Literarishe bleter · 1929-05-10 · 19 (10.5.1929) · p. Seite 360

ב?טסער נ?ס. 19 (262) זײם 360 * איך בין געקוניען צו זיך, זאנאר נאר אמאל איבערגעצײענט און רויק םײןאזאפירט.• — דאס איז דײן יפטראר פאר א פאל׳עע טײנונג אין א האאב יאר ארום בין איך נעקוטען קײן אטעריקע. איך האב זיך ישטארק אינטערעסירט טיט די ײדי׳שע צײטוננען, געיטטודירט דורך זײ דאם אעבן פון אאנד, די יעזער און רעדאקטאר;. אין אײן צײמוננ האט זיך אין יענער צײט;עדרוקט א סעריע קלײנע דערצײאונגען פון דער אײראעפעי׳סער איטעראטור טיטן טיטא. ״בריאאנטן און דיטענטן פון דער װעיט־ייטעראטור״. אײנ- טאא עפן איך אוײ־ די דאזיקע צײטוננ, איך װארף טײן באיק אויף דער זײט םון די בריאיאנטן און דיטענטן און דערזע: ״אא תרצה״, דערצײאוננ פון דניאא כערסאנסקי, איבערזעצט םון רוםישן. איך האב נישט נענאויבט טײנע אײנענע אוינן. מײן נאט, רא רי װאס טען האט עם נעדרוקט אײנטאא, װערט עם נאך אי- בערזעצט און דערצו נאך אאם בריאיאנטן... עפעס װערט די זאך טיםטייט... א יטטראף פון נאט... איך האב עס פאראורזאכט טיט ט״ן טײנוננ... א־ך כין א נאנצן טאג אוטגענאננען װי פארװירמ און האב געםיאט, װ• אויף טיין נעװיסן װאאט געאעגן א ׳עװערע ז־נר... ט״ן אינטערעס צו די קואטורעאע אינםטיטוציעס אין דעס נ״עם אאנד איז געװאקסן. איך האב זיך איבערהויפט פאראינ- טערעסירט טיט איטערארייטע דראטאטייטע קאוב;. א״נטאא האב איך באזובט אזא טין קאוב. עס א־ז געײען א יטבת אװנט רער אאננעד, יטטאאער זאיי איז נעײען געפאקט טיט יוגנט, יונגאעך און טי־דאעך, װאם האבן נעיטאוננען יעדעס װארט, װאס דער פאראעזער, א ױנגער געזונטער בחור. האט פאר זי־ פארגעאעזן פון דער בינע. ז״ן פאראעזן פרענט א־בערנע׳טיאנן װעח אאע װי־אע פון א היאכ־קן געאעכ- טער ראס האט ער פארנעאעזן ׳עאום-עאיכטס א בר־איאנטענע הו- טארעסקע... איך האב טיך או־ך יעטארק אטוזירט און האב ז־ך גערוקט נענטער צו דער בינע. אבעד דא איז עפעס באאד גע־עען. דעם פאד־ אעזערס באיק איז נעפאאן או־ף טיר ער האט טיך רערקענט... קײן רעטוננ איז ־עוין נ־׳עט געװען... ד־ פאררעזוננ א־ז איבערגעריםן נעװאר;. רער פאררעזער האט זיך נעװענדעט צום פובאיקום: — ט״נע פר״נטן טיר האבן דא א גאסט, — און אװי ,װײ־ טער — און אכבוד איס װעא איך פאראעזן אן ערנסטע זאך, א בר־ר־אנט פון רעי װעאט־איטעראטור... אאע באיקן זענען געפאאן אויף ט־ר א־ך האכ זיך נ־יטט נע- פונען ק״ן ארט... הײסט עס, נ״ט טען אבבוד ט־ר פאראעזן נאך א בעסערע זאך, װ־ ׳עאום-עאיכטם... א־ך בין נעװארן אין נאנצן נ״געריקײט... רער פאררעזער האט פאדטגעזעצט־: רי זאך האב א־ך או־סנעאעינט טיט צװיי װאכן צוריק. א־ך האב זי נעהאאטן פארן נאענטסטן סעזא;, אבער אכבוד רעם גאםט, און אז. װ — אעז א־ך זי פאר יעוי;. א־ך בעט א״ך, האאט זיך רויק. א־ן זאא א־ז נעײארן יעט־יא. אזוי ׳עט־יא, אז טען האט, דאכט זיך, נעהערט װ־ דאס האיץ האט ב״ ט־ר נעקאאפט. דער פאר- אעוער האט טיט א נעהו־בענעם פ״עראעכן טאן אויסגעזוננע!: ״אא תרצח״, דערצ״אוננ פון דנ־אא כערסאנסקי. ט־־ן יטטראף א־ז נעװען פארפואט. אבער נישט־ איננאנצן א־ן א צ״ט ארום ,האכ איך רעדאנירט א װאכנבאאט. ב־־ם צענטן נוטער האב א־ך נעטוזט אװעקפארן אויף עטאעכע טעג, ערנעץ א־ן א יעטאט א־ך האב געבעטן ט״ן נעהיאף, אז אנשטאט אן אריני- (סוף אויף ז. 366) װי־ז צו אנטפאעקן אאס א שרײבער צום גאיק אבער האט ער געשריבן רוםיש. ראס א־ז נעװען א נאנץ-פאאכער ױננערטא;, א זון פון א ײדישז גוטסבאזיצער ערגעץ א־ן כערסאנער גובערניע. אויב ער האט טיך ־א צוגעצײגן. א־ז ראס געײען טיט זי־ן נעזונטקײט און טיט ז״ן ־ט״ן קא״דן ז־ך. א־ך האב איב נעהאט אטאא צו נ״ן ׳כפאצירן ט־ט א־ס א■; דער פרירריך-שטראפע אין באאבאכטן, װ־ אזוי די בער- אינערינס פארקוקן זיך אויף א־ם און אין א־ינײענם ׳שוין או־ך או־ר טיר טער װי דאס האט טיך ט־ט א־ס נ־שט פארבונדן. אבער ט־ט דעם ערפאאג ב״ פרו־ען האט ער זיך נישט־ בא- ננוננט א־ם האט נעפעאט אב־םעאע רום... באריטטק״ט. דער טענטש האט נאכאנאנד געשריבן. ער האט אאץ געזוכט א געאעגנהײט, טיר עפעפ פארצוא״ענען. א־ך האב ז־ך אאץ געזוכט צו ראטעװען. אבער א״נטאא האט ער טיך געפאקט א־ן ־ענער צ־־ט איז פארגעקוטען א פאנראם אין רוסאאנד ער האט ז־ך, ה״סט עס, באנזצט ט־ט רעד געאעגנה״ט און אנגעשר־בן א רערצ״אוננ ײעגן דאז־קן פאנראם, פ־ן װעאכן ער האט כאר נעװוםט פו.ן ר־ צ־־טונגען. ד־ רערצי־אוננ. האט געה־־םן ״נ־ע אובעיי־, ־אם ה־יסט־: ״אא תרצה״. װ־ רער פאגראם א־ז געװען שרעקרעך או־ט ר־ באר־כט;, אװ אבער — רערצ־־אונג פון דנ־אא בערסאנסק־ געװען שרעקאעכער או־םנעט־ראכטע, א־ננער־שע פראזן... נ־שט דורכנעפ־אט־... ק״ן א״ן הארציק װארט אבער ט־ין ז־נד אנערקען א־ך. כיהאב נישט נעהאט רעטאאט ־אס הארץ צו זאגן אים רעם אטה... עפעס האב איך אויף א־ם רחטנות געהאט. עס איז נעײען קענט־ק, אז ער האט נעא״נט־ גרויפע האפנונגען א,״■־ רער דאז־קער רערצ״אונג. — ה״םט עס, עס געפעאט א־־ך־-,׳ --- האט ער ט־ך א־בער- נעפרענט. ׳א, א שטארקע ואך... — האכ איך ציגעש־אקאט — װ־ געפעאט א״ך דער סטיא׳ — או־םנעצ״בנט — א־ך ראנק א־יך ז״ער., — האט ער טיר גערריקט ר־ האנט. - - א״ער ט״נוננ א־ז טיד וו־כטיק... ז״ער װיבטיק... או־ב אזו־. װעא איך עס טאקע ש־קן א־ן ״יעװרע־סקא־א זאר־א״.. ק־־ן נעפאר האב א־ך א־ן רערין נישט נעזען.. זאא עי ש־קן... ר־וקן װעט טען עס ראך נ־ש־ט... ר־ רעדצ־־אוננ א־ז אחלוטן נ״״ט־ ־ד־קבאד . ז״ װעאן רארט דורכאעזן ד־ ערשטע שורות און װעאן גא״ך א־־נזע;. װאס פא־ א ט־ן זאך ־אם א־ז, א־ן נאי־ך א־ן קארכ.. אץ א װאך אי־ום האט ער טיד רעי־צ־־אט. אז ער האט ר־ דערצײאוננ אװעקגעש־קט ער האפט, אז א־ן נאענטסטן נוטעד ײעט זי ־עדש״־נע;. דערבי־ האט ער ז־ך טיר טודה נעװען, אז ער האט א־ן בר־װ צוגעשר־ב;, אז ער האט ז־ נעאעזן פאד ט־ד, און ז־ א־ז ט־ר ש־טארק געפעאן נעװארן... נאברעם א־ז דער ־וננערטאן פארש־װונדן נעװארן, װ־ א־ן װאסעד ארי־ננעפאא;. א־ך װאאט פארגעסן אן א־ם און ז״ן דערצי־אונג. אבער אין צװ״ װאכן ארים, אר״נקוטענד־ק א־ן דער ״ר־ש-ער ב־באיאטעק, װו עס האבן ז־ך נעפונע; ארע ־יד־ש־ע צ־־טוננען א־ן אאע שפראכן, האב א־ך נאברעם װ־ איך האב א־בערגעקוקט־ א״נ־קע, או־ך גע- נוטע; ד־ ״־עװרע־סקא־א זאר־א ׳. א־ך האב ז־ דורכנעבאעטערט און ש־ו־ן געװאיט נעטען אן אנדערע, אבעד רא א־ז ט״ן באיק ש־טי־ן נעבאיבן או־ף א באקאנטן ט־טא פון א זאך פון א באקאנטן נאטען... ״ניע אובעי... דאזסקאז דנ־אא״א כערסאנסקאװא״... א־ך ב־ן אפנעשפרונגען טיט שרעק, װ־ איך װאאט דערזען עטײאס אוטה־־טאעכס... א־ז דאס טענאעך? ־א טען האט עם אפגעדרוקט...