Literarishe bleter · 1929-04-12 · 15 (12.4.1929) · p. Seite 298

?'םטר^רישט ב7עסער 1(0. 15 (258) אן .< דה 298?.? $ ק $ ם # ס דעדימליינעד 8 ס 1 8 ע א; װאגנערם טויט, אין י. 1883 דער זיכעגיק־יאריקער ם״סט-ר דערװאכם אין װענעדירן, אין םאלאצגא װענרראמינא. דערנאך לאזט ער זיך אװעקםירן — דורך דעס דאנאלע נראנדע — אויפן פלאין פון ה״ליקן מאדק. דארש שםאגירם ער זיך אונטער די פראקוראר־פאלאצן, אין ז״ן בר״םן מאנםל און סא־ מעטענעם בערעט, אויפן שענסטן פלאץ פון דער וועלם, אונטערן עענספן הימל פון דער וועלט, ארוםגערינגלט מיט דער אלגעמיינער פארערוננ. פלוצלינג װערט ער שוואך, מיטראגט אים איבער א ה״ם און אין א ־טעה ארום ץזטארבט ער אן שמערץ אין בעט פון דאזשע ווענדראמינא. דאם איז דער יטענםטער (און דער טעאטראלישסטער) פינאל פון אלע פינאלן, וועלכע וואנגער האט אנגעדזריבן. א שאד בלויז, וואס ער איז בלויז א״נמאל געווארן קרעאטירט. ווער עם קזןן דזןם אזוי ארםיפ־ םידז און עפעקטפול אויספירן, רארף לכל־הפחװז יעדן טאג א״ן םאל •םטאר־ן ט ע 1. אניאנגעזעענער פראנזװיזימער עםטעט, פילאזאו*. היםםאריקער. סטיליםט א. אז. וו. א. אז. װ. א. אז. װ. גוו״טן אנדערן דער יטעפער פון דעד מיליע־פעאריע. םען איז דער נארמאלסםער ז׳טעני. ז״ן אניו־ מאליע איז געװען דאם, וואס ער איז געווען נארמאל. ס א ל א ם ע. א היםםאריקערין. די טאכטער פון היינטיקן גענעראל־דירעקםזןר אין פאלעסםינע מיט גוו״ טויזנם יזןר גוריק. י]ןואכים פוראט. א העלד, מוטיק און גערעכם! א יטטאל־״נגל, וועלכן נאפאלעזןן מאכט פאי מלך פון נעאפאל. א נעאפאליטאנישער םלך, װעלכער האט בא־ וויזן גי יטטאיבן פארן דעטראניזירסן נאפאלעאן. יאאכים מוראם, דאפ איז א יטטראלנדיקער נעבן־זאץ אין לעבן פון גרויםן נאפאלעאן. אבער גו ז״ן א נעבן־זאץ אין נאפאלעאנם לעבן, דאם איז א סך. ז״ער א םך. נ ע ר # דער גרויזאמסטער פון די געזארן. אין ז״ן גרויםקייטס־מאניד האט זיך אים געדוכט, אז ער איז מטורף. ער איז אבער געװען בלויז א פארברעכער. י ו ם ף און £ ו ט י פ ר ווען פוטיפר וואלט אבער דאך געוועך מיפ גען יאר יזנגער (אדער אויף א גען פונט יטלאנקער), וואלפ די וועלם געווען ארעמער מיט דער יטענםטעד דעדג״לונג וועגן גניעות. א י װ א ן טו רנ ענ יע װ. א גרויםער רוס״טער דערג״לער. מיט זיין זיםק״ט און סענם'־ מענםאלי׳טק״ט איז ער אן םפק די אםמ״םטן גוגיענדיקע פרויען־גע־ ׳טטאלט אין דער רום״טער ליטעראםור. ק א נ ט. ז״ן אינםעלעקם איז אין סאנכע נעכט געווען גרעסער, ווי די גאנגע אלוועלפ. טריםטאן בערנאר. א גרויסער הומאריםם״טער הומאריסט. מיר לאכן שוין, ווען מיר הערן נור ז״ן נאמען. ווי נור מיר געבן א קוק אויף אים. ווי נור םיר זעען ז״ן פנים. ז״ן בארד. ז״ן יטפיגיקן בויך. מיר לאכן תםיד, אבער נ״טט אין א״ן פאי: ווען מיר ל״קנען ז״נע קאמעדיעכ, א י נ ס ע 1. חוץ זיין װונדערבארער קונסט, ז״נע שטאלענע דיאלאגן, דעי סאנומענטאלער געשםאלטונג פון מעננדדלעבע פיגורן איז דער גרעס־ םער װעיט ז״גער געווען: דער מוט, סים װעלכן עי האט באװיזן גו באארבעםן זאכן, גענעמען ז״, אנא-יזירן, פאדיטט״ן, פאראורט״לן, אי־ בערװערטן. די װיכטיקםטע זאך: באאבאכטן. ווייל דאם פאדערט דעם גיעםטן מופ: באאבאכטן זאכן. איבםען איז געווען דאס געוויפן פון דער םעננדטהייט אין דריי אקטן. בערנםא ן א פיאנגויז״טער פילאזאף (דער ס״סטער פון אינטואיגיע־סים־ םעם). געגיאל און מאדע־ניסט״ט, אריגינעל און םאדערניםטייט, טיף און םאדערניםטייט. א גרויסער אינםעלעקט, וואס איז אין די הענם פון די נאכםלהסהדיקע םנאבן געווארן אן עלעגאנט יטפילג״ג. דאס געה״מנייט פון ז״ן דערפאלג: ער איז ל״כם אוו קלאר. אזוי לייכם, אז םיפאר״טטייען אים אפילו די, וואס פאריטט״ען אים ני׳טפ. אזוי לייכט, או מידארף אים כלל נישט שטודירן. טיקאן גל״ך וועגן אים דעפערירן. םאגע א גרויסער (גרויםער! גרויסער!) אימפרעסיאניסם״טעי (און יעאליסט״טעי) מאלעי פון נ״נגנטן ׳ארהונדעיט. ׳עדנפאלס, דער אם־ םייםטן פראנגויז״טע־ און אמם״םטן פאייזער פון אלע םאלעים פון יענער גייט. דעריבער איז א פארשטענדלעכע זאך, אז ז״ן דערפאלג און רום זענען אמ׳טפעטכטנם אנערקענט געװארן אין פאריז, ז״ן קונפם איז אמיטפעטכטנם דארט פא־יטטאנען געװארן, די קונפט פון דאזיקן ארטיספ, וואס ז״ן פענדזל רעדט גו די פאריזער אין זייער ׳טוװטדיקםטער םוםער־ שפיאך. אבער דאס פובליקום פארגעםט אפט אויך די מוטער־שפראך, ווי באלד םירעדם גו אים אויף איר א זשעני. טאלםטאי נישט געווען גרעסער פון האםעין. (אבער אויך נישם קלענער1) מאדאם רעקאמיע א פרעבטיקע, איגטעליגענטע פרויען־געשטאלט אין דער גייט פון דער פראנגויז״טעי רעוואלוגיע. אין אירע סאלאנען פלעגן קומען אלע בארימטע סעננדטן פון יענער ג״ט. און וואפ פארא באריםטה״טן! םיםן נאמען פון כמעפ יעדן פון די פר״נט פון מאדאם רעקאמיע האט מען אנגערופן עפעם א גאפ מיט איר נאמען בלויז א פאפע. פעטער דער נרויסער א רוסישעי גאר, וואם האט זיין לאנד געוואלט יעפא־מירן לויםן א״ראפע״טן סוםטער. ךער דאזיקער געניאלער פלאגיאטאד האט געגנבעם ב״ א״ראפע אירע מיליטער״טע, רעגירונגפ־,געריבטלעכע, אדמיניפטרא־ טיווע, האנדלם־,אינדו$טריעלע און לאנדװירטיטאפטלעכע א״נריכטונגען. ער האט אלץ, װאם א״ראפע״ט, געבראכט ק״ן רופלאנד. דאס דערקלערם, פארוואס רוסלאנד איז געווארן דאם םאמע אזיאט״טסטע לאנד אויף דעד וועלט. ליידי האמי^טןון א באריםטע און ש״נע אוואנטוריסטין גום אנהויב פון נ״נגנםן ׳ארהונדערט, װאס האט פון א פ׳טוםעי פרוי באוויזן גו ווערן די פרוי פון לארד האםילטאן. א ם״סטערווערק פון ליבע איז געווען איר פאר־ העלטנייט מיטן אלט־װערנדיקן נעלםאן. נעלסאן האט געזיגט ביי טרא־ פאלגאי, אבער ל״די האמילטאן האם געזיגט ביי נעלםאנען. הגס דעד זיג פון ליידי האמילםאן איז א לייבטערער. ווייל נעלפאן איז ביי טראפאל־ גאר געיטטאנען קעגן גען טויזנט מאנסל״ט. די ליידי אבער, װען זי האט באגעגנט נע־כאנען, אפילו קענן א״נעם נישט.