Literarishe bleter · 1929-04-12 · 15 (12.4.1929) · p. Seite 287

זײם 287?'םסרזזרישס בלחםער גזם. 15 (258) 7 י. ם 8 .ג ג ע ר / '08' דעד העדשעלע אםטדאפאליעד־אנעקדאט װער װײסטי די דײט׳סן װײזן נאך ײײ הײנםיקן טאג דעם ר,יר םון ז־יער טיא אײרנ׳ספ־נר. די רענענדע זיכער, די העכערע רעאא־טעט איז דא א םך װיכטיקער א.ין אױך רער רענענדע פארט טאקע דער יסװערם־ טער טדאפ. װער איז העריסערע אםטראפאריער? א ײד אן ארעטאן מיט אײביק הוננעריקע אויגן. אין צעריסענע בגדים ג״ט ןןר איכער יידײטע יסטעט און ׳סטעטרעך, טוט אפ ׳ספיצרעך, טאכט קאראטבור;, זאנט נאייכװערט- רעך און טראכט אײביק װי אװי ארום אר״נצוכאפן א נדבה. די נדבה, אגכ, איז א קראםייסער טאטענט אין נאנצן אנעק- ראט. הער׳סערע אםטראפאאיער איז דער עקספאנענט פון דער ײדי- יסער ארעטקײט. דער קערער האט אים אױפגעטראכט, אים איבער־ נעגעבן ארע ז״נע אטריבוטן, גערעבטער — פאר די ליפ;. װען די ארעטק״ט האט דערגר״כט דעם אפאנײ-טאטענט, װען די נויט האט טיט דאדע פ־ננער אננעהויבן ,ױארנן דעם הארז פונם קערער — האט דער קעיער זיך צעלאכט. און דער העחסערע אםטראפאריער-אנעקדאט איז נעװארן דאפ רויטע געיספענסטי׳סע נעאעכטער אויך די ׳סװארצע טרױעריקע פענםטער פונם קערער און אױב יעדער ט־פער הוטאר האט אין זיך א טראנייסן קערן, א־ז אין אםטראפאריער-אנעקדאט דער טראגייסער קערן ד ע ר ה ו נ נ ע ר. קנוט האטםון האט דעם הוננער דערפירמ צום דינםטן נױאנ־ םירטן טוזיקארייסן דעריר, דאם פארק האט דעם הוננער פאר- װאנדרט אין גערעכטער א פאר ב״יספירן: הער׳סערע אםטראפאריער גײט אויפן גאם, הונגעריק װי תטיד. אונטן צו זײן קאפאטע איז צװעבונרן א ׳סטיקר ברויט. א ײד בא- נעננט אים. — װי ג״ט עם, העחסערע, אין פרנסה? הער׳סר כאפט א קוק אייך צוריק. —ני׳סקיסה, דאס יסטיקר נרויט שיעפט זיךן טיסאררי ט״סאפאין — נייסס אטת? א נעװינערין נײט ׳סװער צו קינד. די טאטע רויפט פאר- צײ״פרט צום רבין. טרעפט אבער הער׳סערען. ער ניט איר א קאפי- קע א קטיע. די נעװינערין קוטט ב׳סרום איבער העחסר דער־ קרערט פארן רבין דעם זין פון זײן קטיע. — די נעװינערין, טפתטא, א קבצ;. ראם קינד, װאם דארף געבוירן װער;, טפתטא אויך א קבצן. נו, א קבצן, אז טען װײזט א קאפיקע, רויפט ער תיכף. ד• קאפ־קע א־ז רער הערב, די עטברעם פון גאנצן אנעקדאט. װי א טרויעריקע, אפנעריבענע רבנה איבערן הארבפטיקן יסטעטר, ׳סװעבט זי איבערן קערער און א־בער זײן עקםפאנענט. דער אנעקדאט װערט אין נעײיפע טאטענטן אכזרױתדיק. ער יספאנט אריבער ארע גרענעצן. ער ה״בט אן אפירו ׳ספ רן מיטן טויט, טיט דער ט־םטעריע, פאר װעאכער דער טענט׳ס האט זיך תמיד נע׳סראקן און בטירא זי נייסט ארייננעצויגן אין קרײז י})ז זי״ :ערעכטער. דערטאנט זיך דעם אנעקדאט, װען העחסר, ני׳סט האבנדיק, װי כםדר, אויױ פפח, איז נעראפן צו חכרה קדייסא. נעײײנט און פיבערט א קינםטרער א בער זײן װערק. די װיזיע פון ארע זײנע טענ און נעכט. האמערט דעם ׳טטיין. האמערט דאס װארמ נערװן ברענען און ײערן פארברענט.-מארך פ־בערט און װערט פאר- יסרפעט. דאס װערק איז פארטיק, פארענדיקט. די אוינן פונם קינםטרעד קוקן אומרויק אין ארע זייטן. ז״ װארטן אויח עמעצ;, װאם דארה קומען און באיסטעטיקן.. די בא- ׳סטעטיקונג פון דרוים;, װאם דארף צריק׳סטערן דאם גרייכנעװיכמ צװי׳טן יחיד און װערט. און אז דער קינסטרער ײארט אומזיפט. קײנער קומט ני׳סט. און קינער בא׳סטעטיקט נייסט פאחסריםט פראנץ נרירפארצער זײנע כתבים אין טייס־ קעםטר. און זיצט װי א פארכמורעטע מומיע און היט דאפ פאר׳סרא- פענע װערק פאר א פרעמד אויג. אין.דרויםן ברענען ײריקע טעאטער-םענםאציעס. הענט קיאפן ״בים״, הענט קראפן ״בדאװא״. און ער, דער מ״םטער פון דער דראמע, זיצט א פארביטער- טער איבער זײן ני׳סט-״בא׳סטעטיקט״ װערק, און ײארט. ביז דער טויט קראפט פאמעיעך אין זײנע מידע פרייצעס, און זיין ״אײביקע כרה״ מיטן םימבארייטן נאמען ״קאטי פר״יעך״ פארמאכט אים די אנטוי׳טטע, אויסגעברענטע אוינן. און אז די בא׳סטעטיקוננ ק מט נייסט, קיאפט װאן נאנ, דער װיזיאנער, מיט קראנקע פיננער אין טויער פון מ׳סונעים-הויז: — עפן, װעכטערן ז״נע רייײנטן זענען די ביריקםטע װאריוטע םון ײארײערע אנטיקװארן-הענדרער קרעבט ער — דער ני׳טט אנערקענטער מײסטער — צו זײן קאפ צו די צע׳סויבערטע פענםטער פונם דורהויז. אין נראצט מיט טרויעריק-אנטוי׳סטע אײנן דע~ ׳סװארצער מאפקע פון טויט אקײגן. פארק אבער פי׳רצװ״פרט ני׳סט נאכדעם, װאס די יידייסע מאםע האט אויםנעהאמערט א״נם פון זיינע נרעםטע מייםטער-ײערק, די יידי׳סע ׳ספראך. און קיין בא׳סטעטיקוננ אי ני׳סט געקומען. קיין אנערקענוננ איז ני׳סט נעװע;, און קײן באהעפטוננ אװדאי און אװדאי ני׳סט. נאר רעםטערער און רעוענאטן זענען אין מיסך פון יארהונ- דערטער פארביינענאננען און נע׳ספינן. האט דאם פארק אריין זיין קונםט גע׳סאפן — ריד, רענענדע און אענקדאט אויף איינעם פון די זיסעניארסטע װערק ײירן מיר זיך איצט אפ־סטערן. דעם הער׳סערע אםטדאפאריער-אנעקדאט ביי רייטן, רמ׳סר, ב״ א״נעם פון די נערמאני׳סע פערקער איז יסוין נעקומען דער דיכטער, וואס האט דעם טיר אײרנ׳ספינר-אנעק- דאט פארײאגדרט אין א נאציאנארן עפאם. בײ אונז זענען נאך דעױװייר די אנעקדאטן װעגן הער׳סעצע אםטראפאריער צעזײט און צע׳ספרייט א־בער נאר דער ײערט. ב״ אונז איז נאך אפיאו דער זאמאער ני׳סט נעקומען״ און אויב עמעצער האט זיך ׳סוין יא פארמאםטן קינסטיערי׳ס אויפן דאזיקן אנעקדאט, איז דאם געװען דער דירעטאנט, װאם האט דאס מאטעדיאר גיכער דעגראדירט, װי רעאאיזידט. װער יסמועםט נאך — דערהויבן. צי איז העחסערע אםטדאפאריער דעארע פינירן