Literarishe bleter · 1929-03-29 · 13 (29.3.1929) · p. Seite 255

דיע 255 ליטער&רישע בלעםער נום. 3/;256■) ער הןיט ז־ך באזעצט אין פאטערפ װײפן הויז, בײ= טייר — גאײך געװארן באצעבאפ אין טיא און אין בראװער — געידיטנט דעפ ברודער טניפה;. — ז־ך צענאננען נייט ״אניע;. םיא־ז א איגן, סיאיז אן אניטטעא, פ איז עפעפ נ״טט נראט — טיװעט יטוין האבן א סימן. — מיװעט רעבן, װעט טען זען. נאר צוריקגעקעדט. ד• יטטאט איז נעװען פאדנוטען מיט ביר- כערם, געזוכט פרנפה, געציירט די אפטע ארעפטן אין די אונטער- געפרעך, אין די אױמיקע אוכירוייע דערפער. בארג אדוװ־ האבז זיך נצויגן ד• יאגגע גאסן און ני־פט נעקאנט אויבבאהארטן די אבציק טויזנטיקע באפערקערוננ אין ז״עד גרינפ אןן אין די עקן האבן, װי אויסרװ־-צײכנפ פון ארעטענפ בזיו;, נעיפטעקט ר• קויטענפ פון עטלעכע אננעזעצטע פאבריק,: — א יעטאט א ריגנערן — א יגיטאט א יןבצזי סיאיז נעװען אין צװײטן טאנ יפבועות — א פאריכפעטיקטער יעבועות, װאפ פאלט צונויפ טיט קריפטרעכער נרין-הגא. פיאיז א געװען א טאג אכט נאך ברױדעפ קוטעז. פונפ טייך האט געבראזן א ב״טאנעדיקער ײינט או; געטריבן װארקגם יעטויב איבער ארע רורכנעננ, דורך װערכע עפ האב; זיך דורכגעטראנן מרחטה או; בירנער-קריג — זיך דורבנעטראנן װי אי; ארע ׳טטעט אקענ;, אויפ; פאװיעטייען ברענ, טיט איטפעט, מיט רע׳ש — נאר פו; דאנע; זענען זײ אװעק אן א ״זײ-געזונט״, ני׳סט געראזט קײן איין טראפ;, װאם זאר אפפרישן או; באנײע;. א װ־נט האט נעטריבן װארקנס יעטויב איבער ד• קאנגע. ׳ערעכט-ברוקירטע גאס;, און רי גאפ; אר•■; — װי זײ װארט; זיך יארן-ראנג גי׳עט ארוטגעװאיט;, ני׳טט איבערנעפארבט קײן אײן אפ- געקראכענעם זיעאװערנדיק-רויט; דאך או; נ״כ־ט אפגעװ״פט ק״ן אײן מויער אפירו אויך רער פראנטאװע פויפקין-נאס. דער װינט האט געפאט׳טט די טערעגראו־-םרופעם, מיט נרעקער-קיאננ פון גדין- הנא, געהודעט אדופ זײערע דדאט;, און דורכנײער זענע;, װי אין א צײט פון ױפ-טוב - באטאגעדיק; ׳ערא:־, נעװען װײניק. א װארק; שטויב האט פון זײן געסר ארויםנעיאגט אויפ רער פויעקץ-גאפ א רי;, ארעם בהורר פון א יאר נײנצ; און איפ דארט; נעראזט אײנעפ ארײן, הפקר פאר די אויג; פון א בלאפ ,װײבר, װאפ קוקט אויה איפ פון איר פופט; נעטראנק־קדעטער אויפן דאנ און דערקענט אים: — זע נאר, — װאװעק בונים, דער ארבעטפהאזער ױװירער, ער גײט גאר ארוםי־ — אבי םיהאט געזאגט; מע; האט איפ ארעםטירט הײנט בײנאכט טיט די זעכצן ״חברים״. ײאװעק האט זיך װי א ײאקר געטו; אויף די װאקפיקע פיפ, ייך א װאקר נעגעבן און איז, װי אומגעריכט פא־ ז־ך אריין, גע- בריבן צונעיפפארט מיט אײן זײט פרײצע צו א הודענדיקן טערע- גראף-םרופ. זײן צונג האט א רעק נעטו; רי פאיטריקנטע דינע ריפ;, רי אויגן — קחמרעך צעשניטענע, נאגנריק פאדיכטאכטע -- האב; װ בעת קאפדרײעני׳ע, זיך צוגעמאכט, זיך צוריק נעעפנט און זיך ארומגעקוקט מיט מורא פאר בריק;, װאפ יצפירן איפ נאך.— הײנט, נאך די בײנאכטיקע ארעפט;;ד יארעסט; ערכ עריעט; טאי,, האב; םיר שפיקן םון נאנץ פרי-אן ארומנענישטערט אומעטופ אין שטאט. אויף יעדער טריט האט מע; נעדארפט קוק; מיט זיב; אוינ;. א פאר׳טטאנד האט מען דעדצו נעדארפט האב; א ניכטע־; און קראד;. נאר בײ וואווקע; איז איצט דער פאריכיטאנר נעווע; טטויעטיע פונפ נײעם, װאם ער האט זיך נאר װאם דערװוכט בײפ הבר נרינבערנן נאך אויף געשעםט;, װאם הײטן םאכ;? איר זײט דאך בכמ א פאםעהעכער, איר זײט פאר איצטיקע צײטן א צו-גרויםער א־בער- קהייבער, איר םערעבענדיעװעט... נאר ׳פטיהערהײט האט דער רויטהעבער מנ׳טה ברוידע דענ- פטמאה״ ׳שוין נעהאט געהאכט םון אהע זײנע מעקהערם — שטי- יערהײט האט ער זיך שוין צוגעזוכט פאר ״א יעתוף מיט קהײנע פראצענטן״ זײן װײבם געשװעםמער-קינד — דעם קהײנען נאר זײער פרײהעכן םוחר בעריש טאהאהאיעװפקין פונם נאענטע; יעטעטה — און קויפט פאמעהעך אויף אין שטאט פארשידענע הײזער און פארמעגנםי װאס האבן אין דער םהחמה פארהוירן זײער װערט. ער קויפט בײ אנדערע כרוידעס, װאם גהויבן אין ״מזוםנע טוױנטער״, ער קויפט בײ װעמען עם מאכט זיך, ער האהט זיך שטארק ב״ זײן אהט; כהה פו; א פראצענטניק או; הערט נישט אויף צו װארענע; דעם ״הײםן״ בעריש טאהאהאיעװ- פקין: — נאר נישט געכאפט... נאר נישט נעכאפט. זײן װײב —״ א בהאםע עקרה — איז אים צו יענער צײט געשטארב;, א־ז ער אפנעזעסן נאך איר שבעה מיט א געפיל, אז גע׳שטארבן איז זי בהויז אויף א יצייט, פונקט װי עס איז בהויז אויף א צײט נעפאהן די װערט םו; אהע זײנע אהטע מויערפ או; פון אהע זײנע י״־אויפנעקויפטע הײזער און נכסים, און אהײ; האט ער דערבײ נישט אויפנעהערט צו װארענען דעם איציקן טא- האהאיעװסקע;, װאפ האט בײ אים קהײנע פראצענטן או; דינט בײ איפ װי אן אננעשטעהטער-. — נאר נישט נעכאפט... גישט געכאפט... אזוי זענע; אװעק די יארן פון דער מהחמה און פו; בירגער־ קרינ. עטהעכע פארארעמטע ברו־דעם זענען ביהיק נעװאר; אינא״- נעם מיט די פיה ״מזומענע טויזנטער״ מיט װעלכע זײ האבן נע- שטאפט אין זײערע פ״עד-קאםעפ. א־ינער, א זיידן-פרומער ברוידע, האט זיך נעהאננען בײ זיך אויפן בױדעם. א פאר זענען פו; שװעדן אריבערנעפארן קײן פאדיז און דארט; אפנעקויפט א באנק-הױז. נאבדעם װי מעז ה.ן_• ד• נעננט צונעשטורעװעט צו א פרעײדער מלוכה: אין שטאט איז נעבהיב; ז״ער װײניק ברוידעפ. דער ״מזומענ- םטער״ פון זײ — דער רויטהעכער מנשה ברוידע, איז געשטאר- :ע;. זײן איבערנעהאזטער פארמענ;: חוץ ז״נע ארמע און נײע הײזער האט שוין צו א־פ נעקערטי רי אפנעקויפטע גרויסע דאמה-מיה, װאם אין אײן עק שטאט און רער <׳•; י-י שטײן-געבאיבענער בראװער, װאס אי; צװײטן עק שטאט קײן קינדער האט ער נישט נעהאזט, קײן צװאה, — אױך נישט. מיטן פארמעגן האט אנגעפירט דער אויפנעקומענער טאהאהא- יעװסקע, און דער אײנציקער ױרש — מנשהם ױננערער ברורעד יהיאה — איז מיט זײן װײב און מיט ז״נע צװײ קינרער פארבהיבן אין מאסקװע, געדינט דארט א•; ״מאפטאפהיװא״, פארבהיבן אומ- פארס״איש — נרוםן האבן םון אים רערנרײכט אהער פארשײדענע דער עיקר זײן פרוי, מאניע, איז דארט װי אמאה פארבהיבן א טרײע, א; אמתע קאמוניםטקע, אן איבערנעהאדענע, אן אננעזעענע. צו איר קער די שיהד מיט די אותױת ״פסס״ר״ — אזוי האט זיך געדאכי^ די שיהד קוקט אהער פון יענער זײט טײיך מיט מאניעס אוינ;. צו דער שיהד איז ײייט, צו מאניען — נאך ײײמער, א.־ן פהוצים האבן אין אײנעם א נאך-פסה זיך פאר׳םפרײט יזראנגען, אז יחיאה ברוי- דע איז אײנעד אה״; נעקומען צוריק אה״ם.