Literarishe bleter · 1929-04-24 · 17-18 (24.4.1929) · p. Seite 336

|^?י170דז>די^ע 3?טסער 1*0. 18—17 (1—260)!ײס 336 7 הענטר צו דעד פאינ, אזזוט דעם םאדעם ארויס, הויעז דאם לוםע־ פאראכדא פריט צו דעד סטעריע אדויפ און פר״בט דאדט־ װ• צונעקרעבט... פערערע איז געװוינט, טען ואא איס פארנן. רופט ער צוס יאראנדא ארוי,־*: — אדא£ צו דיח אראפן איך װער דיך טטית;, אז דו װעכט נ־יטט פאאנן! ד• ביינער צעברעכן! דאכ באראנדא פאאנט אבער ני׳פט.—איך בײ אװי—מראבט עד—הייזעריק, אז דאס באאאנדא אין דער הויך הערט ציך ניעט. או; צעװיינט זיך פאר רחטנות אויך זיך אאיי;, װאס ער אזוי היי- זעריק או; אװ• יעװאך. רינע; איס רי טרער; איך ד בעקאעך ארויפ, רינע; און קייקאען זיך, ביז ער שאאפט א•־;■.. אייננעשאאפ;, אפנים, איז ער זייער הארט. די בױטער איז אהייטנעקוטע;, בערא יסאאפט. — ׳עאאח נעזונטערהייט! צאיב רע- צעפט האט דער דאקטאר ני׳עט נעהייםן װעק;. — די דינפט אױ -ערװייא אהייטנעקוטע;. די טוטער נייט אץ קיך אריי;, באקוקט די וועיט, קוטט צוריק — בערעאע, קיין עין-הרע, יסקאפט. די טוטער גייט זיך יעטיאערהיימ בע׳־״אע באפט זיך נייעט אויפ... די טוטער א־ז, נאט פא־ ויץ יטאאי־ דאנקענד־ק, איינגעיעאאפז... בערעאע װעקט זי נייטט, ישאאפט זי אאננ, — יעוץ דרייי נעכט, או בערעאע אאזט זי נ־־טט דעכט יצאאפ;. פארטאג, די טוטער יעאאפט. אץ בערעאע כאפט זיך אוי־ ער ניט א קוק — אוײ זיץ בעט אינט עפעס א קאי ,, רויט יטטאמ- קערע״• נעטט עס אץ דער האנט — די הויט פ ז אופט-באאא;. צעיסאנדן נעװאר; אץ דער װארעטער הויך א״ננע׳עריטפ; נעװאר;. געפאאצט אץ אזוי טיאופ אראפגעפאא;. בערעאע האט זיך נאכאטאא צעװיינט, נאו אויף א קוי אץ די טוטער אויפנעײעקט. איבער נאכט איז אים בעסער געװאר;. בערערע, א ב;-יחידא, האט זיך א״ננעיםפארט, באין אופ; נישט. נעװוינט חאב; זיי פארטער, ראם פענכטער פץ שאאפ-יעטוב, װו בערעאע א־ז נעאענ;, נייט צו רער נאם, נייט פאד; פענסטער פאר- ב״ א העכדאער טיט אופט-באאאנע;. טע; זעט רירכ; פענסטער, װי עס ה״בן װך אץ דער אופט רויטע און באאע איפט-באאאנדאעך — אץ אז איך װעא דיר קויפן א אופט-באאאניא^ יא, ײעט ער אאזןן ■ — א װאם פאר א קאאימ א רויטן װיא ערי פויקט די טוטער אין יגזויב אריין. דער הענדאעד בא״בט ׳*טטיץ. די טוטער אויפט צו אים ארויס און קיטט צוריק טיט א רויטן אופט-באאאן אוױ< א פאדעס ניט איס איבער דעס באאא;, — האאט נאר פעסט, בערעאע, דעס פאדעס!—אץ ג״ט אץ דעד אפטייק אריץ• די טוטעד ג״ט ארויס, בערעאע האיט דעם פאדעס פעסט אץ אאזט קיין אוינ נייעט אראפ פון דעס באאאנדא, װאם פאיט אהין און אהעד איבער; בעט. אויפן באאאנדא קוקנריק, ײער; איס די א״געאעך טיך חיסק א״נצורריטאע;! אבער ניץ, — ער ײעט דעס פאדעס פון האנט נישט ארויסאאו;. האאט ער רעס פאדעס אץ דער רעבטער האנט אץ רייבט זיך רי איינעאעך טיט דער פויםט פ,ץ דער אינקער האנט. ניישט, גאט זאא היט;, א״נצו׳צזאאפ;!... טיד שאעפעריק אױ ער דאך די א״געאעך—האאב-צונעטאבג־. אבער דאס ׳טטריקעאע האאט ער פעהט, װאס פעסט קע; ז״״ האאב אין דריטא אױ ער דאך קוטט א פאיג אץ יסטעאט זיך אים אויפן נעוא... פארנעסט ער ויך באפט זיך טיט; רעכט; % י ע ק כ קעדעד אדבעטעד ־ יוגנט אײנגעאידנט געוזאין דורך ךי 4,פרעלי־ציזז״׳אינאכיזאןייעע. צד יענעי צייט זענען די 5. צ. אין גאייציע געװען די אייבצילןע געזעלשאפבולעבע י־ינטונג, וואב האכו געד״אמ א =אזיטיווע באציוגג צו י'די*צ און געווען אקטיװ אויפן געייצ פון יאקענע• די מאפן מיט דער ײדילוער ליעעיא־ די הנריפ האנן מיך פארהאלטן אין דעי• דעייעגאציע. דער צוג איז טאקע יאלד אנגעקומען־ געקדמען זענען ילויז פרץ און רײזען. זײ האין ליבלעך גע־טמײניט און יייג יאגײטן זיך הא״ פרץ זיך אינפאי־ נזירג• בײ יעדן פאי־״טטײער״ דועמען ער י־עפייעזענפירש. פרצן האט ענ אייטל חאידראסן, װאכ די דעלעגאציע איז יאיצטאנען נלזיז פון צװײ קרונהיפע ארגאניזאציעס. עי האב איראני־ט געפרעגט, צי ניגעפינען זיך ני״כט מעי־ קײן איננטיטוציענ אין טאװא״אל, װעלנע װאלטן יאדאיפט קומען אפװארטן יידייטע יטי־ײנע־... מיך האט פאי פי־צן פארגע״טטעלט אב־הט רײזען״ מיט ודעלנן איך האי זיך געקענט ״טוין פון לאנג. דערבײ האט מיך פירוט פארחידויגט פ־־צט פענאמענאיער. זברון און זײן אויפמערקזאמקײט צו יעדן איינעט. פי־ץ האט מיר איבערגעגעבן, אז אין לעמבעיג איז בײ אים געװען א דעלעגאציע פון דער פועלי־צױניסטײטער ״ױגבט״ און אים אייערגעגעבן אלע דעי״טינענע נומעין פון ״די ײדי״טע ארבעטעי״ױגנם,,. מיהאט מיר ( סרי= אויף זײמ 340) פדץ צודישן דעד אין מיטן זומעי 1908, נאך די;ר באוװטטעי טיטערנאװיצעײ ״טפראך־קאנפערענײ, האבן, ווי באקאנט, י. ר. פי־ץ, א״ט, נאמיערג און אברהם רײזע*, געמאנט א טורנע איבעי די גיעטע״ע *כטעט פון גאליציע. יענעם זדכעי־ בין איך מיט א טעאטעי־טיװפע א־ומגעפאין איבע־ דעי גאליצײצער פי*װינץ און צוליי דעב ני׳טט געקענש פא־ן צו דעי ״טפלאך־קאנפעי־עגץ׳ ביהאב דעיפאי נאך דעי קאנפערענץ געזונט א גע־ לעגגהײט. זיך צו באקענען מיט פרצן. ווי גיויב איז געײען מײן ״טמהה, װען איך האי אין סקאלאט באקומען א ידיעה פון דעי טאי־נאפאלעי ״פועלי־צױן״־א־גאניזאציע, אז דעם נאענטסטן ״טבת אידנען זײ אײן א ריטעיאײ״טן אװנט מיטן אנטײד פון *ט. א״ט. ה. ד. נאמנערג, א. יײזען און י. ל?יץ. :אך דער פ־־ײטיקדיקעי יעפעטיציע האי איך זיך, יגנבה פארן דירעקמאר, מימן נאענטפשן צדג אײינגענאפט קײן טאינאפאר. ארים־ ״טמײגנדיק פון װאגאן, האנ איך אװפן פעיאן געטיאפן א גלופע עלטעיע און ױגנמלענע ארבעטער פון די ״פועלי־צױןי' און ״ױגנט״־איגאני- זאציעש. זײ זענען דאם די פאישטײער פון די אויבנדעימאנמע איגאני־ זאציעש און זיי װאיטן דא אויה די דיבטער, דועדנע דאיפן יא־ד אנקימען םיםן צוג פון בוט״טאמש. טיאיז נדאי צו דערמאנען. אז גײטט ברויז אין טאינאפאל, נאר אין גאנץ גאליציע, זענען די ליטערארישע אװנטן פאי די דעימאנטע דינטער