאר רעפעראטן װעגן ײדייטן מעאטער און װעג; די אויפגאבן פון די דראמאטישע קרייזן. צ דער קאנפערענץ זענען געקומען דעלעגאטן סו־ 10 ״טטעט איך לןןדזער ראיאן. ןןןן אין ריגער ײדישן נײעם טעאטער אי אויפגעפירם געווארן דורך מ. רובין א נײע קא םעדיע פון וו. ׳טקראװין ״לײדיקגײער״ מיג מוזיק און טענץ. אין די הויפט־ראלן: ױלױעי אדלעד און מ. רובין. ר ע ד״ נ ח ס ן ס טער) און גומ. 2*4, װו סיקומען ארײן אײני־ קע פיצעס זאכן צום יארצײם. ןןןן די באקאנטע העברעישע דיבטערין אלי־ *בבע האכ פאיענדיקט אן אריגינעלן '*אמאן א. נ. ..סמטאות״ (הינטעי־־געסלעך). דער ראמאן האלט א 400 זייטן. ןןןן דער באוװסמער ליטעראטזר־היבטאריקער י. צינבערג, וןעלכער האט אין פארראג ״טא־ מאיי' ארויסגעגעבן דעס ערעוטן באנד ״געשי:־ טע פון דער ליטעראטור בײ ײדן״, איז אוי ך טעטיק אויף א צווײטן װיסניכאפטלעבן גע־ ביט. ער ה*ט אקארשמ פארעפנטדעבט צוויי נייע ווערק. ד״ר י. צינבערג איז א לאנגיאריקער פארװאלםער מיט דער בעמישער לאבאדאטאריע אויפן גרויסן ״פוםילאןוער״ זאװאד אין לע־ ניגיאד, און אויסן סמך פון זיינע דערפארונ־ גען, האמ ער איצט אפגעדרוקט (אין רוסיש) א ״האנטבוך פאר בעמישן אנאליז אין דער סע־ טאלורגיעער אינדוסטריע״ אויסערדעם איז אונ־ טער זײן רעדאקציע ארויס (אויך אין רוםיש) א זאמלװערק ״נלציקע פאבריקאציעפ״, — א הילפסבוך פאי האנטװערקער־קוסטארעס. דאס צווייטע ווערק וואלמ אין געוויסע טיילן גע־ קענט :וצן בי־ענגען אויך דעם יידישן לײענער און וואלט פארדינט אן ײדישע אייסגאבע. ןןןן אין נױ־יארקער ״װעקער״ און אין ״פאלקסצײטונג״ איז אפגעדרוקט א טאקטלא־ זער אנפאל פון דוד אײנה>ןרן אויף אברהם רײזען. ןןע אויף מאנטאג דעם 29־טן אפריל איז אין יעמבערגער ״מארגן״ אנאנסירט געװען ״א גרויסער *װנט פון יידיש־גאליצישער דיכ־ טינג״ מימן אנטייל פון די דיבטער דוד קעניגס־ בערג״ בער האי־אװיץ און רחל קארן, װי אויך פון די דיבטער י. אשענדזורף, מ. בעק, ג. בליץ, נ. באמזע, ד. שנאפעל/ י. שודריק און מ. ווײס׳ באי־ד. — צו דעס אװנם זענען אין ״מזןרגן״ אפגעדרוקט לידער פון דעי ״יונג־גאליצישער פאעזיעי,. ןןוו צום צענטן י#רצײמ פין א. וזײמער זע־ נען אין א רײ צײטונגען א&געדרוקט ארטיק״ לען און נאטיצן װעגן דעם מראניש־אוםגעקו־ מענעם שריפטשעלער. ןןןן די טעג איז אין וןארשעווער ליטעראטן־ פארײן פארגעקומעז אן אװנט געװידםעמ ש. האי־אנטשיקן. סיזענען ארגןסגעטראמז ז. סעגא־ דאװימש, ב. קארלינסקי, י. מ. גײמאן, ח. קאז־ דאן. ש. ה#ראנםשיק האט דערנאך נעלײענט פי־אגמענםן פון זײנע ווערק. דער ארטיסם יעקב װײסליץ ד׳אט רעציטירט פון האראנטשיקם װערק. ןןןן דער ײדישער פען־קלוב אין ןוילנע תאמ באקומען אן אײנלאדונג םון דעם פראפ. פארײן פון די פוילישע ליטעראםן אין ווילנע, אן אײנלאדונג אויף זײער ״ליטערארישן מימ־ װאך״, וואס קומט פאר דעם 7־מן ה. ח. אויף דעם אװגם וועט מ. עריק האלטן א רעפעראט: ״אן איבערבליק איבער דער געשיבםע סיז דער יידישער ליםעראטור״. כ ר?יס^דןמד קו?ס?ד ןש צום פערצנטן יארצײט פון י. ל. פיץ זענען אין פיל יידישע צײפונגען אפגעדױקט ארטיקלען װעגן פיצן. שן ד״ער באקאנטעי ײדידעי פילאלאג און איבערזעצער ז. קאלמאנאוויםש, װעלבער לעבט די י־עצטע יאין אין ליטע, האט באזובט װילנע. אנגענוכען מינױ־ען, אז ז. קאלמאנאוןיטש זאד אײבערפא־־ן קײן װידנע אויף שטענריק. ןןןן אין קאיסאװקע איז געשטארבן אין על־ טעי פון 59 יאי דעי צײךחןקטעי צבי ױסף פעפעימאן, װאס איז באקאנט מיט זײן העב־ רעישער איבעיזעצונג פון הײנעס לידער. די דידער זענען ארויס אין פארלאג ״תושיה״. אין די מיחמה־יאין האם עי איבערגעזעצט האמערס ״אדיסײע״ אין העברעײכ. צבי ױסף פעפעימאן איז דער ב־דדער פון דעם באןװסטן ײדישן קינסטלעי אבעל פאן, וועלנעי האכ אילוסטיייט די ביבל. ןןןן דניאל טשארני ה*>ט לעצטנפ באזובט די־ גע, וװ ער האט געהאלטן א רעפעיאט װעגן דער ײדישעי ליטעיאטור אין ראטנפארבאנד. פון ריגע איז ד. טשארני געקומען קײן װילנע. ןןןן מאײס שװארץ. דער אנפירער פון נױ־ יארקער קונפם־םעאטעי, האם פאיגעלײענם דעס 14־םן אפייל אין זײן םעאםעי אהרן צײפליגס דדאמע ״יעקב פיאנק״. פאי דעד פ>)רלעזזנג האכ ד״ר יעקב שאצקי געהאלםן א קורצן ארײנפיר װעגן דעם לעבן פון פראנק. ןןןן פארלאג ב. קלעצקין האם געשלזןפן אן אפמאך מיט אביהס רייזען אױיסצוגעבן זײגע אלע װעיק. אין דעי ערשםער ריי װעלן דער־ •טײנען א. רײזעגס װערק״ װאס זענען נאך נישםא אין א בוך־פארס. עס דעישײנען אינ־ גיכן די עײנערונגען פון אברהם רייזען ״עפי־ זאדן פון מײן לעבן״ אין עכלעבע בענדער די עפיזזןדן ה>ןבן זיך געדױקט אין פארזעצלנ־ גען אין ״פרײהײט״ און אין דער ״פרעפע' און האבן אױיהגעױפן נרדיס אינטערעס. די עפיזאדן פא־־מ>>גז א גרויפן ליםעיאמור־קול־ םו״עלן װערם. אייכעי די עפיזארן װעלן גלײסצײםיק דערשײנען נא־ײעלז און דידער פדן די יעצטע עםלעבע יארן. דאס וןעט זײן די עי־שטע פדלע רײזען־אליסגאבע אין גאר דער װעלט. די עי׳כטע בענדער װערן איצט געזעצט די אלע זאבן זענען פונסניי באארבעט און אדוי־בגעקוקט דורך דעם דיבטער ןןןן יעמארקש בארימם בוך ״אויסן סערב־ פיאנט קיין נײעס״ דערשײנט אין ײדיש אין 2 איבעױעצוננען אין װארשע ואיבעיזעצונג פון פיעה *אקאװסקי) און אין דיגע;איב. פון סארק ראזומני). וש דעי ױנגער דיכטער בײניש זילבער־ שמיין נימ ארויס אינגיכן א ראמאן ״אין גע־ יעג נאך ברויפ״. וש •טלום אשס װערק ״חײם לעדערערס צו־ ריקקומען" איז איצם ארויס אין א דײטשער אייעדזעצונג. שן שיאיז דערשינען דער נומער 41 ״גריניג־ קע בײמעלעך״ (מײלװײז געװידמעם א. וןיי־ 7*1 י י