Literarishe bleter · 1929-04-19 · 16 (19.4.1929) · p. Seite 314

?יס^ר^ר-שס 3?עס?ר נ^ס. 16 :259] זײס 314 7 אנ־ב־יס אן ענין. די בריװ זענען זייעד אינצערעסאנצ, דערהװפצ, װעז מען נעמט אין אסט, אז פיץ האט יגרע־לעך פ״נס געהאס צד סי״־ן בריוו, אדער ודי ער דריעס זיך אדיס אין זיין בריװ צו אנ־סעין: ״בריװ -סרייבן איז דינעזאנס עסק, ב״ מיר איז עס קריעה ים־סון־". ־עקב דינעזאו — 10 בריוו, 1 קארםל אדן 2 דעפעיסן. ד־נעזאן האס סאקיע געיסריבן, געיסמאק און א סך. די בדיוו זענען נרויסע און געגויע און ברענגען א סך מאטעריאל אויך וועגן ׳. ל. פרץ. די עריססע קארסל (העברעא״ס) איז דאסירס 1891 (וועגן •סלום עליבםיען) און די איבעריקע בריװ (אלע יידי׳ס) זענען דערהויפס פון די יא־ן 910ן— 1914. א באזונדערן אינסערעס האס דער בדיוו פון 0 אויגוסס 1914, אין װעלבן דינעזאן יסירדערמ אויף 11 ו״סן דעם מווב פ,־ן י. ל. פרץ, זיין א״גענעם מצב און בבלל די יססימונגען אין די עריססע סעג נאבן אויסבױך פוין דער מלחמה. אין אלגעם״ן גיבן דינעזאנס 10 גענויע ב־ידו, וועלבע זענען פיל סיס פרסים און ידיעות, א זייער װיבסיקן מאסעריאל פא' אונזער ליסעראסור־געיסיבסע. חײב נדונזן ביאלייו — 7 בריװ, 2 קארסלעך און 3 דעפעיסן, פון די יארן 1913—1912 און האבן א יס״בות צו אנ־סקים עקספעדיציע און צו א ר״ אנדערע לימעיארי־סע און קולבורעלע ענינים. די ברייי, וועלבע זענען אל־ע געיסריבן אויף א פראבספולן, ווארעמען און זאפסיקן ״דייס, געתערן צו די אינסערעםאנסםסע און װיבסיקססע אין דעס ארביוד. סיװ״ס פון ז״ פיייס לעבן און געזונס. א־ן זעלבן קזןנווערם הזובן סיר אי״נגעל״גם אנ־םקים גענויעם בריװ, פון 1)2 פעברואר 1912, צו ח״ם נהמן ביאליקן וועגן דער ))רגאגיזירונג פון דער היססאדייס־ עטנאגיאפייסער עקספעדיציע, א מין באייכס אין װעלכן אנ־סקי איז מודיע ביאליקן, אז ״אלנפאלס קען מען רעבענען, אז דעי עריססער פאזיס איז פארווירקלעבס. די עקספעדיציע איז מאסעריעל פארזיבערס. איצט דא״= מען צוסרעסן צו דער ארבעס״ און װעגן דעד נויסיק״ס צונויפ־ צוױפן וועגן דעי דאזיקער ״בר״סער און פאיאנטװאיסלעכע־ נאציא־ נאלעי איבעס״ א באיאסונג אין פעסעיבורג. דערב״ ברענגס אנ־סקי אלע פ־סים און ױפס אויך אן די נעמען פון די פעיזאנען. װזןס דאיפן װעין א״נגעיאדן. ביאליק ענספעיס אויף דעם בריװ — זייער א״גנ־ איסיק און ביז גאר אינסערעסאנס. ספיגורירן אלע גיעססע נעמען פדן אוגזערע יסריפסינוסעלער אדן קולסור־םוער. '3. פרוג — 4 בריװ (רוס״ס) און אייניקע מאסעדיאלן אויף ״דייס און העברעא״ס, צװ״סן ז״ דער ))ריגינאל פון ז״ן ״על ערש דוי" (צװ״ תעביעא״סע יסירים), װעלכע ער תאס געיסייבן אויף זײן קראנקן־בעס דעם ס3־טן מערץ און 8 אפריל 1916 און האם ז״ קורץ פא״ ז״ן סויס צוגעיסיקס אנ־סקין. װ״םער ג״ען גרעסערע אדן קלענערע פאקעםן פון ׳ם דובנאײ— 0 בריוו, 19 קארםלעך און 1 דעפעיסן '3. ניגער — 16 בריװ און 16 קאיםלעך; בעל־דחיעבות — 2 בריוו און 3 קארפלעךן בן עכו־ (רוסי׳ס, א יסרעקלעבע האנסיסריפס, ממיס אוממעגלעך פאנאנדערצוקל״בן) — 4 בריוו און 4 קארםלעך; א. ווייטער — 2 בריוו און 1 קאדםל; 1. י. אנכי — 2 בריוו פון י$ר 1912; נסתר — 1 בריװ און 5 קאר־ םלעך; א. קאציזנע — 7 בייוו, 6 קארטלעך, 5 דעפעיסן; ל. יפה — 5 בריװ; צ. היר׳םקאן — 4 בריװ; ל. קןןבריז — 3 בריוו; י. ד. בערקאװיט׳ם — 3 בריװ; דזד פרי׳ענואן — 1 בריװ (חעברעייס); איינצלנע בריװ פןן ד״ר נחכון בירנבוים (ז״ער א וויבםיקער דאקומענם, יאי 1910); דוד בערנעלם^ן (1019); דוד איינהןורן (1910); '. כו. װייסנבערנ; פ. ײארעק; ז. קארטאנאװיטיע (1913, װעגן דער גרינ־ דונג פון םוז״ אין װילנע); אייניקע בריוו פון ד״ר ל. קאנםאי, ם. צינבערנ, נ. ׳טטיף, ק. פארנבערג, י. עפרויקין, י. נ$װאק$װסקי און א גאנצע ר״ אנדערע, צווייסן ז״ — ווינאװער, זיסאב&סינסקי, סױמפעלדאי, ד. אייזמאן א. אז. װ״ וואם איז נייסם מעגלעך אויםצודע־ בענען אין א קורצן ארסיקל. בםך־הבל הזןבן מיר *נגעצ״לס און סיססעסאםיזירם 249 בריוו, 10) קארסלעך און 13 דעפע־סן פון ״דייסע יסריפסיצסעלער. די אלגעמ״נע צאל קארעספאנדענץ באטרעפס 503. חוץ דעם הז)בן מיר אויםגעם״לפ א באזונדער פעקל מיט 131 בייוו פון א. וו. אוםפענסקאיא צו אנ־פקי, װאם זי הז)ט צו אים גע׳סריבן אין מיסך פון צענדליקער יארן פארן טויט און גזןבן סויס פון גליעב איװאנאוויטיס אוספענםקי. י מיר האבן דא דערװ״ל בלויז געבראבט די רעזולטאטן פון דער םיםטע־ מאםיזירונגם־ארבעט. נייסמ איינמזןל װעט זיך אונז אויםקוםען אומ־ צוקערן צו די בריװ און סאטעריאלן גופא. םיםיילן זיך אוים גאנצע ׳ססיקער ליםעראסור־גע׳סיבטע, ביאגראפייסע מאטעריאלן, באראקםעריסטי- ,,״״ פראגן און גע׳סעענישן. געזאמדסע בריוו פון רוכישע שריפםשסעלע־. אויף א״ן קאנווערס מיט איינצלנע בריװ, קארס־עך און א דעפעש איז פאיאן א א״גנהאנסיקע אויפשריפס פון אנ־סקי,: דאװראוו, קארעדענקא, גארקי, ססאניםלאווסקי, אנסאקאלםקי. א צוו״סעי פיל גרעסערע־ פאקעס אנסהאדס 35 בדיוו פון באוווסטן וויסנשאפסלעבן ר״זנדעי און פאישעי פון סיביר גיי־ גארי ניקאדאיעװיסש פאטאנין (זע דאב אנ־םקי־בוך פונם זשורנאל ״דעבן״) און פון באקאנסן פובליציסט ״נאיאדניק״ און רעדאקסאר פון ״רוסק־ באגאסבסװא״, ״םין אסעסשע־םסװא״ א. א. םעיגיי ניקאלא־ יעװיסש קריווענקא. באזונדערס אינסערעסאנס זענען די בײוו פון פאסאנינען, וועדבע זענען הארציק און לעבעדיק און באראקסעריזירן דעם דאזיקן גיויסן און מעיקװירדיקן מענסשן, דייזנדער, פז)רשער, עסנאגראי־ און פאלקלזןריסס. צוו״ גױיסע פאקעסן בריװ געדעין צו די פיויען א. וו. אוספענסקאיא און נ. שולגינא. די לעצסע איז גע־ ווען אן איבעיזעצערין אין די יוסישיע זשורנאלן און אנדערע אויסגא־ בעס, ווו אנ־סקי האס מיסגעארבעס און די בײװ סיאגן א ליסערא־ ריש־געשעפסדעבן באראקסעי סיזענען פאיאן אויך אנדעריע בריוו פין ױסישע שײפשסעדער און קינססלעי (פון ז״ האבן מיר אויםגע־ סיילס א זייעי װיבסיקן בײוו פון גאיבונאוו־פאסאדאװ צו ל. נ. סזןל־ בסאים שװעססעי מאייע ניקאדאייעוונא פון 4 יאנוא־ 1911, װעלבן עי האס געשיקס צו איי דויך אנ־סקין; די קארעםפאנדענץ װעגן באפר״ען די איטיססן פון מאסקוועי קינססיעי־טעאסעי פון מדהסד״ וואס אנ־סקי האס דורבגעפ־יס, און די בייוו דעיב״ פון אנ־כקי, ססאניסלאװםקי, יוסס־ץ־מיניבסע- פעיעוועינעוו צו א. פ. קעיענםקין און א אז. װ.). באזונדעיב ווילן מיר זיך דא אפשסעין אויף דעי י״בעי בייװ־ זאמלונג פון אונזעיע ״דייעע יטײפטיצטערעד. די דאזיקע בײוו־זאמ־ לונגען, װעלבע פאינעמען, אגב, דעם װ״ס־ג־עםסן ס״י פון דעם גאנצן בייװ־מאסעייאי, וואב מיד האבן געפונען אין קאססן, האבן מיר בפעציעל און גענוי סיססעמאסױירט און צונויפגעקליבן א־ן באזונרעיע קזןגװערסן און פאקעסן און ס״לווייז אויך באארבעס אין דעי עישסע־ י״ װילן מ־ר אבע־ פאיצייבענען די בייוו, וואב האבן אזוי צו זאגן א ש״בות צו אנ־םקיין גופא דאב זע־ נען 2 בײװ און 2 קא-סלעך פון אנ־סק־ס פאסעי צו אנ־סקי■ צון די יארן 1885, 1889 און 1890. ."״טעי ג״ען 22 בייװ פון ש. אנ־סקי צו פרלי ר. נ. מאנאסזאן ןז. דאס אנ־םקי־בוך פון אונזער זשוינאד ״לעבן״) אין אירע בייװ צו אים. די בײוו געהעין דעיהויפס צו די יאין 1910—1917 און סיאגן א האיציקן, אינסימען בא-אקטער און א שסיאלנדע ש״נק״ס פון נשמת. א״ן בייוו אנ־סקיס אויף 10 ז״סן פון 17־סן פעבױאר 110)1 האס א באזוגדעין אינסערעס פאי דעי בא־אקסעײססיק פון ש. אנ־סקי. א־יבעיג״ענדיק צו אנ־סקיס נזןענסםסע און ליבםסע פי״גד פון אונזער ש־יפסשסע־ע־ישעי װע־ס דאיף מען קודם בי דע־מאנען דעם גיעססן פאקעס פון 53 בייװ, געשײבן פין ד״ר ה״ב ז״״״טראװסיוי, אנ־סקיס ״ברודעי״. די ב-ױו זענען זייעי אינסעיעסאנס, א״ניקע פון ז״ האבן גאי א װיבסיקע באדייסונג. שסאיק באראקסעייססיש זענען די בריוו פון באי—יולי 1914, בעת ד״ר היים זשיסדאווסקי האס בא־ זובס איץ־ישיאי טענדערי טוכד־ספדיט — 2 ״דישע בייװ פון די יארן 1910—ז!ווי!1, אדעסי מירעדס אין ז״ וועגן דעם סיום פון דעי ״קליא־ סשע״ אין העברעיש פארן ״השלה״ (4 נאװעמבער 1910), װעגן מענדעלעב סיסא־בעסע-שאפס אין ״יעוור״סקי מיר״ און װעגן דער איבערזעצונג פון ״ש־מה רב חייםיס״ (21 מעיץ 1910). ׳ערופ־עריכפ — 3 בײװ און 1 קארסל צו אנ־םקין פון די יאין 1909, 1910 און 1911 פון שוו״ץ (קלאיאן און מאנסרע), ד״סש־ לאנד ןשװא־צוואיד) איון-איסאליע (נערװי). די בריװ זענען געשריבן ״דיש מיס א ביסל רוםיש. תוץ דעם — 3 בייװ און 3 קאיסלעך צו י. ראזעס (ידידי יאזעס המבונה יצ״ו—יצי םוב), װעלבער האס זיי איבעיגעגעבן אנ־סקין. די בריוו' צו ראזעםן זענען פון די יאין 1900, 1908 1912. פינף פון זיי געשריבן ״דיש, איינער — העברעיש אויף א״ן קאיםל. באצ״בנס עיב־חנובה תים״א, קיעװ, האס שלום עליבס אנגעשריבן א גאנצן שי־, פיד מיס סאסירע אויף זיך אל״ן. די אי־ בעייקע בריװ זענען פון שוו״ץ ןלאזאן) און איםאליע ןנערװי). די 3 ברױו און 3 קארסלעך צו יאזעסן זענען אויסערגעװ״נלעך אינסע־ יעסאגס הן פון ליסעדארישן והן פון בי&גראפישן שסאנדפונקס. ל פרץ — 2 בײוו, 1 קארסל און 1 דעפעש. די בריװ זענען זון דאסן, אבער קענטיק, אז ז״ הז)בן א ש״בות צום י*)ר 1911, װען פיץ איז געפזןרן ק״ן פעסערבורג. א״ן ברױו (אויך זןן א דאטע) איז אדרעםירם צום פארזיצער פון נענדינער ״הזמיר״ ש. רעטנער װעגן