Literarishe bleter · 1929-04-12 · 15 (12.4.1929) · p. Seite 291

זײס 291?יסעדעד־־מע בלעספר גזם. 5/ (8ו*2)7 ד״ד ג? י ק ס ס 8 ן די ״ײדישע װעלט״ אװ אונזער ארעם גײםטיה װעלטל־*) באקאנטע דיכטער, אנםאננער, אוער אידער״׳און םון צײט צו צ״ט אויך אזעיכע ׳עאפוננען םון יא־יטטע דיכטער, װאם קענען ביים גרויםן עואם קיין אםקאאננ ני-עט געם־נען, און װערן צוציב דעם א־ן צייטוננען ני׳טט נעדרוקט... עם איז קיין שום פםק נישט, אז םיאיז נויטיק א ז׳םורנאא פאר אזעאכע ׳עאסוננען, אבער צי קאן אזא זיעורנאא האםן צו האבן א נרויסע צאא אבאנענטן און אעזערסץ אבער אאט־ר אםיאו אננע- טע;, אז אינם ז׳םורנאא װאאטן ׳יך כםדר דרוקן ׳טאפונגען פון אונ־ זערע באריטטםטע שריםטשטעאער, און רוקא שפאנענריקע ראטא־ נען , אױך רעטאאט, זענען טיר גאנץ זיכער, װאאט אזא זשורנאא באויז פאר בעאעטריםטיק קיין ערםאאנ נישט נעהאט. טהמת ראטא־ נען קאן דער עואם אייענען איז בוך־םארם, זאגן זיך דאך ארוים ם־דוב אעזער פון די ״איט. בא״— אין זייער ענטפערן אויף דער אנקעטע—דערפאר, אז זיי װיאן נישט קיין ראטאנען אין הבישכים, װייא זיי קענען נישט ײארטן אויף דער פארטזעצונג פון איין װאך או־ף דער אנדערער... היינט װי זאא דא דער אעזער חאבן נעדואד צו ״ארטן חדשים? אויט טיין טיינוננ, איז אן אאנעטיינער הודש־זשורנאא, װאם ײיא האבן דעדפאאנ ביים, עואם קאן זיך נישט האאטן באויז אויף בע־ אעטריםטיק. טען קאן אין אזא זשורנאא העכםמנס אפנעבן רעם דריטן טייא פאר בעאעטריםטיק... און נאר פון צייט צו צייט פרװון אדורכצושטונאען װייניק־באקאנטע שרייבער, אידער א. א. װ אזױ פירן זיך טאקע די באריטטםטע םאאירסטע חודש-זשורנאאן אין אייראפע, די פאר־עידענע פראנצויזישע ״רעװיען״, דייטשע ״רונד־ יטוים״ א. א װ. ויי אנטהאאטן אאע בערך סד—סס פראצענט אקטועא טאטעריאא; פאאיטיק, פיאאזאפיע, איטעראטור־קריטיק, ווירטשאפט־ אעכע פראנן א א. װ״ און נאר א 20—30 פראצענט בעםערע בע־ אעטריםטיק, ט. ש־אאיט זאנט: ״דער זשורנאא איז נעײען דער עיקר םאר־ נוטען טיט בעאעטריפטיק. פאר נעזעאשאפטאעכע און פאאיטישע פדאגן זענען פאראן פפעציעאע זשורנאאן״. בעאעטריםטיק אבער, ײייםן אאע, קאן טען בי' אונז אוטעטום דרוקן. אאע צייטונגען אנהויבנדיק םונם גרויפן רייכן אטעריקאנער , פארװערטם״ ביז צום קאענסטן ארעטםטן פויאישן פראײינץ־באעטא האאטן פאר זייער הוב צו דרוקן בעאעטריםטיק. די ש־אפוננען פון שאום־עאיכם, פרצ;, אשן א א״ זענען םירוב נעדרוקט געװארן אין טאנ־צײטוננען... ײו האט איר דאנענן ביי אונז א פאאץ פאר ערנסטע ני׳טט-בעאעטריםטישע שאפוננען, פאר עםייען פון פאאימישן, פאאקם־װירטשאפטאעכן, פיאאזאפישן אינהאאט? ט. שאאיט דערטאנט ״די נייע צייט״, ״רי פרייע שריםטן״ א א. װ״— ארגאנען פון פאדטייע;, גרופעפ, ײאם פאראאננען פון שרייבער א םפעציעאע ״בש־י־ו־ת״. רעדאקטארן פון דער באנייטער ״ייד־שער ײעאט,״? דריי פון זיי זענען נעװען דיכטער־בעאעטריסטן. דאבט זיך, קיין גרעםערער חפרון פאר א זשורנאא װי א רעדאקטאר א דיכטער פון א באשיטיטטער ריכטוננ—קאן ניש־ט זיין י. רי אאע 4 רעדאק- טארן זענען געײען באויז בעאעטריפטיש אריענטירט, און מבטא נע־ װען אאץ נישפ־-בעאעטריפט־שע, װאס דארף זיין דער עיקר־יםוד םון א זשורנאא. הנם טיר האבן איצט נענונ שרייבערס נעאערנטע און עםײאיםטן, — װאס װאאטן נעקענט און געװאאט טיטארבעט;, האט די רעדאקציע זײ נישט צונעצוינן. אין די ״איט. בא.״ נוט. א האט מ. שאאיט אפנעדרוקט אן ארטיקא ײענן דער באנײטער ״ײדישער װעאט״, ײאם האט ניש־ט זוכה נעײען אױסצואעבן א יאר. טיר װעאן נעװיס אאע טפכ־ם זײן טיט מ. שאאיט, ײען ער פארענדיקט זײן ארטיקא טיט דעם װונש: ״דער זש־ורנאא טוז אוטבאדיננט װײטער ארויםגײן,־ זײן ארער נישט זײן פון דער ״ײדישער װעאט״ איז נישט באויז, װי סיקאן זיך דאכטן אויפן ערשטן באיק, עפעם א םראנע װענן א זשורנאא צײישן זשורנאאן, נאר א פראגע פון העכםטער חשיבות פאר אונזער קואטור-אעבן. די פדאנע פונם חודש-זשורנאא איבער- הויפט, װענן װעאכן מיר רעדן ש־ו־ן זינט כטה יארן. םירוב ײדישע איטעראש;, צװישן זײ אויך די װאם האבן, װי דער שרײבער פון די דאז־קע שורות, אין דער ״ײדישער װעאט״ קײן אײנציקע שורה נישט נעדרוקט, פיאן, אז אזא זשורנאא איז זײ נויטיק ײי אוםט צו אטעטען. דאס באויזע באװוםטזײן פונם ײדישן שרײבער, אז ײען ער װעט האבן צו זאנן א װאגיק ו ארט, װעט ער דערפאר האבן א פאאץ, — איז שוין אאײן םון זיך עאוא אים צו נעבן טוט און צו טאנען בײ אים ערנםטע ארבעט. ם. שאאיט האט, אײדער, די דאזיקע פראגע נישט באטראכט טיט דער ערנפטקײט ײי זי פארדינט עם. מ. שאאיט שטעאט ז־ך אין זײן ארטיקא צוערשט אפ אויף דער עיקר סיבה, אויף דער ארעטקײט פונם רוב ײדישע אעזער, װאס האט זײ נישט דעראויבט קויםן דעם זשורנאא, און קוטט, טיט רעכט, צום באשאום, אז דאם , איז פארט נישט נעװען רי אײנ- צ־קע םיבה רערפון, ײאם די ״ײדישע ײעאט״ האט נעטוזט אפנע־ שטעאט װערן. * טידארף זוכן די אנדערע םיבות, ײאם עם װאאטן אפשר ד־ ארויםגעבער פונם זשורנאא געקענט דינען אאס ײעג־װײזער פאר זײן באנײאוננ. מ. שאיט פרעגט: װי האט אזא זשורנאא געקענט אפנעשטעאט װערן? ״זענען דאך דערשינען << צענבויגנדיקע ביכער, אננעפיאט מיט־ נײע װערק פון ױננע טאאאנטפואע בעאעטריםטן, איז עם דאך גע־ װען דער אײנציקער זשורנאא בײ אונז פאר שײיער איטעראטור״? צי פארשטיימ עם ט שאאיט נישט, אז א זשורנאא, װאם איז אננעםיאט טיט שײנער איטעראטור, בפרט ״טיט נײע װערק פון ױננע בעאעטר־סטן״, קאן זיך בשום אופן נישט פי- נאנציעא אאײן אויםהאאט;? צ־ ײײס עם מ. שאאיט ניש־ט, אז צו אזעאכע זשורנאאן דעראײנט טען טטון און דטים אפ־או בײ די צױוי־ איזירטםטע פעאקער? אאטיר ויך נישט נארן: באריטטע ײדישע בעאעטריסטן װי אש בערנעאםא;, אפאטאשו א. א״ קענען זיך ניש־ט דעראויבן צו דרוקן אין אזא זשורנאא ז״ערע שטארק-נעא״ענטע ראטאנען—הנם דער זשורנאא ״צאאט אפיאו האנאראר, אטת נישט קײן נרויסן״ — זײ האבן ״בעםערע״ אפנעטעדס. נעדרוקמ קאנען, אאזא. פירוב װערן נאר װערק פון ײײניקער- *) מיר ניבן דא אן ארם פאר ד״ר א. נליקסמאנם אינזיקל, הנם ני־םם מיט אלע זיינע אויםפירן זןונען מיר מםםים. מיר וועלן זיך נאך גו דער םעמע — ווי דארף זיין דער כאראקםער פון א יידישן ליםע־ רארי־םן חוד׳ם־ז־עורנאל — זיך < י אומקערן. רעד