Literarishe bleter · 1929-04-19 · 16 (19.4.1929) · p. Seite 319

זײם 319 פזזע- נזם. 16 (259)??יסעדעדי־שע (אירע הענט אלעמאל בײנערדילןער און נענמער צו זיין האלז) ט א ט ע ׳ס ט ש ע ר ב :אר א״ן װאדטן נאר אײן װארטי ד א פ פארבאאנדז״עעטע כו״רר דו אױך׳■ (פרוצים פאלמ א *עאכ אין דרויסן. די *גויבן פון פענסטעיל דרינז״עען *מטיל. ארץ װערצ פאייימבוײנערט. אלע הענמ פארן א5. רי פנינזער גייײעי׳ו װייס און טויט. אננע״צטיעננם האיבן עפנט ביײטעיי און בײיטעי■ איעמענס אויגן. עכלעבע רנעס אבםארוטע *סטירקײט. פ<*ציס—פאיהאנג) װארט באשולדיקטו שמואל גארדאו אן ארטיק?, געחחטעט גויט א"ער פואן נ#דען טיצה איטװאהאװ. און ני׳עט קי־ן אוײיצורדיקע?ידרעך הןוט א־ר דארט נערןזזט!ן*£- דרוקן, נאר א העברעייען ארטיקא װעגן דעפ צױניםטי׳טן ק א נ ג ר ע ם. און צװי׳טן אנדערן יערײבט איר דארט אזערכע װער- טער (א־ך זעץ זײ איבער אין ײדי׳ע װארט אין װארט — אפ׳טר האט איר ׳עוין פארגעםן העברעי׳טן): ״אונזער המון הײבט אן צז פיאן זײן אומגליק, װאם א־ז דער אוטנאיק פון אונזער פאאק בכאר... אין זײן עמינראציע באװ״זט דער המון אונז רעם װענ, װאם פירט צו ירעזן אונזער פראנע: צו קריגן פאד אונז א ראנד, װאם דארט זארן אונזערע פארקס־מאסן קאנען אנהויבן א נ״ רעבן... דער המון הייבט אן צו פארשטײן, או ו ײן רעטוננ איז נ א ר א י; צ ױ נ י ז ם, און אז די פארװירקאעכוננ פון דעם צױניםטייםן אי- דעאר ײענדט זיך :אר אין אים... די ׳טרעקרעכםטע טראגעריע אין די רעצטע יארן פון דעם ײונדערבארן בא׳טעפער פון דער ארנאני- זאציע, דעם פארשטארבענעם ד״ר הערצר... זײן געזונטער חוש, זײן טיפער פארשטאנד פון אונזער ׳םרעכטער ראנע, זײן עמפינדרעך הארץ, װאפ א־ז געװען ײאך פאר די יםורים פון אונזער אומגליק־ אעכן המון — דאם ארץ האט אים געבדאבט צו דעד ריכטיקער אויפפאסונג םון דעם צװניםטייםן מהות, צו דעם קרארן פאריעטאנד, װאם פון אים איז ער ארוים תיכך בײם אנהײב, — איז דער עיקר און גרונט-אידעאא פונם צױניזם...״ װאם זענען מײנע עטרעכע אידרעך אין די װאריעעװער ״איט. ברעטער״ אין פאדנרײך מיט אט די ישורות אײערע, כאװער איטװא- קאוך אין װאריעעײער ״הדור״. און איך בין דאך נאד א יוגנט- אעכער, און איר א בן-׳ער׳עיט, און אריין א נרינדער פון א פארטײן א־ר יטרעקט מ־ך אזוי מיט װאר׳םע. אבער א־ר ארײן, כאװער ריטװאקאװ, האט אין דער זערבער פאי״עארטענער װאד־טע זיך נע- חברט, געהאט פיר נעמ־ינזאמע באראטוננען און נעפירט א פראפא- גאנדע-ארבעט מיט די ״הײנט״-מענמשן נ. פ־נקער׳טט״;, א גארד- בערנ, ׳ט. ראזענפערד, א. רױבא׳עיצקי און אנדערע. איז א י ר מעגט, און א י ך טאר ני׳טטץ איר באשוידיקט מיך, פארװאס איך האב נעפרוײט זיך םאד־ בינדן מיט דעם ״קלאפן-פרעמדן״ ״עם-הארצייטן ריטעדאטור-איב- דאבער״ נחמן מ־יזיצ. און זאנט מיר, איך בעט אײך; האמאי איז א״ער א ׳צטיק ליטעראריש און קורטור-רעבן (איבער 10 ־אי) נע־ קניפט און געבונדן גראד מ־ט אט דעם נ. מײזיא. איר נעדענקט מםתמא, אז איר האט געראזט זיך דרוקן (און בכלר נעיטטאנען נאענטן אין ״פון צ־יט צו צײט״, װאם נ. מייזיא האט ארויםגענעבן אין קיעװ (א־ז 11(11—1012). איר זענט מיטנענאננען און נאכנע- גאנגען נאך א־ם אין די ארע ײדי׳עיסטי׳עע קורטור-אינסטיטוציעס, ײאס נ.מײזיא צוזאמען מ־ט א״ך דאבן געיםאפ;. ערשטע יידענע אט איז ער, דער מערדער, דער, װאכ האט מײן מאן נע׳םאכן, דער, װאפ דאט מיין מאן דעריטאפןי (קראמערט זיך מיט ב״נערדיקע דע״ איז אים) אט איז ער, אט א־ז ערן מ א ט ע ש ט ׳ע ע ר ב ראזמ מ־ך רעד;, רערן א ווארט׳! איין װארט :אדן א׳ין װאדטן ע ר ׳ט ט ע י י ד ע ג ע אט איז ערי אט א־ז עח נ ח ם ן ס׳ײ,/,? דאם לעצטע נישט-געזאגטע פונם די ״איטערארי׳טע באעטער״ קאנקורירן די רעצטע עטרעכע װאכן אוין־ די יטפאאטן פון מאםקװער ״עמעם״ מיט אעײ טראצקי;. פיא מער ארט און אויפמערקזאמק״ט װערט דארט נע׳טענקט פאר דעם ״נאציאנאאיםט״ט - ־ידי׳טיפט״ט - קאײנבירנעררעך - כאא - י׳טראא״-ארנאז, װי פאר דעם ״פאררעטער״ א. טראצקי. און װעמעזי האט מען עס צו פארראנקע;? נעװים דעם רעדאקטאר פון ״עמעם״, משה איטװאקאװ. פארט א; אאטער ידיד, פארט א מיטנײער און מיטארבעטער פון דעם ״׳טרעקאעכן״ נחנ^ מײזיא פון כמה וכמה יארן. ײײזט זיך ארוים, אז משה איטװאקאװ איז א בקי אין אאץ, װאם אט דער נחמן מײזיא ׳טרײבט. װי א *יד, אהבדיא, אין ״א׳טרי״. מ. איטײאקאײס װערטער אין ״עמעם״, — אז קײנעם פון די פאװע- טי׳טע ׳טרײבער, װאס נעפינען זיך איצט אונטער זי־נע פאינא, איגט נייטט אין זינען ני׳טט די ״איטעראר״טע באעטער״ און ני׳טט מײזיא — זענען אינגאנצן ני׳טט ריכטיק. אט א־ז דאך װידעראמאא א גאנצער ״עמעם״-״פאדײאא״ — און גע׳עריבן פון א י ם א א ײ ן, פון דעם ״מאוכה-מאן״ מ׳טה איטײאקאװ—נעװידמעט די ״באעטער״ און נ. מײזיאן? משה איטװאקאװ האט ׳טוין ״איקװידירט״ ראם בחורא ׳טמואר נארדאן. ״איקװידירט, — װי ער ׳טרײבט — מיט רײן-םאײעם״טע און קאמוניםטישע מעטאדן״. ״ש. גארדאן איז פונם קאמױנ ארויפ- געיטמיםן, צו דער סאײעטישער ײדישער איטעראטור האט ער ק־ין יט״כות ני׳טט״, און פארטיק. עם האבן ני׳טט נעהאאפן ׳ט. נארדאכען די חרטה-ברױואעך און דאס נאכזאגן די זידא-װערטער בנונע די ״איט.־ באעטער״ און די ײארשעװער ״זומפ;״. און שוין האאטנדיק װײט נאכן אורטײא, שטעאט איטײאקאײ פאר פאר ש. נארדאן די נאנצע גרויזאמקײט פון זײן פארברעך, װאס ער האט נעװאנט צו װענדן״ זיך צו נ. מײזיא. װען ש. נארדאן װאאט געשטאנען פאר א נעריכט, און ער װאאט געהאט דאם אעצטע װארט פון א באשואריקטן, — װאאט ער געקאנס און באדארפט זיך װענדן צו זײן פראקוראר מיטה איט- ײאקאװ מיט פאאגנדיקע װערטעח ״כאװער מוישע איטװאקאײן האמאי זאאט איר בנוגע צו מ י ר, א ״ױננטאעכך, װאם ״שטאמט פון א קינדערהײם״ (ײי איר אא״ן אטעםטירט מיך אין ״עמעם״) זײן שטרענגער, װי צו זיך אאײן. איר קאנט נארנייטס מוחא זײן מײן טאט, מײן נ־שט-או־םגע- האאטנק״ט. און אט איר אאײ;, װען איר זענט נעװען א ייד קײן עין-הרע םון 30 יאר און אאײן אײנער פון די פירער און גרינדער פון א םאציאאיםטישער פארטײ, האט דאך נעשריבן כ ס ד ר אין העברעישן ״הזמן״ או;אויך אין העברעישן ״הדור״. און דער ■װאר- שעװער ״הדור״ ןרעדאקטירט פון נ־שט קײן רײנעם פראאעסארישן יטרײבער דוד פר״טמאן) נומער 35 םון 4<א>1 עפנט זיך מיט אייער