Literarishe bleter · 1929-04-05 · 14 (5.4.1929) · p. Seite 268

4?ים&ר&רישס 3?עסער. נ*ס. 14 (251) 7268 א ש ע ה מיט אנרי בארביס א1רף זײן צ1ררקװעגס פון ר8טנפ8ר$3נ7 רוציע האט זיך דארט נעיםטע;ט. םיאיז פאל׳ע צו מעםטן ראטנכאר- בא;ד טיטן טערב-אײראפעי׳טן •עאברא;. ׳עוין ברוי! ד־ דערנרײכ־י־ גען אויפן װיסניטאפטרעכן נעביט זענען קאראסאר: דער אינםטיטוט םאר פאראר-םאד׳שוננען טיט די ביאראניעע םטאציעם רעננם דעם טודטאן-ברענ, מיטן אבסערװאטארױם אויפז 47 נראד צפזן-ביײט האט נאר ני׳םט געזאנט זײן רעצט װארט; זײנע פארעוננען יער, האבן א אוטנעהויער-פראקטיישע באדײטוננ, נייטט נאר פארן ראמנ- פארבאנד, נאר אויך פאר רער נאנצער צװויריזאצ ע. דער אקעא-א־ נראפייעער אינםטיטוט אין אדכאננערםק קאן אויך דינען ארם טוסטע־ פאר ענרעכע ׳ם-פאדיטוננ אנ׳עטאיט;. דער פייע-פאנג אינ- סטיטוט אין פאראטאװ, דער אפטאטאראנייםער אינפטיטוט אין קאזאן, — האבן נעבראכט אין התםערור. די אטרעזעענםטע א.-פ- רענריישע םפעציאריםטן אויױ אט די יעביט;. דערביי דארף טען נע- טען צו קענטניש, אז די ארע נויטיקע טכ׳שירים זענען אויםגעארבעט נעײאין אין י־אנד נופא. אפימ דער ער׳טטער היטרקדאצער אין כאיקאװ, פאר ד■ דע- נירוננם-אינםטיטוציעם, האט כטעט אין גאנץ א״ראגע נישט ז •, נרײכן. טיט די פרעםט און קערט האט טען זיך אוין אן עצה גע- געבן װי ני׳שט איז; נישט ערנער װי אין צענטראצ און מערכ-אײ- ראפע. — דאס פראברעם בנוגע די נאםן-קינדער איז ׳עױן אויך כמעט װי אנטנ־רטיק גערייזט: טײמוײז האט מען זײ באזארנט אייפן דאר־ א;ן טיירײײז אין ספעציערע דערצױנגס-אנ׳שטארטן. די ראטנטאכט זיצט פעסט אין זאטק, און בחנם מײנט טען, אז אט אט ׳טיראנט די שעה פונפ אינעררכען צוזאמענברוך. דאם שפעקורידז אויף יער אפאזיציע טיט טראצי ן ברא׳ע, פארופנ- דיק זיך דערבײ אויױ איםטראטים דערקקערונג אין פאריז: ״או טראצקי מיט דעד אפאזיציע — ־אפ איז דער נאיד-רעזערװ ■ כ<; דער אקטאבע־-רעװארוציע״ — איז פ׳שוט רעכעררעך. א־םטרא. איז א פײנער; יכטער, אבער א קנאפער פאריטיקעו. גרות-טראצק־ האט קײן שום אײנדרוק נישט געטאכט אינם ראטנפארבאנד... רגבי דער ריטעראטור, ײי רנבי ארץ ,ױאם עס קומט פ?.ר אינפ ראטנפארבאנד זענען פאר׳עפר״ט אן . שיעור גוזכיאות זערבסטפאר׳שטענדרעך, אז אי אזא קורצן פעריאד האט זיך נאך נישט געקאנט שאפן קײן מעכטיקע פרא .עטארישע ריטעראײור הגם כיאיז ׳שוין פאראן א גאנצע פרעיאדע פון אנזעעײדיקע טא- ראנט;, װערכע טען ניט טענרעכקײט ייד צו אנטװיח<ען און אוים- צוײאקםן. — כאר׳ש איז אויך ד• פאד׳שפרײטע מײנ.ננ, אז די י.;ר- טע קראםיקער זענען טכרומר׳שט אין חרי•. אמ ויערט איצט אויײס- געגעבן טארםטאים ײערק אין א נרויםן פארנעם. טען טארערירט אפ־רו די םיטרויפער מען פאדערט אבער םון די קינםטרער נישט ברויז צו דערפירן דעם חוב פון קונפט רישם קונםט, נאר״נרײכציי־ טיק אויך צו דינען דעם ארבעטער-ק־אס. די ריטעראטור דערנע<- מערט זיך ארץ מער און מער צו די אידעארן, ײאס די רעײארוציע האט זיך נע׳שטערט. איבריקנם איו שװער ער־רגר-אחת צו באהאנ- דרען אזא ערנםטן ענין. דער אנטיסעטיטיזפ ראזט זיך נאך צום באדויערן שטארק פירן, ײי עם האבן טיך אינפארטיר״ מײנע פריינט; ער ײערט אבער ישטארק באקעטפט טצד דער ראטגמאכט עם איז שװער אין א קורצע צײט אויםצוװארצרען דאם, װאם סיאיז אן אויפהער נעפרענט נעװארן אין מ׳שך םון יארהונ- רערטערן אבער דאם איז ני׳שט מער װי אן איבערנאננם-דער׳שײ- נונג. כיהאכ :ערעכנט — דערצײרט װײטער א. בארבים — צו באזוכן די ײדישע קאראניעם א־ן קריפ; אבער, רײדער, בין א־ך קראנק נעײארן און פארבראכט אין קרים ברויז ארס רעקאנװארעפ- צענט, און קאן אײך דעריבער װענן זײ גארנ־שט איבערגעבן. די קאװע איז ישוין ראננ קארט געװארן. ק״נער האט עפ כטעט נישט באמערקט. ברויז דער װאנמזײנער — האט דערטאנט, אז מידארױ אײרן צום באן. אלס רעצט נערט האט אזנז אנדי בארביס דערצײרט פארננ- דער ראטנפארבאנד האלט כםדר אין א ׳שפאנונג די נו נצ׳ע אויפטערקזאטקײט פין נאר די ײערט. טאםקװע קאנעענטרירט אויר• זיך ד ־ גאריקע װאכזאטקײט פ=ן פ־ײנט און פ״נט. פאריט־ קער, עקאנאטיסטן, נריים- אינרופטדיערער ארטיסט;, ׳שריפטישטעיער און זשור- נאקיםטן זענען עורה-רני, אהין טימן צװעק צו פאר- ישען, אכםערװירן דאס דא- זיקע וײנדערראנד פון א־נ- זע־ תקופא. ברויז פון יי ר״זע-אײנ־ריקן פון אט די פירנער און מרגרים װאאט מען נעקאנט צינ״פ׳שטערן א היב׳שע ביבריאטעק. טיט זשעדנע נ״געריק״ט װארפט טען זיך צו ד־ צור-קקערנ־ רע פ־ן ־אטנפא־באנד,און טיט אויפגעשפ־צטע אויערן נעטט טען אויף יעדעם װארט. עפעם װירט זין־ נרויב;, אז פונם צופעריק-אריים- געכאפטן ױאדט װעט נערוננען צו דערנײן עפעם אביעקטיװעס. די ארע ביז-איצטיקע ידיעות ארן ׳שירדערונגען פון ראטנ- פארבאנד זענע: דורכאוים םוביעקטיײע, כורו-ה״כ אדער כורו- זכאי. די ארע נרוםן זענען זיך םותר אוי־- יעדן טריט און ישריט. ׳שירדעדט א״נער ׳־אטנפארבאנד װי א האפנוננסראזן גהינם- התחתון; ביי א צײיטן איז רופיאנד כטעט א נן-עדן, און אזוי װיי- טעד פאר׳שטענדרעך א־ז דעדי־ער דער נײניר, ט־ט ײערכן מי-:: האט זיך נעיאזט טקבר פנים צו זײן דעם נארײאס צוריקקערנדן פון דאטנפארבאנד אנרי באיבים, ויאם איז אויפן ײענ קײן בערר־;, פאדיז אויפנעישטינן אויױ א װ״א אין װאדישע. א פא־ טינוט פאר זיבן אין אװנט. אױפן צענטראר-ױאקזאר, אויפן פעואן נעבן ׳שראף-װאנא; פונכ אינטעדנאצ־אנארן צונ טאפקײע—װאר׳שע—בעררי;—פאריז. האכ איך באטעדקט א גרופע טענטישן, צײ־שן װערכע עם האבן זיך או־םנעט״רט צװײ נעישטאיט; אין נרזיע מ׳שערקעםישע פא- פאבעם א שראנקעד, הו־ך-נעװוקםיקעד, ט ט א פאר ישװארצע טיי- דע אויג;, או; הארט נעבן זײ א קרײנע, נידעריקע װירנעד ר ט- װאט״שקע פון ׳שור-געפי װאם האט זיך כטעט װי פאריוירן אין איר הויכער טישעדקעכעד-פאפאכע. טען ישריכט קאנטישאפט. דער ׳שיאנקער קאװקאזער איז נ״שט ק״; אנ־עדער. ײי אני־י בארביכ, און די כרוטד׳שטע יייט- ײאטישקע— ז״; כעקרעטארין, פײירין װידאר, אן עכטע פראנצויזין. דער צונ פאדהארט זיך אויױ לנאפע צײ״ ישעה און עם װיערט כאישיאםן פרידריעך צו אקיפירן א קאנאפקע א•; םאראן פון קעננאיביערריגנ־יקן האט״ער ״פא־אניא״ . ישװארצע קאװע. א יעבעדיקע קײט פון קעפ ארוכ: דיכטעד, ישדיפט״שטיעריער א האנר פון פראגן. טען ר״םט• זיך איבער אײ-עד דיעם צװײט;.... דעד ישטיעם הוייט זיך אן טעניני דװטא: קערט... פרעםט... הוננער.. נאםן-קינדער,.: אמעטײנע א־ נ- דריקן.... גרות-ט־אצקי... פאנאיט איפטדאטיים א־נט״ערװױ אין ־ז■ ריז... קאראניזאציע... אנטיםיעטיט״זם.... םאוױעט״ש־ע• ריטעראטוד. אין א יאסט״קן ט״עטפא פארן קורצע און נעפי־עםטע תישובות: כיהאב פאי־ב־אכט אויױ ט״ן ־שטודיע-ריױע אין ראטנפא־- נאנד ־ע־ך ציען הדישים. צײיישן אנדיערן האב איך אויך באזוכט קאװ- קאי, װאינער-קאנט און קרים. איך אקצענטיר. אז דאה ריעב; ׳שטראטט־ דארמן בכרר ניע- נומען —;אדטאר אויב םיאיז פאראן ״שװעדיק״טן, איז יעפ ב'יז א פיער-װצא פ.נם יראנדיעזן פארנעכי און ציר., ײאפ ד• דעװא-